logo
04 TEMMUZ 2025

İslam hukukunda malların kısımları ve miras konusu

Şahsa ait özel mallar: Peygamberimizin (s.a.v.) şahsına ait mallar ki, bu mallar O’nun vefatıyla İslamî miras kanunlarına göre mirasçılarına geçmekte idi

28.08.2024 08:51:00
Haber Merkezi
İslam hukukunda malların kısımları ve miras konusu
İslam hukukunda malların kısımları ve miras konusu
İslam hukukunda mallar iki kısma ayrılıyordu:

Şahsa ait özel mallar: Peygamberimizin (s.a.v.) şahsına ait mallar ki, bu mallar O'nun vefatıyla İslamî miras kanunlarına göre mirasçılarına geçmekte idi. Yani miras âyetlerinde Peygamber'in (s.a.v.) mirasçıları ile diğer şahısların mirasçıları arasında bir fark söz konusu değildir.

Peygamber'in (s.a.v.) devlet başkanı olarak yönettiği devletin malları, devlete ait mallar: İslam devletine ait olan mallar ve emlaklar...

Resûl-i Ekrem (s.a.v.), bu gelirleri İslam devleti ve Müslümanlar için harcardı ve bazen bu malları sahabiler arasında taksim ederdi, bu malları bağışlardı.

İslam tarihinde bu tür arazilerden faydalanan sahabilere örnek olarak; Ali (a.s.) Ebu Bekir, Abdurrahman ibn-i Avf, Muhacirler'den Bilal, Ebu Dücane, Sehl ibn-i Hanif ve Ensar'dan olan Haris ibn-i Semme verilebilir. 

Belazurî, Futuh'ul-Buldan'da bu konuda şunları yazıyor:

"Resûlullah (s.a.v.) Ben-i Nazir yerlerinden bir parçasını içindeki hurma ağaçlarıyla birlikte Zübeyr b. Avvam'a verdi." 

"Resûlullah (s.a.v.) içinde dağ ve maden olan bir miktar yeri Bi lal'e verdi." 

"Resûlullah (s.a.v.) dört parça yeri Ali b. Ebi Tâlib'e (a.s.) verdi." 

Fedek, bu kategorilerden devlet malı içinde yer almakta idi. Bunda Şii âlimlerin çoğu ve Sünnî ulemanın bir kısmı hemfikirdir.

Peygamberin (s.a.v.) bu mallarda bağış olarak dağıtma yetkisi vardı. Buna göre Hz. Fâtıma'ya (a.s.) vermesinin -bağış yapmasının- bir mahsuru yoktur.

İkinci bir görüş ise; "Fedek bölgesi savaşmadan ele geçirilmiş olduğu için devlet malı olmasına rağmen Peygambere (s.a.v.) has olan mallardandır. İdaresi konusunda Peygamber (s.a.v.) serbest bırakılmıştır" tezidir.

"Bu, Peygambere (s.a.v.) ait özel mülk hükmündedir" denilmektedir. Yine Resûlullah'ın (s.a.v.) bunun üzerinde istediği şekilde tasarruf yetkisi vardır. Yani, bunun gelirini sadece hanımlarına veya sadece kızına bırakabilir.

Allah-u Teâlâ, Kur'an-ı Kerim'de bu konuyu şu âyetle anlatmaktadır: "Onlardan Allah'ın, Peygamberine verdiği feye gelince ki siz, onun üzerinde (onu elde etmek için) ne at ne deve sürdünüz. Ancak Allah, kendi elçilerini dilediklerinin üstüne musallat kılar. Allah, her şeye güç yetirendir. Allah'ın o fethedilen şehir halkından Peygamberine (s.a.v.) verdiği fey (silah zoru olmaksızın elde edilen ganimet) Allah'a ve Peygambere aittir." 

Enteresandır, Hz. Fâtıma'nın (a.s.) Fedek üzerindeki hakkı konusunda yaptığı savunma; Fedek'i devlet malı olarak görenlerinkine de, özel mülktür diyenlerinkine de girmektedir. İlk savunması bağış olduğu şeklindeydi; ikincisi ise miras hükümleri ile ilgilidir.

