Bu haber kez okundu.

Geçmişin yaşlı bir tanığı Darphane'i Âmire
1967'den Tarih Vakfı'nın devraldığı 1995 yılına kadar iki bina dışında tümüyle terk edilmiş ve çürümeye bırakılmış bulunan Darphane'i Âmire binası Osmanlı'dan günümüze bir tarih tanığı olmuştur ~|~ Osmanlı Devleti'nin kuruluş dönemlerinden itibaren bir kurumsallaşma gösteren Darphane, İmparatorluktan Cumhuriyete kesintisiz bir tarih tanığı olmuştur. İstanbul'daki sanayi kuruluşlarının ilkidir. İstanbul'un fethini müteakip, tophane ve tersane tesislerinden önce kurulmuş olması önemini açıkça belli eder. Beş yüzyıl işlevselliğini koruyan, her dönemde, uzman ve işine bağlı elemanlarla çalışan, kritik konumu nedeniyle eylemlerden uzak tutulan Darphane?i Âmire'yi konu alan kapsamlı tarih araştırmaları henüz yapılmamıştır. Bununla beraber, Osmanlı Dönemi'nden itibaren, İstanbul'da ve taşradaki Darphanelerle ilgili çeşitli araştırmalar bulunmaktadır. İstanbul'daki Darphane kuşkusuz en önemli ve tarihçesi en kolay izlenir olanıdır.

Para basımı devletin en önemli işlevlerinden biri olduğundan Osmanlı Devleti'nin kuruluşundan başlayarak çeşitli kentlerde para basılmıştır. İstanbul'un fethinden önce, Bursa, Amasya, Edirne, Bolu, Tire, Karahisar, Bergama, Üsküp, Ankara kentlerinde çeşitli zamanlarda para basıldığı bilinmektedir. İstanbul'un fethinin hemen ardından burada bir darphane kurularak sikke darbına başlanmıştır. İstanbul merkezdeki Darphane?i Amire'nin sürekli çalışan bir kuruluş olmasına karşılık, taşra darphaneleri 17. Yüzyılın ortalarından sonra kapanmaya başlamış 18. Yüzyılın ortalarında sadece Mısır (Kahire) Darphanesi ve Darphane?i Amire kalmıştır. 16. yüzyıl belgelerinde İstanbul'da iki darphane bulunduğu belirtiliyor. İç darphane yani "darü'l?darb?i enderuni" Topkapı Sarayı avlusundadır, dış darphane, "darü'l?darb?i biruni" ise Beyazıt'ta bulunmaktadır. Bakır para darbı için Beyazıt'ta bugünkü Simkeşhane'nin yerinde bulunan darphane kullanılmaktaydı ki Evliya Çelebi bu tesisin Fatih Dönemi'nden beri çalışmakta olduğunu söyler. Tesis, 17. Yüzyıl sonlarına kadar işlevine devam etmiştir. 18. Yüzyıla doğru yapılan para reformu esnasında ilk mekanizasyon girişimi Topkapı Sarayı'ndaki darphanede 1686 tarihinde gerçekleşmiştir. Saray Darphanesi ise Beyazıt'takinden farklı olarak altın ve gümüş para basıyordu.

18. yüzyılın başından itibaren İstanbul'daki tek darphane Topkapı Sarayı 1. Avlusundaki komplekstir. Burada 1842?43 yıllarında girişilen yapım ve donatım etkinlikleri buhar gücüyle çalışan makinaların yerleştirilmesi aşamasını da getirerek, sanayi tarihimiz için önemli bir dönüm noktasını belirler. Darphane kurumunun tarihçesi yalnızca para basma teknikleri ve darp mekanlarıyla sınırlı olmayıp, aynı zamanda Osmanlı Dönemi para ve ekonomi tarihi ile de paralel gider. Saray teşkilatı ve sonrasında devlet düzeni içinde yer aldığı kritik noktanın anlatımı tüm ekonomik etkileri dolayısıyla da sosyal yaşamı etkileyen öğelerle doludur.
Avatar
Adınız
Yorum Gönder
Kalan Karakter:
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, pornografik, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.

banner100