Rus gazı 'süresiz' kesildi

MURAT ÇABAS / ANALİZ HABER

Avrupa ülkeleri, Rusya'dan gelen doğalgazın azalması sebebiyle ciddi bir enerji krizinin içine girmişti. Başta Almanya olmak üzere birçok Avrupa ülkesi için "karanlığa gömüldü" haberleri sıkça rastlanmaya başlanmıştı. Son zamanlarda daha çetin bir şekilde geçen kış aylarının yaklaşması ise Avrupa'da daha büyük bir endişeye yol açtı. Çünkü birçok Avrupa ülkesinde elektrik üretimi kadar ısınma da Rus gazıyla temin ediliyor. Rus gazının azalması nedeniyle enerji tasarrufu yöntemlerini devreye koyan Avrupa ülkeleri, Rusya'dan yapılan önce '3 günlük', ardından da "süresiz" gaz kesintisi açıklamalarından sonra iyice panik havasına girdiler. Görünen o ki, ABD'nin gazıyla Rusya'ya uygulanan yaptırımlar, Rusya'yı değil, en çok Avrupa'yı vuruyor.

Gerekçe 'yağ sızıntısı'

Rusya devletine ait enerji şirketi Gazprom, 31 Ağustos'ta bakıma alınan ve 3 Eylül Cumartesi günü tekrar faaliyete geçmesi beklenen Kuzey Akım 1'deki bir türbinde arızaların tespit edildiğini, dolayısıyla bu hattan Avrupa'ya gaz akışının süresiz durdurulduğunu açıkladı. Boru hattının 'yağ sızıntısı' nedeniyle kapatıldığını belirten şirket, boru hattının tekrar ne zaman açılacağı konusunda ayrıntı vermedi. Gazprom, sızıntının Portovaya sıkıştırma istasyonunda tespit edildiğini ve denetimin, boru hattının bakımına yardımcı olan Alman şirketi Siemens'ten çalışanlarla birlikte yapıldığını açıkladı. Gazprom, önemli motorlardaki yağ sızıntılarının sadece özel tesislerde tamir edilebileceğini savunuyor. Rusya, daha önce Batı'nın ambargolarının bu tesislere zarar verdiğini söylemişti. Gazprom Yönetim Kurulu Başkanı Aleksey Miller, yağ sızıntısı nedeniyle türbinlerin bakımlarının ancak Kanada'daki fabrikada mümkün olduğunu söyleyerek, "Bugün Siemens'in gaz kompresör ünitelerinin bakımlarını gerçekleştirme fırsatı neredeyse hiç yok. Bu sorun ancak Kanada'daki fabrikada çözülebilir" dedi.

Kesintinin zamanlaması önemli

Gazprom, arıza nedeniyle akışın durduğunu söylese de açıklamanın G7 ülkelerinin Rus petrolüne fiyat tavanı uygulayacağı haberlerinin ardından gelmesi dikkat çekti. Dün G7 ülkeleri Rusya'nın petrol ihracatına bir fiyat sınırlaması mekanizması uygulamayı kabul etmişti. G7 ülkeleri bu hamle ile Kremlin'in Ukrayna'daki savaşı finanse etme kabiliyetini azaltmayı ve yükselen enerji fiyatları karşısında tüketicileri korumayı amaçlıyordu. Diğer taraftan, Avrupa Birliği'nde (AB) de, Rusya'dan Avrupa ülkelerine boru hatlarıyla gelen doğalgaza tavan fiyat uygulanması gündem oldu. AB Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, "Rusya'dan boru hattıyla Avrupa'ya gelen doğalgaza tavan fiyat uygulaması zamanı geldiğine inanıyorum" dedi ve AB'nin bu yönde bir düzenleme teklifinde bulunabileceğine işaret etti. Von der Leyen, "Putin'in manipülasyonları nedeniyle büyük ölçüde bozulan elektrik piyasasının artık çalışmadığını görüyoruz" diye konuştu.

Gaz akışı yüzde 20'ye düşmüştü

Rusya'dan başlayan bin 200 kilometrelik Kuzey Akım Boru Hattı, Baltık Denizi altından Almanya'ya ulaşıyor ve 170 milyon metreküp gaz taşıma kapasitesi barındırıyor. Ancak Rusya'nın Ukrayna'ya saldırıları sonrasında tüm Batılı ülkeler gibi Kanada da Rusya'ya ambargo uygulayınca Alman Siemens şirketinin sorumluluğundaki türbin motorlarının bakımları Kanada'da gerçekleşemedi. Geçtiğimiz Temmuz ayında 10 günlüğüne Avrupa'ya gaz akışı durdurulurken, sonrasında ise gaz akışı kapasitesi yüzde 20 oranında sağlanabilmişti.

Kremlin: Kesintinin sebebi 'yaptırımlar'

Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov yaptığı açıklamada, doğalgaz sevkiyatlarının yaptırımlardan dolayı durduğunu, Avrupalı siyasilerin attıkları adımlar nedeniyle vatandaşların çok fazla para ödemek zorunda kaldığını söyledi. Avrupalı yetkililer ise, Rusya'nın enerji kaynaklarını bir silah olarak kullandığını iddia ediyor.

Avrupa doğalgaz kıskacında

Rus enerji şirketi Gazprom'un Avrupa'ya sevk ettiği doğalgazı kesmesiyle birlikte bölgede yaşanan enerji krizinin büyümesi bekleniyor. Avrupa'da Ağustos 2021'den bu yana toptan doğalgaz fiyatları Euro bazında yüzde 400 yükseldi. Kuzey Akım 1 Hattında duran akış ve Ukrayna üzerinden daha az doğalgaz gelmesi Avrupa ülkelerini kış için doğalgaz tedarikinde zora soktu. Kesinti devam ederse bu durum haneleri, fabrikaları tehlikeye atacak. Avrupa ülkelerinde son dönemde elektrik ve doğalgaz fiyatları tarihi zirve yaptı. Doğalgazın megavatsaat fiyatı, Avrupa'da bir ayda yüzde 26 artış gösterdi. Avrupa'da derinliği en fazla olan Hollanda merkezli sanal doğalgaz ticaret noktası TTF'de işlem gören Eylül vadeli gaz kontrat fiyatı, 30 Ağustos'ta 252 Euro'dan kapandı. Doğalgazın megavatsaat fiyatı Ağustos ayının ilk gününde yaklaşık 200 Euro'dan işlem görmüştü. Avrupa Birliği ülkelerinin doğal gaz depolarındaki doluluk oranının yüzde 80'i geçmesine rağmen Rusya'dan akışın kesilmesi halinde, depolardaki gazın kış aylarındaki tüketimi karşılamaya yeterli olmayacağı öngörülüyor. AB ülkelerinin enerji bakanları doğalgaz ve elektrik fiyatlarındaki hızlı artışı görüşmek ve atılacak adımları belirlemek üzere 9 Eylül'de Brüksel'de olağanüstü toplantı yapacak.