Cennetle müjdelenmiş on sahabi (6) Hz. Zübeyr (ra) İlk Kılıç Çeken Sahabi)
27.02.2005 00:00:00
Allah Resulü ile bütün muharebelerde bulundu. Özellikle, Bedir'de büyük kahramanlıklar gösterdi. Uhud'da ise Resûlullah'a kalkan oldu, ona yaklaşan bütün başları vücutlarından ayırdı. Hendek muharebesinden sonra Beni Kurayza kabileleri üzerine yürüdü. Hatib'in bir kadınla Mekke'ye gönderdiği mektubu, kadını yakalayarak alanlar arasında Hz. Zübeyr de vardı.
Mekke'nin fethinde ve Huneyn'de Allah Resulü ile beraberdi. Hz. Ömer (ra) devrinde Şam'ın fethinde büyük kahramanlık gösterdi. Kısaca, bir ömrü harikulade kahramanlık ve başarılarıyla Allah yolunda geçiren Hz. Zübeyr.
Servet sahibi olduğu halde, sade bir hayatı vardı. Ashabın büyüklerinden, istişare edilenlerinden idi.
Peygamber (sav) buyurdu: "Talha ile Zübeyr Cennette benim komşularımdır" Zübeyr, Mısır fethinde de önemli bir rol oynamıştır. Nitekim halife Hz. Ömer, 642'de Mısır'ın Babilin kalesini kuşatan Amr İbnü'lÂs'a yardım için onu onbin kişilik bir kuvvetle göndermiştir. Mısır'ın o zamanki hükümet merkezi olan Heliopolis de Zübeyr tarafından alınmıştır (İbnü'lEsîr, elKâmil, İstanbul 1985, II, 515, vd; İA, XIII, 635).
Zübeyr'in, Hz. Osman'a baş kaldıran Mısırlıların, Medine'de gerçekleştirdikleri hareketlerde, Hz. Osman'ın şehid edildiği dönemde, bazı rivayetlere göre; hem kendisinin hem de Hz. Ali'nin; Hz. Osman'ı korumak üzere oğullarını gönderdikleri ifade edilmiştir.
Hz. Osman'ın şehid edilmesinden sonra, ashabın büyük bir çoğunluğu Hz. Ali'ye bey'at etmişlerdir. Zübeyr ile Talha da bey'at edenler arasındadır. Medine yolunda Temîm kabilesine ait bir su başına vardığında orada bulunan Amr b. Cürümüz, onu takibe başladı. Vâdi'sSibâ' denilen mevkide bir fırsatını bularak Zübeyr'i şehid etti (H. 36) (İbn Kuteybe, a.g.e., 69; İbn Abdi'lBerr a.g.e., II, 515; İbn Sa'd a.g.e., III, 112; elAskalâni, a.g.e., III, 6).
Şehid edildiği zaman yaşı, kimi kaynaklarda 66 veya 67 kimi kaynaklarda 64 kimi kaynaklarda ise 70 olarak kayıtlıdır (İbn Hişam, I, 251; İbn Abdi'lBerr, a.g.e., II, 516; İbn Sa'd a.g.e., III, 113; Butrus elBustânî, a.g.e., IX, 177). Zübeyr, şehid edildiği zaman miras olarak geriye epey mal bırakmıştır. Bu cümleden olarak Medine'de geniş bir arazi ve onbir ev, Basra'da iki ev, Kûfe'de bir ev ve Mısır'da bir ev bırakmıştı. Toplam mirası yaklaşık 52.000.000 (elli iki milyon) idi. Bazı rivayetlere göre; Mısır, İskenderiye, Kûfe'de arazileri, Baksra'da da evleri vardı. Ayrıca Medine'deki arazilerinden de gelir sağlıyordu (İbn Sa'd, a.g.e., III, 108 vd). Zübeyr (r.a) kimi rivayetlere göre uzun boyludur. Kimi rivayetlere göre ise orta boylu, esmer benizli, seyrek sakallıdır (elAskalânî, a.g.e., III, 5; İbn Sa'd, a.g.e., III, 107). Ashâbdan en çok fetva verenler yedi kişidir. Bunlar; Ömer, Ali, İbn Mes'ud, İbn Ömer, İbn Abbas, Zeyd b. Sabit ve Âişe'dir. Bunlardan sonra ikinci derecede yer alan yirmi sahabeden biri de Zübeyr (r.a)'dır (elAskalânî, a.g.e., I, 9).
Zübeyr'in onbiri erkek toplam yirmi çocuğu vardı. Zübeyr şehid edildiği zaman dört hanımı vardı. Bunlardan biri de Âtike binti Zeyd b. Amr b. Nüfeyl'dir. Bu hanım, ilk önce Abdullah b. Ebi Bekr'le evlenmiş, onun şehid edilmesinden sonra Ömer b. elHattâb'la onun da şehid edilmesi üzerine Zübeyr (r.a) ile evlenmişti. Bunun için Medine halkı: "Kim şehâdet istiyorsa Âtike binti Zeyd'le evlensin" diyorlardı (İbn Sa'd a.g.e., III, 112).
Zübeyr (r.a), cesur ve gözüpek bir Müslümandı. Mekke'de, Allah için ilk defa kılıç çeken odur. Medine'ye hicret ettikten sonra da yapılan tüm savaşlara katılmış, bütün sıkıntılı zamanlarda daima Peygamber (s.a.s)'in yanında bulunmuştur. Savaşta gösterdiği üstün başarıdan ve çok iyi ok attığından Allah Rasûlü onun, "Hadi at! Anam babam sana feda olsun " diyerek memnuniyetini ifade etmiştir. Yine onun hakkında; "Her Peygamberin bir yardımcısı ve dostu vardır, benimki de Zübeyr'dir" buyurmuşlardır (İbn Abdi'lBerr, a.g.e., II, 511, 512, 513; Buharî, Fedâilü Ashâdi'nNebî, 13).
