03 Şubat 2002 Pazar 00:00
255 Okunma
Anadolu usulü meteoroloji
Doğa olaylarında kullanılan halk takvimleri ve inanışları, bazı yörelerde hala gelenekselliğini sürdürüyor. İnanışlara göre, şubat ayının sonunda "Kocakarı", nisan ayının ortasında ise "Camışkıran" soğukları yaşanıyor.

Atatürk Üniversitesi Kazım Karabekir Eğitim Fakültesi Türkçe Eğitimi Bölümü Öğretim Üyesi Yrd. Doç. Dr. Lütfü Sezen, çeşitli bölgelerdeki 150'ye yakın yaşlı kişiyle yaptığı yüz yüze görüşmelerde meteorolojiyle ilgili halk inanışlarını araştırdığını belirtti.

Her yerleşim biriminin kendine özgü takvimi olduğunu ve eski Türk Takvimi'nin ise 12 hayvanlı takvim olduğunu belirten Sezen, Erzurum veçevresinde ise kış mevsiminin yaşandığı bazı aylara yöresel isimler verildiğini sözlerine ekledi.

Ocak'ın "Zemheri", Şubat'ın "Cücük", Mart'ın "Tohum", Nisan'ın "Abrel", Kasım'ın "Koç", Aralık'ın "Karakış" olarak isimlendirildiğini belirten Sezen, Şubat ayının son 4 önemli soğuklardan birinin görüldüğü "Abrel'in 5" diye tabir edilen Nisan ayına "Camışkıran", bahar bayramının y~|~aşandığı Mayıs ayının diğer aylardan ayırması nedeniyle de "Ayların Gelini" adı verildiğini söyledi.

Cemre düşer

Doğu Anadolu Bölgesi'nde uzun kış mevsimi geçiren halkın, Şubat ayı başından itibaren baharı beklemeye başladığını belirten Sezen, cücük denen Şubat ayı içinde ateş parçası anlamına gelen cemrelerin düştüğüne inanıldığını söyledi.

İlk cemrenin 7 Şubat'ta havaya düşmesiyle birlikte havaların ısınmaya başladığını ifade eden Sezen, cemrenin 14 Şubat'ta suya, 21 Şubat'ta ise toprağa düştüğüne inanıldığını, bu günlerde güneşli havalarda topraktan buhar çıktığının görüldüğünü sözlerine ekledi.

İlginç inanışlar

Doğa olaylarında halk takvimine göre uygulama ve inanmaların önemli yer tuttuğunu belirten Sezen, özellikle yağmur ve dolu ile ilgili bazı inanışları şöyle sıraladı:

- Güneşli havada yağmur yağarsa, kurt doğuruyor demektir.

- Zararlı yağmuru kesmek için çamurdan yoğrularak yapılan kurbağa, kıbleye bakan bir duvarın deliğine konursa yağmur kesilir.

- Çamurdan fare yapıp ateş yanında kurutulursa yağmur kesilir.

- Ay doğarken donuk görünürse yağmur yağar.

- Uzunca bir iplik üzerine kırk kelin adı söylenerek düğüm vurulursa yağmur kesilir.

- İlk düşen dolu tanelerinden birisini anasının ilk çocuğu olan biri alıp koynuna koyarsa dolu kesilir.

- Miras olarak intikal eden bir bakır kab dışarıya konursa dolu kesilir.

- Zemheride (ocak ayında) havalar sıcak olursa o yıl kıtlık olur.

- Kar çok yağar ve erimezse kardan bir kadın yapılarak tabut üzerine konur. Yedi dul kadın bir araya gelerek kardan yapılan bu kadını ılık su ile yıkar ve olduğu yere gömerse karlar erimeye başlar.
Yorumlar
Avatar
Adınız
Yorum Gönder
Kalan Karakter:
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.

banner100