Hz. Peygamberin Medine'de bıraktığı malları nelerdi?

1- Ben-i Nazir Yahudilerinden kalan yerler:    

Resûlullah (s.a.v.) hayatta iken, Ben-i Nazir Yahudilerinden savaşmadan alınan yerler konusunda da Fedek benzeri uygulamalarda bulunmuştu.
"Hz. Peygamber (s.a.v.), bu arazideki menkul malları Muhacir arasında taksim etti. Arazinin bir miktarını da kendisine has kıldı ve Hz. Ali'ye (a.s.) emretti ki, onları tasarruf etsin. Daha sonra bu yerleri vakfederek sadakattan kıldı.

Kendisinin vefatından sonra buralar üzerindeki tasarruf yetkisini Hz. Fâtıma (a.s.) ve Hz. Ali'ye (a.s.) bırakmıştır." 

2- Bezenti diyor ki:

"Hz. Rıza'ya (a.s.), Fâtıma'nın (a.s.) yedi tarlası hakkında sordum. 'Bunlar Resûlullah'ın (s.a.v.) mevkufatındandı ki, Hz. Zehra'ya (a.s.) yetişiyordu. Peygamber-i Ekrem (s.a.v.) onların mahsulünden kendi ihtiyacı miktarında alırdı.

Vefat ettiği zaman, Abbas onların hakkında Hz. Fâtıma (a.s.) ile çekişti. Ali b. Ebi Tâlib ve diğerleri bu yerlerin vakıf malı olduğuna şehadet ettiler. Bu tarlalar şunlardır: Dellal, A'vef, Hüsna, Safiye, Meşrebet-ü Ümm-i İbrahim, Meyseb ve Bekra' diye buyurdu." 

3- Medine sadakati, Hz. Ali'nin (a.s.) elinde idi.

Abbas, bu konuda Hz. Ali (a.s.) ile çekişti. Ancak Hz. Ali (a.s.) haklı çıktı. Hz. Ali'den (a.s.) sonra İmam Hasan'ın elinde idi. Sonra İmam Hüseyin'in elinde idi. Ondan sonra da Abdullah b. Hasan'ın elinde kaldı. Ben-i Abbas başa geçince bu sadakatı Hâşimoğulları'nın elinden aldılar."

4- Bu sadakat ile ilgili olarak, Halebî ve Muhammed b. Müslim şöyle rivâyet etmektedir:

"Hz. Sâdık'a (a.s.), Resûlullah (s.a.v.) ve Fâtıma'ya (a.s.) ait olan sadakat hakkında sorduk.

'Onlar Hâşimoğulları ile Muttaliboğulları'nındır' buyurdu." 

Fedek, başta Hicaz Yahudilerinin yeri iken; Resûlullah (s.a.v.) Hayber, Vadi'ul-Gurra ve Tima'daki Yahudileri etkisiz hale getirmişti.

Muhit adındaki elçisini de Fedek'in ileri gelenlerinin yanına gönderdi. Yahudi Yuşa ibn-i Nun, savaşmak yerine sulh yolunu kabul etti. Her yıl bölgede çıkan mahsulün yarısını Peygambere (s.a.v.) vermek, İslam bayrağı altında yaşamak ve Müslümanlar aleyhine entrikalar çevirmemek üzere sulh yapıldı.   

Belazurî, "Futuh'ul-Buldan" adlı eserinde Fedek ile ilgili şunları yazıyor:

"Fedek Yahudileri, sulh anlaşmasının mukabilinde Fedek arazisinin yarısını Resûlullah'a (s.a.v.) verdiler."

