Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Ortak Savunma için Mekke Anlaşması'nın bir savunma anlaşması olduğunu belirterek, "Bu anlaşmaya taraf olan ülke saldırıya uğradığı zaman siz savunması için yanında olursunuz. Bu bir saldırı anlaşması değil. Türkiye, başka bir ülke toprağına asker gönderip orada bir saldırı yapmayacak." ifadesini kullandı.
Fidan, Macaristan Başbakan Yardımcısı ve Dışişleri Bakanı Anita Orban ile Dışişleri Bakanlığı'ndaki görüşmesinin ardından düzenlenen ortak basın toplantısında konuştu.
Rusya-Ukrayna Savaşı'nın bölgesel ve küresel istikrara yönelik başlıca tehditlerden biri olmaya devam ettiğini belirten Fidan, "Savaşın başından bu yana çatışmaların Karadeniz'e sirayet etmemesini sağlamak için çok çalıştık. Montrö Boğazlar Sözleşmesi'ni titizlikle uygulamamız ve Karadeniz Tahıl Girişimi bu yaklaşımımızın somut örneklerinden oldu." dedi.
Fidan, savaşın Karadeniz'de yayılmakta olduğunu gördüklerini söyleyerek, şöyle devam etti:
"Sivil gemilere yönelik artan saldırılar, bölgemizdeki can, mal, seyir ve çevre güvenliğine ciddi tehdit oluşturmakta. Karadeniz'in yeni bir çatışma cephesine dönüşmesine bölge ülkeleri olarak, uluslararası toplum olarak asla izin vermememiz gerekiyor. Ama maalesef gördüğünüz gibi bütün cephelerde savaş yaygınlaştıkça etkisini Karadeniz'de de gösteriyor."
"Bu bir saldırı anlaşması değil"
Suudi Arabistan'ın başkenti Riyad'da 5 Ekim'de düzenlenen Ortak Savunma için Mekke Anlaşması Stratejik Siyasi ve Savunma Komitesi Toplantısı'na katılım sağladığını hatırlatan Fidan, şu ifadeleri kullandı:
"Olağanüstü toplantıya katılmamızın ana nedeni aslında özellikle Suudi Arabistan'ın maruz kaldığı saldırıların görüşülmesiydi. Diğer taraftan alınması gereken kurumsallaşmayla ilgili bir takım ciddi kararlar vardı. Özellikle askeri karargahın yapısı, sekreteryanın durumu, yeni sekreterin atanması gibi başlıca konular, kurumsallaşmayla ilgili maddeler arasındaydı."
Fidan, anlaşma imzalanalı çok zaman geçmemesine rağmen, kurumsallaşma ve pratik adımların çok hızlı bir şekilde atıldığını belirterek, "Taraflar, bu konuda ciddi olduklarını, somut sonuçlar görmek istediklerini, ortaya koydukları iradeyle de göstermiş oluyorlar." dedi.
Türkiye'nin Yemen'den (Husiler tarafından) yapılan saldırılara karşı savunmaya nasıl bir katkıda bulunabileceğinin Pakistan'la değerlendirildiğini vurgulayan Fidan, "Burada zaman zaman ortaya konan ucuz siyasal retoriklerin gerçeklikle örtüşmediğini de ifade etmek istiyorum. Yemen'de Yemen meşru hükümet güçleri mevcut mücadeleyi devam ettirmekte. Suudi Arabistan onlara destek veriyor. Ama diğer taraftan da olayın barışla, diyalogla çözümlenmesi için biz elimizden geleni de yapıyoruz." diye konuştu.
Fidan, Ortak Savunma için Mekke Anlaşması'nın bir savunma anlaşması olduğunu vurgulayarak, "Bu anlaşmaya taraf olan ülke saldırıya uğradığı zaman siz savunması için yanında olursunuz. Bu bir saldırı anlaşması değil. Türkiye, başka bir ülke toprağına asker gönderip orada bir saldırı yapmayacak." ifadelerini kullandı.
Bakan Fidan, "Anlaşmanın Meclis'e gönderilmesi için gerekli çalışmalar nihayete ermiş durumda. Dün Cumhurbaşkanımıza (Recep Tayyip Erdoğan) da nihai arzımızı bu konuda yaptık. Bunu en kısa sürede Meclis'e sevk etme yönünde kararımız var. Biz kendi çalışmalarımızı hemen hemen bitirmiş durumdayız." değerlendirmesinde bulundu.
