Elektriğe zam da neyin nesi?
18.09.2009 00:00:00
Elektrik Mühendisleri Odası, elektrik üretiminde kullanılan doğal gaz ve kömürün fiyatlarının azaldığına dikkat çekerek, elektriğe yapılan zammın anlaşılır olmadığını belirtti.
Elektrik Mühendisleri Odası (EMO), hükümetin maliyet bazlı fiyatlandırma diye yürürlüğe koyduğu otomatik fiyatlandırmayı, Türkiye Elektrik Ticaret ve Taahhüt A.Ş (TETAŞ) aracılığıyla manipüle ettiğini vurguladı.EMO Yönetim Kurulu adına yapılan yazılı açıklamada, elektrikte, "devlete sırtını dayayan serbest piyasa modelinden vazgeçilmesi, karaborsanın ve elektrikte otomatik fiyatlandırmanın derhal yürürlükten kaldırılması" istendi. TETAŞ'ın elektrik satış fiyatlarına 1 Ekim 2009'dan geçerli olmak üzere yüzde 21,08 zam yapıldığı hatırlatılan açıklamada, şu bilgi verildi: "Türkiye elektriğinin yaklaşık yüzde 44-45'lik bölümünü sağlayan, toptan elektrik alım-satımı yapan TETAŞ, elektriğin yalnızca yüzde 26,5'ini kamu elektrik santrallarından (EÜAŞ) satın alabilmektedir ki, bu santralların hepsi büyük hidroelektrik santrallarıdır. Dolayısıyla yatırım maliyetleri yüksek olmakla birlikte işletme maliyetleri yok denecek kadar az olan hidrolik santrallardan alım yapmaktadır."
Elektrik üretim maliyeti düştüTETAŞ'ın satışa sunduğu elektriğin büyük bölümünü imtiyazlı özel sektör santrallarından satın aldığı, yap-işlet santrallarının yüzde 48,3 ile en büyük paya sahip olduğuna işaret edilen açıklamada, yap-işlet-devret santrallarının kurulu güçlerinin yarıdan fazlasının doğal gaza dayalı olduğu hatırlatıldı. Bu yıl doğal gaz satış fiyatlarında yüksek oranlı indirimler kaydedildiği belirtilen açıklamaya, şöyle devam edildi: "Elektrik üreticilerine doğal gaz satış fiyatı, Ocak- Ağustos 2009 döneminde Şubat ve Mayıs ayı indirimleriyle 77,68 kuruştan 47,14 kuruşa çekilmiştir. Doğal gaz fiyatları nedeniyle maliyet artışı değil, tersine azalışı söz konusudur. TETAŞ satışa sunduğu elektriğin yüzde 26,7'sini ise kömüre dayalı iki santraldan almaktadır ki bunun büyük bölümü ithal kömüre dayalıdır. İthal kömür fiyatlarında ise artış değil, azalış söz konusudur. TETAŞ, elektrikte yaratılan borsa sisteminden de yüzde 4,8'lik alım yapmaktadır. Karaborsaya dönen bu sistemde bile 2009 yılında fiyat artışı değil azalışı vardır. Ocak-Temmuz 2009 döneminde sistem dengesizlik fiyatı gündüz saatleri için basit ortalama ile yüzde 4,75, puant saatler için yüzde 0,45, gece saatleri için de yüzde 19,36 azalmıştır.TETAŞ'ın zammı, döviz kuru etkisi gibi gerçekçi olmayan gerekçelere dayandırılmaya çalışılmıştır. Aylık ortalama döviz kuru artışlarına bakılacak olursa da Nisan, Mayıs, Haziran, Temmuz ve Ağustos aylarında düzenli bir şekilde düşüş gösterdiği ortadadır."
Faturalar kabarıyorTETAŞ'ın yaptığı zamma dayanılarak dağıtım şirketlerinin de zam yaptığı belirtilen açıklamada, her türlü bedel hariç olmak üzere konutlar için çıplak elektrik birim satış fiyatının 16,27 kuruştan 17,89 kuruşa çıkacağı, diğer bedeller ile vergi ve fon payları da eklendiğinde 1 kilovatsaat elektrik satış fiyatına yüzde 10'luk zammın yüzde 8,5 olarak yansıyacağı kaydedildi. Böylece ortalama bir yaşam standardına göre 230 kilovat saatlik tüketim gerçekleştiren bir ailenin elektrik faturasının, 56,42 TL'den 61,19 TL'ye yükseleceği belirtilen açıklamada, şöyle denildi: "Hükümet, ekonomik krize önlem gerekçesiyle pek çok ürünün satışını artırmak için büyük oranlı vergi indirimlerine giderken, temel bir kamu hizmeti olan elektrikte fiyat artışları ve bunun aracılığıyla vergi gelirlerini artırmakta ısrar etmektedir. Yaşanan zamların temel nedeni, elektrikte serbest piyasa uygulamaları sonucunda kamu enerji kuruluşlarının zarar ettirilmiş olması ve hükümetin kendisine kaynak arayışıdır. Bu çerçevede elektrik enerjisi alanındaki sorunların kamu inisiyatifi ile çözülebileceğini vurguluyor; devlete sırtını dayayan serbest piyasa modelinden vazgeçilmesini, karaborsanın ve elektrikte otomatik fiyatlandırmanın derhal yürürlükten kaldırılmasını talep ediyoruz."
