Kaşıkçı Elması tarih hazinesi
24.02.2003 00:00:00
Enderun Hazinesi olarak anılan görkemli koleksiyon bugün halen, Fatih sultan Mehmed (1451-1481) tarafından yaptırılan Topkapı Sarayı'nın üçüncü avlusunda yer alan Hazine Seksiyonu'ndaki dört odada bulunuyor. Enderun Hazinesi'ne ait en eski kayıtlar, Fatih ve II. Bayezid dönemlerinden kalan üç-beş yapraktan oluşan listelerden ibaret. Daha sonraki dönemlerde de tutulan hazine defterleri hazinenin büyüklüğü ile ilgili kısıtlı da olsa bilgi veriyor. Topkapı Sarayı'nda iç yönetim, çeşitli oda kuruluşları ve aralarındaki görev bölümüyle sağlanıyordu. Hazine ise bu odalar içinde en önemlilerinden biriydi. Fatih Sultan Mehmed döneminde az olan Hazine Odası görevlilerinin sayısı, Sultan I. Ahmed (1603-1617) döneminde 60'ı bulmuş, Sultan III. Ahmed (1703-1730) döneminde ise 157'ye ulaşmıştı. Enderun Hazinesi'nin açılıp kapanması törenle gerçekleşirdi. hazine Kethüdası anahtarları getirir, Yavuz Sultan selim'in 1514'de İran ve 1517'de Mısır seferlerinden sonraki vasiyeti gereği onun mührü kontrol edilir, sonra kilitler açılırdı. Yavuz Sultan Selim'in vasiyeti, Topkapı Sarayı müze olana dek yerine getirilirdi. Bugün de Topkapı Sarayı'nın Hazine Bölümü'nün açılış ve kapanışı bir heyetle gerçekleştiriliyor. Osmanlı padişahlarına ait değerli eşya ve paranın korunduğu eEnderun Hazinesi binası, günümüzde sadece mücevher ve mücevherli eşyaların sergilendiği yer ise imparatorluk döneminde çok daha kapsamlıydı. Topkapı Sarayı 1924 yılında müze olduktan sonra hazine eşyası sınıflandırılırdı ve müzenin diğer bölümlerinin ana koleksiyonları oluşturuldu; el yazma eserler, albümler, kıymetli kumaşlar, padişah elbiseleri, işlemeler, gümüş e porselen eşyalar, yazı araçları, mühürler, silahlar, saatler ve belgeler. Osmanlı İmparatorluk Hazinesi, savaşlardan elde edilen ganimetlerin en kıymetlileri, yerli ve yabancı yöneticilerden, soylu ve zenginlerden gelen hediyelerle zenginleşirdi. Bayram, tahta çıkış ve düğün gibi çeşitli vesilelerle ülkenin en kıymetli sanatkârları, en güzel eserlerini padişaha sunardı. Hazine'yi bunların dışında satın alma yoluyla da pek çok eser girdiği kaynaklarda yer alıyor. Bunların en ünlüsü ise Sultan IV. Mehmed (1648-1687) döneminde Eğrikapı'da bir mezbelelikte bulunan Kaşıkçı Elması. Sarayın kuyumcubaşısı tarafından satın alınan 86 kıratlık elmas daha sonra padişah tarafından hazineye koydurulmuştu. Osmanlı İmparatorluğu döneminde padişahlar her yıl Mekke ve Medine'ye para ve değerli hedeyeler gönderirdi. I. Dünya Savaşı sırasında Hicaz Valisi Fahreddin Paşa tarafından koruma amacıyla Topkapı sarayı'na geri gönderilen eserler de önemli bir grup oluşturuyor.
