MURAT ÇABAS/ DETAY HABER

Vatandaşların alım gücünü eriten yüksek enflasyonun en önemli nedenlerinden birisi şüphesiz gıda ürünlerinde yaşanan astronomik zamlar… Tarım üretiminde ithalata dayalı temel girdilerdeki maliyet artışının yanı sıra, tarladan markete yaşanan fiyat artışları da bu yüksek enflasyonu oluşturuyor. Peş peşe yaşanan doğal afetler de şüphesiz fiyatları olumsuz etkiliyor. Gıda fiyatlarındaki artış karşısında vatandaşların çaresizliğini, milyonların geliri durumundaki asgari ücretin ve emekli maaşının açlık sınırının altında kalması açıkça gösteriyor. Malum, asgari ücret 8 bin 506 TL, en düşük emekli maaşı yeni ilaveyle beraber 7 bin 500 TL; fakat Türk-İş'in en son açıkladığı açlık sınırı 9 bin 590 TL…

39 ürünün 27'si zamlandı

Türkiye Ziraat Odaları Birliği (TZOB) Genel Başkanı Şemsi Bayraktar, Mart'ta üretici ve market arasındaki en fazla fiyat farkının yüzde 366.8 ile limonda görüldüğünü, markette 39 ürünün 27'sinde fiyat artışı, 12'sinde fiyat azalışı olduğunu bildirdi. Bayraktar, yaptığı yazılı açıklamada, Mart'ta üretici ile market arasındaki fiyat farklılıklarına ve Ramazan ayı öncesi ve ortasındaki fiyat değişimlerine ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Kahramanmaraş merkezli depremlerin etkilediği bölgede sel ve dolu yağışının üreticileri olumsuz etkilediğine işaret eden Bayraktar, üreticilerin zararlarının tazmin edilmesini ve kredi borçlarının ertelenmesini talep etti.

Tarladan markete en fazla artış limonda

Mart ayında üretici ve market arasındaki en fazla fiyat farkının yüzde 366.8 ile limonda görüldüğünü belirten Bayraktar, fiyat artışlarına ilişkin olarak şu bilgileri verdi: "Limondaki fiyat artışını yüzde 260 ile elma, yüzde 233.2 ile marul, yüzde 209.9 ile kırmızı mercimek, yüzde 195.6 ile kuru üzüm, yüzde 183.2 ile maydanoz, yüzde 181.7 ile ıspanak takip etti." Üreticide 3 lira 50 kuruş olan limonun 16 lira 34 kuruşa, 5 lira olan elmanın 18 liraya, 4 lira 21 kuruş olan marulun 14 liraya, 13 lira 84 kuruş olan kırmızı mercimeğin 42 lira 89 kuruşa, 25 lira olan kuru üzümün 73 lira 90 kuruşa satıldığını kaydeden Bayraktar, 2 lira 15 kuruş olan maydanozun 6 liraya, 5 lira 57 kuruş olan ıspanağın da 15 lira 69 kuruşa tüketiciye satıldığını bildirdi.

Kırmızı et tüm ürünleri solladı

Markette fiyatı en fazla artan ürünün yüzde 23.6 ile dana ve kuzu eti olduğuna işaret eden Bayraktar, "Dana ve kuzu etini, yüzde 17.2 ile kuru soğan, yüzde 17 ile beyaz lahana, yüzde 13 ile sivri biber takip etti. Markette fiyatı en çok azalan ürün ise yüzde 27.1 ile domates oldu. Domatesteki fiyat düşüşünü yüzde 21 ile patlıcan, yüzde 20.2 ile karnabahar, yüzde 13.2 ile salatalık izledi" değerlendirmesinde bulundu. Bayraktar, üreticide 31 ürünün 9'unda fiyat artışı olurken, 13'ünde de fiyat düşüşü görüldüğünü bildirerek, 9 üründe ise fiyat değişimi olmadığına dikkati çekti. Bayraktar, şunları kaydetti: "Üreticide en fazla fiyat artışı yüzde 47,4 ile sivri biberde görüldü. Sivri biberdeki fiyat artışını yüzde 21,8 ile pırasa, yüzde 21,6 ile dana karkas, yüzde 21,4 ile kuzu karkas, yüzde 10 ile kuru kayısı takip etti." Bayraktar, gübre fiyatlarında son 5 aydır düşüş yaşandığına işaret ederek, üretim maliyetlerinin düşürülebilmesi ve gübre fiyatlarının yeniden artmaması için tedbir alınmasını, üreticinin gübreye erişiminin sağlanmasını istedi.