Fidan, Macar mevkidaşıyla gerçekleştirdikleri verimli toplantının stratejik ortaklığın güçlendirilmesi bakımından önemli olduğunu vurgulayarak, ikili ilişkilerin bütün veçhelerini ele aldıklarını aktardı.
Gelecek yıl Macaristan'da düzenlenecek Yüksek Düzeyli Stratejik İşbirliği Konseyi Toplantısı'nın hazırlıklarını gözden geçirdiklerini dile getiren Fidan, 2025'te 5 milyar doları aşan ikili ticaret hacmini 10 milyar dolar seviyesine yükseltmeyi hedeflediklerini belirtti.
Fidan, iki ülkenin ticaret bakanlarının da video konferans yoluyla görüştüğü bilgisini paylaşarak, savunma sanayisi alanındaki işbirliğini daha ileri taşımak için çalıştıkları Macaristan ile ortak üretim ve teknoloji geliştirme projelerinde birtakım mesafeler katettiklerini söyledi.
Bakan Fidan, savunma inovasyonu alanında oluşturulan çalışma grubunun bu alanda somut çalışmalar yürüttüğüne işaret ederek, "Bu vesileyle müttefikimiz Macaristan'daki NATO İleri Kara Kuvvetlerine katkı sağlamayı sürdüreceğimizi ayrıca huzurlarınızda ifade etmek istiyorum." dedi.
Enerji, ulaştırma ve bağlantısallık konularına özel önem atfettiklerinin altını çizen Fidan, Türkiye'nin Macaristan'ı bu konuda önemli bir ortak olarak gördüğünü kaydetti.
Fidan, doğal gaz ve yenilenebilir enerji alanlarında yeni işbirliği projeleri üzerinde çalıştıklarını belirterek, iki ülkenin enerji bakanlarının bu konuyu çok detaylı bir biçimde görüştüğünü dile getirdi.
"Müteahhitlik firmalarımız Macaristan'daki büyük ölçekli yabancı yatırımlarda roller üstleniyor. Yeni hükümet döneminde de bu türden rollerin devam etmesi konusunda da bir genel fikir birliği oluştu." ifadelerini kullanan Fidan, Türk ürünlerinin Avrupa'ya taşınması konusunda Macaristan'ın kritik bir rota teşkil ettiğini vurguladı.
Hakan Fidan, tarafların bilim, teknoloji, eğitim, kültür ve turizm alanlarındaki ortak faaliyetlerini "ilişkilerin geleceği için yapılan uzun vadeli bir yatırım" olarak tanımladı.
TDT ve AB bünyesinde ilişkiler
"Macaristan'ın Türk dünyasıyla sahip olduğu tarihi ve kültürel bağlar da bizim için son derece önemlidir." ifadesini kullanan Dışişleri Bakanı Fidan, Macaristan'ın gözlemci üye olduğu Türk Devletleri Teşkilatındaki (TDT) mevcudiyetini kıymetli bulduklarını ve işbirliğini daha da güçlendirmek istediklerini söyledi.
Fidan, Macar mevkidaşıyla Türkiye-Avrupa Birliği (AB) ilişkileri ile güncel bölgesel ve uluslararası meseleleri de ele aldıklarını aktararak, "Türkiye ve AB ilişkileri iki taraf için de kritik bir önem taşımakta." diye konuştu.
Genişleme sürecinin adil ve kapsayıcı olması gerektiğini her fırsatta gündeme getirdiklerine dikkati çeken Fidan, "'Türkiye'nin üyelik süreci, AB üyesi ülkelerin iç siyasi tartışmalarına kurban edilmemelidir.' diye defaatle vurguluyoruz. Bu bağlamda Macaristan'ın liyakat temelli yaklaşımını ve Türkiye'ye verdiği geleneksel desteği de açıkçası kıymetli buluyoruz." ifadelerini kullandı.
Fidan, Avrupa güvenliğinin Türkiye'nin güvenliği, imkanları ve kabiliyetlerinden bağımsız düşünülemeyeceğini vurgulayarak, bu gerçekliğin ortak güvenlik politikalarına daha güçlü şekilde yansıtılması gerektiğini yineledi.