Mekke'nin fethinde ve Huneyn'de Allah Resulü ile beraberdi. Hz. Ömer (ra) devrinde Şam'ın fethinde büyük kahramanlık gösterdi. Kısaca, bir ömrü harikulade kahramanlık ve başarılarıyla Allah yolunda geçiren Hz. Zübeyr.
Servet sahibi olduğu halde, sade bir hayatı vardı. Ashabın büyüklerinden, istişare edilenlerinden idi.
Peygamber (sav) buyurdu: "Talha ile Zübeyr Cennette benim komşularımdır" Zübeyr, Mısır fethinde de önemli bir rol oynamıştır. Nitekim halife Hz. Ömer, 642'de Mısır'ın Babilin kalesini kuşatan Amr İbnü'lÂs'a yardım için onu onbin kişilik bir kuvvetle göndermiştir. Mısır'ın o zamanki hükümet merkezi olan Heliopolis de Zübeyr tarafından alınmıştır (İbnü'lEsîr, elKâmil, İstanbul 1985, II, 515, vd; İA, XIII, 635).
Zübeyr'in, Hz. Osman'a baş kaldıran Mısırlıların, Medine'de gerçekleştirdikleri hareketlerde, Hz. Osman'ın şehid edildiği dönemde, bazı rivayetlere göre; hem kendisinin hem de Hz. Ali'nin; Hz. Osman'ı korumak üzere oğullarını gönderdikleri ifade edilmiştir.
Hz. Osman'ın şehid edilmesinden sonra, ashabın büyük bir çoğunluğu Hz. Ali'ye bey'at etmişlerdir. Zübeyr ile Talha da bey'at edenler arasındadır. Medine yolunda Temîm kabilesine ait bir su başına vardığında orada bulunan Amr b. Cürümüz, onu takibe başladı. Vâdi'sSibâ' denilen mevkide bir fırsatını bularak Zübeyr'i şehid etti (H. 36) (İbn Kuteybe, a.g.e., 69; İbn Abdi'lBerr a.g.e., II, 515; İbn Sa'd a.g.e., III, 112; elAskalâni, a.g.e., III, 6).
Şehid edildiği zaman yaşı, kimi kaynaklarda 66 veya 67 kimi kaynaklarda 64 kimi kaynaklarda ise 70 olarak kayıtlıdır (İbn Hişam, I, 251; İbn Abdi'lBerr, a.g.e., II, 516; İbn Sa'd a.g.e., III, 113; Butrus elBustânî, a.g.e., IX, 177). Zübeyr, şehid edildiği zaman miras olarak geriye epey mal bırakmıştır. Bu cümleden olarak Medine'de geniş bir arazi ve onbir ev, Basra'da iki ev, Kûfe'de bir ev ve Mısır'da bir ev bırakmıştı. Toplam mirası yaklaşık 52.000.000 (elli iki milyon) idi. Bazı rivayetlere göre; Mısır, İskenderiye, Kûfe'de arazileri, Baksra'da da evleri vardı. Ayrıca Medine'deki arazilerinden de gelir sağlıyordu (İbn Sa'd, a.g.e., III, 108 vd). Zübeyr (r.a) kimi rivayetlere göre uzun boyludur. Kimi rivayetlere göre ise orta boylu, esmer benizli, seyrek sakallıdır (elAskalânî, a.g.e., III, 5; İbn Sa'd, a.g.e., III, 107). Ashâbdan en çok fetva verenler yedi kişidir. Bunlar; Ömer, Ali, İbn Mes'ud, İbn Ömer, İbn Abbas, Zeyd b. Sabit ve Âişe'dir. Bunlardan sonra ikinci derecede yer alan yirmi sahabeden biri de Zübeyr (r.a)'dır (elAskalânî, a.g.e., I, 9).
Zübeyr'in onbiri erkek toplam yirmi çocuğu vardı. Zübeyr şehid edildiği zaman dört hanımı vardı. Bunlardan biri de Âtike binti Zeyd b. Amr b. Nüfeyl'dir. Bu hanım, ilk önce Abdullah b. Ebi Bekr'le evlenmiş, onun şehid edilmesinden sonra Ömer b. elHattâb'la onun da şehid edilmesi üzerine Zübeyr (r.a) ile evlenmişti. Bunun için Medine halkı: "Kim şehâdet istiyorsa Âtike binti Zeyd'le evlensin" diyorlardı (İbn Sa'd a.g.e., III, 112).
Zübeyr (r.a), cesur ve gözüpek bir Müslümandı. Mekke'de, Allah için ilk defa kılıç çeken odur. Medine'ye hicret ettikten sonra da yapılan tüm savaşlara katılmış, bütün sıkıntılı zamanlarda daima Peygamber (s.a.s)'in yanında bulunmuştur. Savaşta gösterdiği üstün başarıdan ve çok iyi ok attığından Allah Rasûlü onun, "Hadi at! Anam babam sana feda olsun " diyerek memnuniyetini ifade etmiştir. Yine onun hakkında; "Her Peygamberin bir yardımcısı ve dostu vardır, benimki de Zübeyr'dir" buyurmuşlardır (İbn Abdi'lBerr, a.g.e., II, 511, 512, 513; Buharî, Fedâilü Ashâdi'nNebî, 13).
