Bu haber kez okundu.

Tarih hırsızları doymuyor
Kültür Bakanlığı'ndan alınan bilgiye göre, Türkiye'den tarihi eser kaçırılan ülkeler arasında Almanya ilk sırada yer alıyor.

Almanya'daki eserlerden Boğazköy Sfenksi, Çorum'da, antik adı Hattuşaş olan Boğazköy ören yerinde Almanlar tarafından 1906?1912 yılları arasında yapılan kazılarda bulunan 2 sfenks ve yaklaşık 10 bin çivi yazılı tabletten oluşuyor.

Temizlenip onarıldıktan sonra 1917 yılında iade edilmek koşulu ile Osmanlı İmparatorluğu'nun izni ile Berlin'e gönderilen eserlerden, 2 bin 943 tablet ve bir sfenks, 1924?1942 yılları arasında partiler halinde iade edildi. 1987 yılında ise kalan yaklaşık 7 bin 400 tabletin iadesi sağlandı. Halen Berlin Devlet Müzeleri'nde bulunan diğer Boğazköy Sfenksi'nin iadesi amacıyla Kültür Bakanlığı'nın girişimleri sürüyor.

KONYA?BEYHEKİM CAMİİ MİHRABI

Konya'nın Selçuklu İlçesi Beyhekim Mahallesi'ndeki, XIII. yüzyıla tarihlenen Beyhekim Camii'nin çini mozaikli mihrabı 1907'de yurtdışına kaçırıldı.

Halen Berlin'deki Pargamon Museum'un "İslam ~|~Eserleri" bölümünde sergilenen eserin Türkiye'ye iadesi amacıyla 1991'de Dışişleri Bakanlığı aracılığıyla başlatılan çalışmalar devam ediyor.

Konya'nın Akşehir İlçesi Alanyurt Köyü Mülhak Hacı İbrahim Veli Türbesi'ne ait sandukalardan biri, Berlin Doğu Asya ve İslam SanatlarıMüzesi'nde bulunuyor.

Çanakkale'nin Tevfikiye Köyü yakınlarındaki bugünkü adı Hisarlık olan antik Troya kenti, 1868 yılından itibaren Heinrich Schliemann tarafından kazılmaya başlanmış ve 1871?1890 yılları arasında bulunan 17 grup eser yurtdışına kaçırılmış.

1945 yılına kadar Berlin'de sergilenen eserler hakkında II. Dünya Savaşı'ndan sonra herhangi bir bilgi alınamadı. Dışişleri Bakanlığı'nca temin edilen 1991 tarihli Troya kataloğunun incelenmesinden, 480 dolayında eserin Almanya'da olduğu belirlenerek, listesi sunulup iadeleri istenildi, resmi girişimler sürdürülüyor.

RUSYA'DAKİLER

II. Dünya Savaşı ile birlikte kaybolduğu sanılan Troya eserlerinin büyük bölümünün, Moskova Pushkin ve St. Petersborg Herminage müzelerinde saklandıkları öğrenildi.

1990 yılı sonlarında ortaya çıkarılan bu bilgiler üzerine, eserlerin iadesi için başlatılan çalışmalardan henüz sonuç alınamadı.

AVUSTURYA'DA BULUNAN ESERLER

Avusturya'nın Dorotheum kentinde 1997 yılında müzayedede satışa sunulan Üçlü Hakate Heykeli'nin, Adana'nın Ceyhan İlçesi'nde bulunan Sirkeli Höyük'ten çalındığı yönündeki Büyükelçilik ihbarı üzerine yapılan çalışmalar sonucu, heykelin satışı durduruldu.

Eserin Türkiye'den kaçırıldığının ispatlanması ve iadesinin sağlanması için Ankara Anadolu Medeniyetleri ve Adana müzeleri ile Ankara Üniversitesi'nden konuya ilişkin alınan rapor, Viyana Kültür Müşavirliği aracılığı ile Avusturya makamlarına iletildi. Eserin geri alınması için açılan dava devam ediyor.

Avusturya'nın Suben Sınır Kapısı'nda 1999 yılında ele geçirilen eserleri yerinde incelemek üzere İstanbul Arkeoloji Müzeleri ile Türk ve İslam Eserleri Müzesi'nden 2 uzman Avusturya'da görevlendirildi.

Uzmanların hazırladığı rapora göre, eserlerin çoğunluğunun Anadolu kökenli olduğu anlaşıldı. İadeyle ilişkin begeler, Adalet Bakanlığı'nca Avusturya makamlarına iletildi.

DANİMARKA'DAKİ ESERLER

Konya'nın Akşehir İlçesi'ndeki Seydi Mahmut Hayrani Türbesi'nden 1994'te çalınan Seydi Ali'ye ait sanduka, 1969'da Şırnak'ın Cizre İlçesi Ulu Camii kapısından çalınan tokmak ve İstanbul Nuruosmaniye Yazma Eserler Kütüphanesi'nde 27 envanter numaralı Kur'an-ı Kerim'in çalınan 62 sayfasından 2'sinin, Danimarka David's Samling Müzesi'nde olduğu öğrenildi. Eserlerin iadesine yönelik çalışmalar sürüyor.

PAMUKLU TİŞÖRT DEDİLER

Türkiye'den İsviçre'ye 1999 yılında "pamuklu tişört" adı altında sokulmak istenilen bir grup kültür varlığı, Zürih Havaalanı'nda ele geçirildi. Türkiye'den kaçırıldığı düşünülen eserlerin fotoğrafları temin edilerek yapılan inceleme sonucu, çoğunluğunun Anadolu kökenli olduğu saptandı. Adalet Bakanlığı, eserlerin iadesi için çalışma yapıyor.

İtalya Interpolü'nce 1997 yılında ele geçirilen bir Lidya yazıtının Anadolu kökenli olduğu belirlendi ve iadesi amacıyla dava açıldı. Paris Galerie Blondeel?Droyan'da olan 13 parça Lidya eserinin, 1993 yılında Türkiye'ye iadesi sağlanan Karun Hazinesi'ndeki eserlerin aynısı olduğu, uzman raporları ile Dışişleri Bakanlığı'na bildirildi. Uzmanlarca yerinde incelenebilmesi için yapılan çalışmalar sırasında, eserlerin Cenevre'ye gönderildiği öğrenilerek, girişimlerde bulunuldu.

GETİRİLENLER

Bu arada, 1980?2000 yılları arasında, dava ve ikili görüşümeler yoluyla Türkiye'ye getirilen eserlerden bazıları ise şunlar:

"Osmanlı tombak, Boğazköy tabletleri, Elmalı sikkeleri, Lidya eserleri, Divriği Ulu Camii'nin ahşap panosu, Manş Denizi batığındaki eserler, Eşrefoğlu Camii ana giriş kapısı süsleme panoları, Heathrow Havaalanı'nda ele geçirilen eserler, Nuruosmaniye Kütüphanesi'nden çalınan Kur'an-ı Kerim ve Oklahoma Gümrüğü'nde ele geçirilen eserler.

Interpol'de yayınlattırılarak bulunan ve Türkiye'ye iadesi sağlanan eserlerden bazıları ise İzmir Birgi Aydınoğliu Mehmet Bey Camii'nden çalınan minber kapısı ve Erdek Açık Hava Müzesi'nden çalınan torso oluşturuyor."
Avatar
Adınız
Yorum Gönder
Kalan Karakter:
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, pornografik, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.