Elektrik Mühendisleri Odası (EMO), hükümetin maliyet bazlı fiyatlandırma diye yürürlüğe koyduğu otomatik fiyatlandırmayı, Türkiye Elektrik Ticaret ve Taahhüt A.Ş (TETAŞ) aracılığıyla manipüle ettiğini vurguladı.EMO Yönetim Kurulu adına yapılan yazılı açıklamada, elektrikte, "devlete sırtını dayayan serbest piyasa modelinden vazgeçilmesi, karaborsanın ve elektrikte otomatik fiyatlandırmanın derhal yürürlükten kaldırılması" istendi. TETAŞ'ın elektrik satış fiyatlarına 1 Ekim 2009'dan geçerli olmak üzere yüzde 21,08 zam yapıldığı hatırlatılan açıklamada, şu bilgi verildi: "Türkiye elektriğinin yaklaşık yüzde 44-45'lik bölümünü sağlayan, toptan elektrik alım-satımı yapan TETAŞ, elektriğin yalnızca yüzde 26,5'ini kamu elektrik santrallarından (EÜAŞ) satın alabilmektedir ki, bu santralların hepsi büyük hidroelektrik santrallarıdır. Dolayısıyla yatırım maliyetleri yüksek olmakla birlikte işletme maliyetleri yok denecek kadar az olan hidrolik santrallardan alım yapmaktadır."
Elektrik üretim maliyeti düştüTETAŞ'ın satışa sunduğu elektriğin büyük bölümünü imtiyazlı özel sektör santrallarından satın aldığı, yap-işlet santrallarının yüzde 48,3 ile en büyük paya sahip olduğuna işaret edilen açıklamada, yap-işlet-devret santrallarının kurulu güçlerinin yarıdan fazlasının doğal gaza dayalı olduğu hatırlatıldı. Bu yıl doğal gaz satış fiyatlarında yüksek oranlı indirimler kaydedildiği belirtilen açıklamaya, şöyle devam edildi: "Elektrik üreticilerine doğal gaz satış fiyatı, Ocak- Ağustos 2009 döneminde Şubat ve Mayıs ayı indirimleriyle 77,68 kuruştan 47,14 kuruşa çekilmiştir. Doğal gaz fiyatları nedeniyle maliyet artışı değil, tersine azalışı söz konusudur. TETAŞ satışa sunduğu elektriğin yüzde 26,7'sini ise kömüre dayalı iki santraldan almaktadır ki bunun büyük bölümü ithal kömüre dayalıdır. İthal kömür fiyatlarında ise artış değil, azalış söz konusudur. TETAŞ, elektrikte yaratılan borsa sisteminden de yüzde 4,8'lik alım yapmaktadır. Karaborsaya dönen bu sistemde bile 2009 yılında fiyat artışı değil azalışı vardır. Ocak-Temmuz 2009 döneminde sistem dengesizlik fiyatı gündüz saatleri için basit ortalama ile yüzde 4,75, puant saatler için yüzde 0,45, gece saatleri için de yüzde 19,36 azalmıştır.TETAŞ'ın zammı, döviz kuru etkisi gibi gerçekçi olmayan gerekçelere dayandırılmaya çalışılmıştır. Aylık ortalama döviz kuru artışlarına bakılacak olursa da Nisan, Mayıs, Haziran, Temmuz ve Ağustos aylarında düzenli bir şekilde düşüş gösterdiği ortadadır."
Faturalar kabarıyorTETAŞ'ın yaptığı zamma dayanılarak dağıtım şirketlerinin de zam yaptığı belirtilen açıklamada, her türlü bedel hariç olmak üzere konutlar için çıplak elektrik birim satış fiyatının 16,27 kuruştan 17,89 kuruşa çıkacağı, diğer bedeller ile vergi ve fon payları da eklendiğinde 1 kilovatsaat elektrik satış fiyatına yüzde 10'luk zammın yüzde 8,5 olarak yansıyacağı kaydedildi. Böylece ortalama bir yaşam standardına göre 230 kilovat saatlik tüketim gerçekleştiren bir ailenin elektrik faturasının, 56,42 TL'den 61,19 TL'ye yükseleceği belirtilen açıklamada, şöyle denildi: "Hükümet, ekonomik krize önlem gerekçesiyle pek çok ürünün satışını artırmak için büyük oranlı vergi indirimlerine giderken, temel bir kamu hizmeti olan elektrikte fiyat artışları ve bunun aracılığıyla vergi gelirlerini artırmakta ısrar etmektedir. Yaşanan zamların temel nedeni, elektrikte serbest piyasa uygulamaları sonucunda kamu enerji kuruluşlarının zarar ettirilmiş olması ve hükümetin kendisine kaynak arayışıdır. Bu çerçevede elektrik enerjisi alanındaki sorunların kamu inisiyatifi ile çözülebileceğini vurguluyor; devlete sırtını dayayan serbest piyasa modelinden vazgeçilmesini, karaborsanın ve elektrikte otomatik fiyatlandırmanın derhal yürürlükten kaldırılmasını talep ediyoruz."
