Kapalı, yağışlı, aydınlık olmayan hava, kısa günler, uzun geceler ve kışın insan bünyesinin farklı çalışması gibi etkenler, depresyonun ortaya çıkmasını kolaylaştırıyor. ‘Üzüntü ve moral bozukluğu, uyuşukluk, konsantre olmakta güçlük, sürekli şeker ve karbonhidrat tüketme isteği, sabahları uyanmada zorluk çekme, uyku düzensizliği, sosyal ortamlara girmekten kaçınma, kendini değersiz, suçlu ve umutsuz hissetme’ gibi belirtilerle ortaya çıkan depresyonun en kötü dönemi de ocak–şubat aylarına rastlıyor. Kış depresyonu, dünyanın her yerinde görülmekle birlikte, tüm ülkelerde görülme oranları, ekvatora olan uzaklık arttıkça yükseliyor. Nisan–ekim ayları arasında dinamik, dengeli ve enerji dolu olan insanlar, kış aylarında kendilerini sürekli yorgun ve aç hissediyorlar.
10 saat bile uyusak dinlenemeyiz
Selçuk Üniversitesi Meram Tıp Fakültesi Psikiyatri Anabilim Dalı öğretim üyesi Prof. Dr. Rahim Kucur, kış depresyonundan sorumlu organın, beyinde yer alan fındık büyüklüğündeki ‘epifiz bezi’ olduğunu bildirdi. Epifiz bezinin melatonin ürettiğini ve bu hormonun etkisinin, yatıştırıcı tabletlerinkine benzediğini vurguluyan Prof. Dr. Kucur, “Hareketsizleştirir, ruh halini olumsuz yönde etkiler, uykulu ve yorgun yapar. Çoğu zaman 10, 12 saat uyuduğumuz halde dinlenemeyiz, zihinsel ve bedensel verimlilik bitme noktasına gelir. Dahası, durmadan bir şeyler yemek isteriz, özellikle de tatlı şeyler. Ve bu hormon vsadece karanlıkta üretilir. Buna karşılık gözün ağ tabakası tarafından alınan ve sinir yolları ile epifiz bezine iletilen ışık, melatonin üretimini azaltır ve insan gerek fiziksel gerek psişik olarak neşelenir. Gecelerin uzun, gündüzlerin kısa ve sisli olduğu kış aylarında insan organizması normal olarak, uyanık–uyku ritminin ihtiyaç duyduğundan daha fazla melatonin üretir. Bu uyku hormonunun fazla olması, sadece bedensel aktiviteyi frenlemekle kalmayıp ruhsal durumumuzu da etkiler” dedi.
Prof. Dr. Cahit Babuna
