Bu haber kez okundu.

Çiftçi hep mağdur

RECEP BAHAR / NİĞDE / NEVŞEHİR

Türkiye'de Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre yıllık patates üretimi 4 ile 4.8 milyon ton arasında değişiyor. Ülkemizde 5 önemli patates üretim merkezi var: Niğde, Ödemiş (İzmir), Konya, Afyonkarahisar ve Nevşehir. Patates fiyatları geçen yıl Mayıs ayında ve bu yıl Ocak ayından itibaren yaşandığı gibi zaman zaman hızlı yükseliş gösteriyor. Öyle ki marketlerde bazı patates türlerinde kilogram fiyatı 5 TL'yi aşmış durumda. KKTC'den ithal edilen az miktardaki patates de fiyatların düşmesinde etkili olamıyor. 
Patatesin kilo fiyatı halihazırda İstanbul'daki mahalle pazarlarında 2.5-3.5 TL, marketlerde ise kilosu 2.79 ile 6.69 TL arasında değişiyor. Dökme patates 2.79 TL iken, Ödemiş patatesi 4.49'a, taze patates ise 6.69 TL'ye satılıyor.

Yüksek fiyat çiftçilere pek yansımadı

Türkiye’nin en önemli patates üretim merkezlerinden biri olan Nevşehir’de bazı illerde patates söküm zamanı yaklaştığından patatesin kilosu toptan satışta 1.30 TL’ye kadar geriledi. İl genelindeki patatesin depo çıkış fiyatı cinsine göre 1.30 TL ile 1.80 TL arasında değişiyor. Kuşkusuz patates Niğde ve Nevşehir’de çiftçilerin en önemli geçim kaynağını oluşturuyor. Her iki kentimizde de görüştüğümüz üreticilerin farklı gerçekleri var. Geçmiş yıllardan kalan borçlarını ödeyebilmek için ürünlerini hasat ettikleri dönemde (Ağustos, Eylül, Ekim aylarında) tüccara ya da ya da patates işleme tesislerine satan çiftçiler, Ocak 2014'ten bu yana oluşan fiyat artışından istifade edemedi. Bu çiftçilerimiz bu sene zarar etmediyse de, sezonu kârlı kapatamadı. Ürününü satmayıp patatesini depoda bekleten az sayıda çiftçinin ise uzun yıllar sonra cebi parayla tanıştı.  Bölgedeki çiftçilere göre böyle fırsat 7-8 yılda bir geliyor, ondan da çiftçiler yararlanamıyor. 

Hem doğal afetler, hem de pazar sorunu etkiledi

Patates üreticileri geçtiğimiz yıllarda doğal afetlerle birlikte yaşanan pazar sorunu nedeniyle zor günler geçirdi. Öyle ki 2013 yılı sonuna kadar üst üste 3 yıl patates üreticisi ciddi zarar yazdı. Son 7 yıldır kâr ettikleri görülmedi. Üreticileri önce 2011’de doğal afetler vurdu. Yüzlerce üreticimizin patatesi tarlalarda kaldı. Sonrasında ise depolardaki patatesler satılmayınca çürümeye terk edildi. Üretim için yüksek miktarlarda kredi kullanan çiftçilerimiz elektrik faturalarını ödeyemedi. Geçtiğimiz yılın son aylarında ise patates fiyatlarının artması biraz olsun teselli oldu. Elinden patatesini erken çıkarmayan çok az sayıdaki üretici, biriken borçlarının ancak bir bölümünü ödeyebildi. Zira bölgede fazla patates ekimi yapılmadığından hasat miktarı düşük kaldı, çiftçiler yine mağdur oldu. Parayı yine depocu ya da patates işleme tesisleri kazandı!