Doğal afetler üretime darbe vurdu

11 ilimizi yerle bir eden 6 Şubat depremlerinden hemen sonra yaşanan sel ve dolu felaketleri de tarım üretimini vurdu. Adıyaman'da tütünlerin ve ekili dikili alanların zarar gördüğünü, Şanlıurfa'da hububat alanları ile meyve-sebze bahçelerinin zarara uğradığını anlatan Bayraktar, "Seralarda zararlar meydana gelirken, arı kovanlarını sel bastı, hayvanlar telef oldu. Aşırı yağmur ve dolu Gaziantep ve Kilis'te de büyük zararlara yol açtı" dedi. "Hububat, baklagiller, sebze ve meyve bahçelerinde zarar görüldü. Arpa, buğday ve mercimeklerde yapraklar ve saplarda kırılmalar meydana geldi" diyen Bayraktar, şöyle devam etti: "Yağan dolu nedeniyle başta badem ağaçları olmak üzere erik, kayısı, ceviz, fıstık ve zeytinde dallar üzerinde yaralanmalar olurken, meyve gözlerindeki dökülmeler sebebiyle de verim kaybı yaşanacaktır. Yaşanan sel aynı zamanda hayvancılık işletmelerine de zarar verdi. Zarara uğrayan üreticilerimizin zararları tazmin edilmeli, kredi borçları ertelenmelidir." Ani hava değişimleri de tarımı olumsuz etkiliyor. Örneğin, 29 Mart gecesi yaklaşık 4 saat süren soğuk hava dalgası sebebiyle yaşanan zirai don, Manisa'da yüzlerce dönüm üzüm bağını vurdu. Geçimini üzümle sağlayan yaklaşık 25 bin aile yeni üzüm sezonuna hayal kırıklığıyla başladı. Bağlarının yüzde 80-100 arasında zarar gördüğünü ifade eden üreticiler, Manisa'nın acil olarak 'Afet Bölgesi' ilan edilmesi gerektiğini dile getirdi.

'Gelir yükseltme değil, yoksullukta eşitleme var'

Yüksek enflasyon ve TL'deki değer kaybı sebebiyle ülkemizde vatandaşların gelir düzeyleri son derece yetersiz olan en alt düzeyde yoğunlaşmaya başladı. En düşük emekli maaşını 7 bin 500 liraya yükselten yasanın yürürlüğe girmesiyle birlikte 8.8 milyon emekli bu parayla geçinmeye çalışacak. Emeklilikte yaşa takılanlar (EYT) ile beraber emekli aylığı 7 bin 500 lira olanların sayısı da 15 milyonu aşacak. DİSK-AR raporuna göre 31.8 milyon kişinin istihdam edildiği Türkiye'de çalışanların yarısından fazlası yani yaklaşık 16 milyon kişi 8 bin 506 lira asgari ücret ve ona komşu ücretlere çalışıyor. Türk-İş'in açıkladığı 9 bin 590 TL açlık sınırı dikkate alındığında, emekli ya da işçi olarak 24.7 milyon vatandaşımız açlık sınırının altında bir yaşam mücadelesi veriyor. Asgari ücretin 4 kişilik bir ailenin aylık geliri olduğunu düşünürsek, durum oldukça kötü. Ayrıca kayıt dışı çalışan ve asgari ücretin altında ücret alanlar da hesaba katılınca vatandaşların çoğunluğu geçim sıkıntısı çekiyor.  Büyük bir ekonomik kriz içinde olan Türkiye'de ciddi bir bölüşüm sorunu yaşandığını söyleyen Devrimci İşçi Sendikaları Konfederasyonu (DİSK) Başkanı Arzu Çerkezoğlu, "Emeğin, çalışanların, ücretli kesimlerin milli gelirden aldığı pay dramatik biçimde azaldı. 2019'da yüzde 32 olan emeğin payı yüzde 25'lere geriledi" dedi. Çerkezoğlu şöyle devam etti: "Türkiye'de gelir yükseltme değil, yoksullukta eşitleme söz konusu. Gelirin hakça paylaşılması, adaletli ücret ve vergi politikalarına ihtiyaç var. Gelir dağılımı bozukluğunun ortadan kaldırılması gerekli. Bu da gerçek bir demokrasiyle mümkün. Milyonlar açlık sınırının altında yaşıyor. Türkiye, asgari ücretliler toplumuna dönüştüğü için enflasyon satın alma gücünü geriletiyor. AKP iktidarının 2008'de çıkardığı 5510 sayılı yasayla emekli aylık bağlama oranı, güncelleme katsayısı düşürüldü, emekli aylıkları sistematik biçimde geriledi. En düşük emekli maaşı asgari ücretten yüzde 140 daha fazlayken, yüzde 65'ine kadar geriledi. Bunlar söz konusu yasanın sonucu."