Ve yine bu konuda Mu'cem'ül-Buldan da şu bilgi vardır: "Bütün ağaçları, meyveleri ve mallarının yarısını Resûlullah'a (s.a.v.) verdiler." (Prof. Dr. Haydar Baş Hz. Zeynep ve Hz. Masume eserinden)
Yorumlar
Yorum bulunmuyor.
Yorumlarınızı paylaşın

--
Tek motorlu uçak düştü
Arama çalışmaları sürüyor
‘TÜİK'ten açlık ve sefalete devam kararı çıktı!’
Hüseyin Baş’tan emekli maaşı tepkisi
Dış ticaret açığı patladı
İthalat çığrından çıkıyor
Gazeteciye zeytinlik fırçası
'Sen gazetecilik falan yapmıyorsun'
Özdağ'dan Hüseyin Baş'a ziyaret
BTP liderinden 3. yol mesajı
En düşük emekli maaşı belli oldu
Yeni maaş 16 bin 881 TL
Soykırım hızlandı
Can kaybı 57 bin 130'a çıktı
MSB'den terörle mücadele açıklaması
Son 1 haftada 3 terörist teslim oldu
Benzine, motorine, LPG'ye zam
ÖTV'de otomatik artış
TÜİK enflasyon verilerini açıkladı
Haziran enflasyonu yüzde 1,37
280 bin 875 TL
Bedelli askerlik ücreti belli oldu
Memur ve emekliye hayal kırıklığı
Beklenen enflasyon verileri açıklandı
Pilot hayatını kaybetti
Düşen uçak bulundu
İsrail Gazze'de 48 saatte 26 katliam yaptı
300'den fazla Filistinli öldü
Trump-Fed kavgası büyüyor
"Powell derhal istifa etmeli"
Tek motorlu uçak düştü
Arama çalışmaları sürüyor
‘TÜİK'ten açlık ve sefalete devam kararı çıktı!’
Hüseyin Baş’tan emekli maaşı tepkisi
123456789101112131415
Tek motorlu uçak düştü
Arama çalışmaları sürüyor
‘TÜİK'ten açlık ve sefalete devam kararı çıktı!’
Hüseyin Baş’tan emekli maaşı tepkisi
Dış ticaret açığı patladı
İthalat çığrından çıkıyor
Gazeteciye zeytinlik fırçası
'Sen gazetecilik falan yapmıyorsun'
Özdağ'dan Hüseyin Baş'a ziyaret
BTP liderinden 3. yol mesajı
En düşük emekli maaşı belli oldu
Yeni maaş 16 bin 881 TL
Soykırım hızlandı
Can kaybı 57 bin 130'a çıktı
MSB'den terörle mücadele açıklaması
Son 1 haftada 3 terörist teslim oldu
Benzine, motorine, LPG'ye zam
ÖTV'de otomatik artış
TÜİK enflasyon verilerini açıkladı
Haziran enflasyonu yüzde 1,37
280 bin 875 TL
Bedelli askerlik ücreti belli oldu
Memur ve emekliye hayal kırıklığı
Beklenen enflasyon verileri açıklandı
Pilot hayatını kaybetti
Düşen uçak bulundu
İsrail Gazze'de 48 saatte 26 katliam yaptı
300'den fazla Filistinli öldü
Trump-Fed kavgası büyüyor
"Powell derhal istifa etmeli"
Tek motorlu uçak düştü
Arama çalışmaları sürüyor
‘TÜİK'ten açlık ve sefalete devam kararı çıktı!’
Hüseyin Baş’tan emekli maaşı tepkisi
logo

Beşyol Mah. 502. Sok. No: 6/1
Küçükçekmece / İstanbul

Telefon: (212) 624 09 99
E-posta: internet@yenimesaj.com.tr gundogdu@yenimesaj.com.tr


WhatsApp iletişim: (542) 289 52 85


Tüm hakları Yeni Mesaj adına saklıdır: ©1996-2025

Yazılı izin alınmaksızın site içeriğinin fiziki veya elektronik ortamda kopyalanması, çoğaltılması, dağıtılması veya yeniden yayınlanması aksi belirtilmediği sürece yasal yükümlülük altına sokabilir. Daha fazla bilgi almak için telefon veya eposta ile irtibata geçilebilir. Yeni Mesaj Gazetesi'nde yer alan köşe yazıları sebebi ile ortaya çıkabilecek herhangi bir hukuksal, ekonomik, etik sorumluluk ilgili köşe yazarına ait olup Yeni Mesaj Gazetesi herhangi bir yükümlülük kabul etmez. Sözleşmesiz yazar, muhabir ve temsilcilere telif ödemesi yapılmaz.