Patates ya da tarım kesiminin gerçekleri 

* Özelde patateste, genelde tarım kesiminde girdiler sürekli yükseliyor. Türk üreticilerinin yurt dışındaki patates üreticileri ile rekabet edebilme şansı maalesef yok. Bir yanda yüksek elektrik maliyetleri bir yandan gübre fiyatlarındaki artış söz konusu…

* Patates tohumu yurtdışından geliyor, dolayısıyla döviz kuruna bağlı. Patates fiyatlarındaki ve döviz kurlarındaki artış maliyetleri artırıyor. Niğde Patates Araştırma İstasyonu Müdürlüğü, Türkiye’nin ilk milli patates çeşidini tescilleterek 2015 yılında üreticilere ulaştırmak için çalışma yapıyor. Durum bu kadar ciddi...

* Niğde 'var yılında' 1 milyon patates üretimi ile Türkiye şampiyonu ama Türkiye’de 6 tane olan patates üreticiler birliğinden bir tanesi bile Niğde'de yok. Niğde’de patates tarımı ile ilgili endüstri yok. Dondurulmuş patates fabrikası Türkiye’de 7 tane ama Niğde’de yok. Patates cips fabrikası Türkiye’de 4 tane, Niğde’de yok.

* TÜİK'e göre 2012 yılında patates üretim miktarı en yüksek 5 kentte sırasıyla, Niğde 801 bin ton, İzmir 591 bin ton, Konya 460 bin ton, Afyonkarahisar 433 bin ton ve Nevşehir 323 bin ton olarak gerçekleşti. Türkiye'de sadece 10 kentte patates üretimi yapılmıyor olup en az patates üretimi yapılan il ise 39 tonla Çanakkale. 

Çiftçi sermayesi kalmadığından ekim yapamıyor

2012 yılında Türkiye'nin patates üretiminin yüzde 20'sini sağlayan Niğde'de fiyatlar 5-10 kuruşa kadar düştü. Çiftçinin elinde sermaye kalmadığından patates üretimi yüzde 60 azaldı. 50 kuruşa mal edilen patatesin kilosu 10 kuruşa satılınca çiftçi ne borcunu ödeyebildi ne de elinde gelecek sene ekim yapabilecek sermayesi kaldı. Niğde'de çiftçilerin yarıya yakını hiç ekim yapmadı. Kalan yarısı da geçen yıl ektiğinin yarısını ekti. İlde bir meyve suyu fabrikası dışında doğru dürüst sanayi tesisi yok... Kayseri ve Adana arasına sıkışmış, turizm ve sanayi olarak pek fazla bir potansiyeli olmayan ya da potansiyeli geliştirilmeyen Niğde’de tarım ve hayvancılıkta da ciddi sorunlar yaşanıyor. Niğde, Türkiye'nin elma üretiminin de önemli bir bölümünü karşılıyor ama elmanın da tadı kaçmış durumda. Niğde'de patates l. sırada, elma 2. sırada ve lahana ise 3. sırada... Elma ağaç sayısı bakımından Türkiye'de ilk sırada ancak üretimde 2. sırada yer alıyor. Patates daha çok Misli ve Melendiz Ovası'nda yetiştiriliyor. 2011'de bölgede yaşanan don olayı nedeniyle üretim 750 bin tondan 200 bin tona geriledi. Çiftçi çok büyük zara etti. Çiftçi zarar edince alışveriş de durma noktasına geldi; esnaf da sıkıntıya girdi. Hatta Niğdelilere göre; insanlar evlenemiyor; çocuklarını evlendiremiyor. Önemli bir potansiyele sahip olan patates tarımla uğraşan uğraşmayan herkesi etkiledi. Çoğu çiftçi Meram Elektrik Dağıtım Anonim Şirketi'ne (MEDAŞ) olan borcunu ödeyemedi.  Sonucunda kesilen enerji ve sulama için kullanılan suyu üretime dahil edememesi de kalite ve rekolte kayıplarına neden oldu.  

Avatar
Adınız
Yorum Gönder
Kalan Karakter:
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, pornografik, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.

banner100