Bakan Fidan, "Güvenlik politikalarında kalıcı yapılaşmalara gitmeden önce bu tartışmaların çok nitelikli yapılması gerekiyor. Aksi takdirde çok geç olabilir." dedi.
Karadeniz'deki güvenlik tehditleri
Rusya-Ukrayna Savaşı'nın Karadeniz'de de etkisini göstermesi konusunda her iki tarafa da uyarı ve değerlendirmelerde bulunduklarını aktaran Fidan, çözüm önerileri de sunduklarını belirtti.
Fidan, "Şu anda kışa girmeden hemen önce her iki taraf da birbirlerine belli bir askeri üstünlük sağlamak için muazzam bir saldırı içerisindeler. Bu Karadeniz'deki seyrüsefer güvenliğini ciddi şekilde etkiliyor. Özellikle Türk bayraklı, Türk sahipli, Türk personelli gemilerin de bundan etkilendiğini görüyoruz. Diğer tabii ülkelerin gemileriyle beraber, vatandaşlarıyla beraber. Bunun durması için elimizden geleni yapıyoruz." diye konuştu.
Özellikle gemilerin taşıdığı tahılın uluslararası piyasalara ulaşamamasından dolayı başta Afrika olmak üzere birçok ülkede gıda güvenliğiyle ilgili sorun oluştuğuna işaret eden Fidan, bunun önlenmesi gerektiğinin altını çizdi.
Fidan, Macar mevkidaşı Orban'la yaptığı toplantının ilişkilerin kurumsal yapısını tahkim ederek işbirliğine yeni bir ivme kazandıracağına yönelik inancını ifade etti.
"İsrail'in Gazze Barış Planı'nın uygulanmasıyla çok fazla alakası yok"
Türkiye'nin, Gazze'de devam eden soykırımın durması ve kalıcı barış için var gücüyle çalıştığını belirten Fidan, şöyle devam etti:
"Bölgedeki ortaklarımız, uluslararası ortaklarımız bu konuda elinden geleni yapmakta. Hem ikili hem çok taraflı hem bölgesel hem küresel ne kadar diplomasi aracı varsa bunu kullanıyoruz. Cumhurbaşkanımız (Recep Tayyip Erdoğan) da yaptığı bütün görüşmelerde bu konuyu bir numaralı gündem maddesi olarak ayakta tutmakta."
Fidan, Gazze'deki insanlık dramının sona erdirilmesi için insani yardımların mümkün olan en yüksek miktarda ulaştırılması, Filistin Ulusal Komitesi'nin içeri girip yönetimi devralması ve Uluslararası İstikrar Gücü'nün Gazze'ye yerleşmesi gibi atılması gereken adımlar olduğuna dikkati çekti.
"İsrail'in, Gazze Barış Planı'nın uygulanmasıyla çok fazla alakası yok." diyen Fidan, yeni bir uluslararası baskının, Gazze'de devam eden dramın sona erdirilmesi için fevkalade önemli olduğuna işaret etti.
Fidan, Körfez'de ortaya çıkan savaşın, Gazze'ye yönelik yürütülen çalışmaları bir noktada, özellikle bölgedeki muhataplar nezdinde inkıtaya uğratmış gibi gözükse de Türkiye'nin çok yönlü dış politika çabası gereği buradan herhangi bir sapma olmadığını belirtti.
"Kararlı, yapıcı, sonuç alıcı çalışmalara devam edeceğiz"
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın Birleşmiş Milletler Genel Kurulu'ndaki hitabında yaptığı küresel çağrıyı hatırlatan Fidan, şöyle devam etti:
"Bizim bundan sonra atacağımız adımları, bölgesel dinamikleri de hesaba katarak daha geniş bir perspektiften ele almamız gerekiyor. Çünkü sorun çok katmanlı bir sorun. Burada İsrail'in bölgesel yayılmacılığı, buna iten bir tarihsel arka plan var ve İsrail'in kendi iç politika denklemi var. Yakında seçimler olacak, 'Buradan büyük bir değişim bekliyor musunuz?' diye bana sorduğunuz zaman ben dış politikasında çok fazla bir değişme olacağını açıkçası düşünmüyorum ama belli zeminler daha rahat konuşulabilir, daha rahat tartışılabilir."
