"Mevlana'yı anlamak"

Geçtiğimiz günlerde bir tv dizisinde sakallı, başında fes olan birisi, elinde şarabıyla mesnevi tarzında dini, ahlaki beyitler döktürüyordu.

Yıllar öncesinde "Mevlana'da latife ve Nükte" konulu bir araştırma yapmıştım. Bu çalışma "İcmal" dergisinde de yayınlanmıştı.

Mevlana'yı anlatan eserler, yazı dizileri, şerhler (açıklamalar) kaset, şiir ve daha bir çok çalışma mevcuttur.

TV'de seyrettiğim dizide elinde şarapla dervişlik görüntüsünü verilmesini, tarihte yanlış anlaşılmış, tersine bilinmiş, uyduruk fıkraların yansıması olarak gördüm ve anladım.

Özellikle Mesnevi'de geçen aşk, şarap, kadeh... kelimelerinin her biri bir "sırrı" bir "rumuzu", bir hakikati anlatır. Mesela "ney" terbiyeye hazır hale gelmiş talebeyi. Ney'e üflenen nefes de kamil insan'ın ilmi, himmeti, nazarıdır. Aşk'lar ilahi aşkı, kadehler vesileyi, kanma, anlama, sevgide kaybolmayı anlatır. Yoksa al eline kadehi ver sandalda dervişlik muhabbetini, döktür Mesnevi'den şiir...

Aslında Mevlana Celalettin'lerin, Yunus Emre'lerin, Hacı Bektaşi'lerin fikirleri, ahlakı, coşkusu bu milletin ruhuna yerleşmiştir. Defalarca yazdım, bu milletin "insanlık medeniyeti" dünyada eşsizdir. Bugün böyle bir milletin maddi sıkıntılara, sahipsizliğe terkedilmesini görüp yaşamak zulüm geliyor bana.

Bir ilahide şöyle geçer:

"Ben şişeyi vurdum taşa

Namusu arı neylerem."

Şimdi burada şişe bildiğimiz şarap şişesi değildir. Ya nedir?

Benlik şişesini "ilahi aşk" taşına çaldım. Öyle bir sevdaya (Allah sevgisine) kapıldım ki dünyalık hiç bir şey gözümde yok.

Başka bir satırda "Ben dost cemalin görmüşem huri cinanı neylerem" deniyor. "Ben ebedi hayata yöneldim, şu ağacın gölgesi aldatamaz beni. Ben Rabb'ime koşuyorum hiç bir dünya endişesi ayağıma çelme takamaz benim. Ben Cemal'e aşık olmuşam. O sevda herşeyi bana unutturdu..."

Aslında bir düşünsek.

Etrafımızda olan olayları izlemek, okumak için bayağı zaman buluyoruz.

Kendimizden, özümüzden, insanlığımızdan iç dünyamızın haberlerinden, ışıklarından, inceliklerinden bahseden kamil insanların, Allah dostlarının sözlerini, eserlerini de nefes nefes okuyalım. Hem kendimizi tanır hem gönlümüz açılır.

Derman arardım derdimeDerdim bana derman imiş.Burhan sorardım aslımaAslım bana burhan imiş.

***

İnsanımızın önüne konan şeyler taş, kum, ağaç nevinden yahut yan tesiri şifasını geçmiş ilaçlar cinsinden yürüyor.

Bir Mevlana'yı bile doğru anlayamıyoruz. İnsanımıza, kimliğimize, tarihimize, edebiyatımıza yaraşır şekilde anlatamıyoruz.

Akşam karıştırdığım bir ansiklopedi de "Mevlana'yı" ozan diye tanıtıyor.

Yine son yazdığı bir romanı kapı kapı, sokak sokak reklam olmuş bir yazar "Mevlana'yı" kendi zaviyesinden ahlâkını yitirmiş sapık bir ozan olarak gösterebiliyor.

Bir tarafta açlıktan taşları kaynatıp teselli olmayı bekleyenler varken, diğer taraftan önüne mükellef sofra konmuş ama "hır gürden" aşağılama, şımarıklık, beleşçilik, kadir kıymet bilememezlik, hayasızlık... yüzünden birbirinin yaka paçasını yırtmaya, parçalamaya çalışanlar da lokmaların tadını boğazında hissedemez.

Bu millete halâl lokmasını haram etmeye kimsenin hakkı yoktur.

Ha şunu da söyleyelim!..

Mevlana'yı taşlamaya çalışanlar aslında onun meyve veren ağaç olduğunu isbat ediyorlar. Bu engin müsamaha anlayışı bile o gönül sultanlarının, velilerin, kâmil insanların ahlâkımıza yetişmiş halleri değil midir?

Neslimize, ceddimize, insanımıza sahip çıkalım. Bu buhranlı ve bunaltılı günlerde gönül, fikir, ahlâk, imkân hırsızlarına aman prim vermeyin. Azgınlaşınca sizi boğmak ve yok etmek isterler.