İsrail'deki seçimler nedeniyle belli konuların beklemeye alındığını söyleyen Fidan, "Ama bu bizim çalışmalarımızı hiçbir zaman için durdurmuyor. Gazze'de devam eden dram, Batı Şeria'da başlayan toprak çalma eyleminin hızlandırılması meselesi ve Kudüs'te Mescid-i Aksa'ya yönelik planlanan sinsi operasyonların önlenmesi için her türlü çabayı, her türlü platformda gösteriyoruz." değerlendirmesinde bulundu.
Fidan, Gazze'deki durumun "bölgedeki ve küredeki bütün fay hatlarını tetikleyen bir sıkıntı" olduğunu ifade ederek, "Bunun kalıcı olarak çözümüne yönelik de Türkiye'nin geliştirdiği, son derece yapıcı, İsrail'i, Filistin'i, bölge ülkelerini, herkesi içine katan, herkese güvenlik, istikrar ve mutlu bir gelecek sağlayacak olan bir vizyon, bir barış planı bizim zihnimizde var. Bunu taraflarla da konuşuyoruz ama tarafların bu noktaya gelmesi için başta İsrail olmak üzere yoğun bir diplomatik çabaya ihtiyaç var. Kararlı, yapıcı, sonuç alıcı çalışmalara devam edeceğiz." ifadelerini kullandı.
Macaristan Dışişleri Bakanı Orban: Macaristan, AB içinde Türkiye'nin dostudur
Dışişleri Bakanı Hakan Fidan ile Ankara'da ortak basın toplantısında konuşan Orban, temmuzda da Türkiye'ye geldiğini hatırlatarak, bu ziyaretten memnuniyet duyduğunu belirtti.
Macaristan'da hükümetin kurulmasından bu yana ilk kez bir mevkidaşını ziyaret ettiğini dile getiren Orban, Türkiye'nin Macaristan'ın dış ilişkilerinde "çok önemli bir yere" sahip olduğunu vurguladı.
Orban, "Stratejik ortağımız Türkiye ile yüksek düzey stratejik ilişkilerin geliştirilmesi toplantıları gelecek yıl Macaristan'da gerçekleştirilecek." dedi.
AB üyesi bir ülke olarak Türkiye-AB arasındaki ilişkilere sadece ekonomik açıdan bakmadıklarını dile getiren Orban, bununla birlikte, AB-Türkiye Gümrük Birliği Anlaşması'nın yenilenmesi gerektiğinin altını çizdi.
Orban, Macaristan'ın TürkAkım doğal gaz boru hattı üzerinden sağlanan gazın önemli alıcılarından biri olduğunu hatırlatarak, iki ülkenin sadece enerji alanında değil, savunma sanayisi inovasyonu konusunda da iyi bir diyalog içinde olduğunu ve bu diyaloğun artırılmasını istediklerini söyledi.
Macar hava yolu şirketi Wizz Air'in Budapeşte ve Ankara arasında doğrudan seferlere başladığını duyuran Orban, ulaşımın daha da güçlendirileceği taahhüdünde bulundu.
İki ülke arasındaki turizm rakamlarına dikkati çeken Orban, geçen yıl 250 bin Macar vatandaşının Türkiye'yi ziyaret ettiğini söyledi.
Orban, iki ülkeninin uluslararası alanda da çok uluslu faaliyetlerde de çok önemli çalışmaları olduğunu vurgulayarak, "NATO çerçevesindeki ilişkilerimize de çok önem veriyoruz." değerlendirmesinde bulundu.
Macaristan'da önceki hükümet döneminde Macaristan-AB ilişkilerinin durduğunu anımsatan Orban, "Burada ilginç olan Macaristan'ın AB'nin bir parçası olması. Vatandaşlarımız da bunu fark etti ve buna göre oy verdi. Macarlar, Avrupa'nın bir parçası olmak istiyor. Yeni hükümetin amacı da Macaristan'ı tekrar AB'ye entegre etmektir." dedi.
Orban, Macaristan'ın AB-Türkiye ilişkilerinde her zaman Türkiye'nin yanında durduğunu ifade ederek, "Her yaklaşımı ve diyaloğu hep destekledik, destekleyeceğiz. Macaristan, AB içinde Türkiye'nin dostudur. AB ve Türkiye arasında ortak menfaatlere dayalı bir yaklaşım olmasını diliyoruz." diye konuştu.
