Yaklaşık 6 yıldır devam eden Suriye krizinde yeni bir aşamaya geçildi. İdlip kentindeki kimyasal saldırı küresel güçlere yeni planlarını uygulamak üzere alan açtı.
Suriyeliler kan ve gözyaşına mahkûm edilirken küresel güçler sebep oldukları bu dram üzerinden yeni planlar yapıyor. ABD Başkanı Donald Trump göreve başlamasının ardından ilk hamlesini yaptı.
Suriye'nin Humus kentinde bulunan Şayrat Hava Üssü ABD tarafından vuruldu.
Saldırı Akdeniz'deki Amerikan savaş gemilerinden yapıldı. Gemilerden üsse 58 adet tomahawk füzesi atıldığı ve 7 Suriye askerinin saldırıda hayatını kaybettiği ifade ediliyor.
Saldırıyı Başkan Trump'ın talimatıyla yaptıklarını ifade eden ABD Savunma Bakanlığı Pentagon sözcüsü Albay Jeff Davis, "Bu füzelerle hava üssündeki uçaklar, hangarlar, yakıt ve lojistik destek depoları, güçlendirilmiş uçak sığınakları, mühimmat depoları, hava savunma sistemleri ve radarları vuruldu" dedi.
Davis, saldırı öncesinde Rusya'yı bilgilendirdiklerini ve Rus askerlerinin o üste bulunduğunu bildiklerini bunun için de üsteki ana binayı vurmadıklarını söyledi.
Başka bir pentagon yetkilisi ise vurulan üssün kimyasal saldırıda kullanıldığını düşündüklerini belirterek, "Bugün yaptıklarımız ikinci bir talimata kadar bununla sınırlı olacak" dedi.
Davis'in Rusya'yı önceden bilgilendirdik açıklaması ise ABD Dışişleri Bakanı Rex Tillerson tarafından yalanlandı. Tillerson, "Saldırıdan önce ya da sonra Moskova'yla irtibat kurmadık" dedi.
'ABD'nin güvenliği için elzemdi'
Saldırı talimatını veren ABD Başkanı Donald Trump ise "Kimyasal saldırının yapıldığı askeri üssü hedef alan bir saldırı emrini verdim. Suriye'deki füze operasyonu ABD'nin güvenliği için elzemdi. Daha önceki girişimler başarısız olduğu için mülteci krizi devam ediyor ve bölgedeki istikrarsızlık ABD'yi ve müttefiklerini tehdit ediyor. Bu akşam tüm medeni ülkeleri, Suriye'deki katliamı ve her türlü terörizmi durdurmak için ABD'ye katılmaya davet ediyorum" dedi.
ABD Dışişleri Bakanı Rex Tillerson da "Saldırıyı uluslararası ortaklarımızla dikkatli bir şekilde koordine ettik. Hem bölgedeki hem de Ortadoğu'daki müttefiklerimizden aldığımız tepkiler, attığımız bu adımı yoğun şekilde destekler nitelikte" dedi.
Beyaz Saray Ulusal Güvenlik Danışmanı Korgeneral H. R. McMaster ise, "Saldırının sinir gazı olduğunun anlaşılmasının ardından Ulusal Güvenlik Konseyi'ni topladık. Yeterli uzunluktaki toplantıların ve kapsamlı değerlendirmelerin ardından bu adımda karar kılındı" dedi.
Yetkililerin üç seçeneği konuştuğunu ancak Trump'ın özellikle iki seçenek üzerinde durduğunu anlatan McMaster, sonunda söz konusu askeri üssün vurulması tercihinin hayata geçirildiğini kaydetti. Diğer iki seçeneğin ne olduğu ise açıklanmadı.
Rusya'dan tepki geldi!
ABD'nin Suriye'yi vurmasıyla birlikte gözler Rusya'ya çevrildi. Rusya Savunma Bakanlığı, ABD'nin Suriye'de rejime ait hava üssünü vurmasının ardından Suriye'nin hava savunma sistemini güçlendirmesine yardım edeceklerini duyurdu.
Kremlin'den "Uluslararası hukuk ihlal edildi. Putin, ABD'nin üssü vurmasını egemen devlete saldırganlık olarak gördü" açıklaması yapıldı.
Sözcü Peskov şu açıklamayı yaptı: "ABD ve başka ülkelerin askerlerinin hükümetin izni olmadan Suriye'de bulunması uluslararası hukukun hiçbir biçimde gerekçelendirilemeyecek bariz bir ihlalidir. Eskiden bu ihlal terörizmle mücadele ile açıklanıyorduysa, şu andaysa egemen bir devlete yönelik açık bir saldırganlıktır. Saldırı ABD-Rusya ilişkilerine ciddi zarar veriyor. Uluslararası hukuk ihlal edildi. Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, ABD'nin üssü vurmasını egemen devlete saldırganlık olarak gördü. Putin ayrıca, ABD tarafından Suriye'ye yönelik saldırıların, uluslararası toplumun dikkatini Irak'taki sivil kayıplardan başka yöne çekme girişimi olarak görüyor."
"ABD, uluslararası terörizmle mücadele eden bir ülkeye karşı güç göstermeye karar verdi" diyen Rusya Dışişleri Bakanlığı da, ABD ve Rusya uçaklarının Suriye'de karşı karşıya gelmesini önlemek için imzalanan uçuş güvenliği anlaşmasını durdurduklarını açıkladı. Açıklamada kullanılan, "ABD'nin füze saldırısının İdlib'de düzenlendiği iddia edilen kimyasal saldırıdan önce planlandığı çok açık" ifadesi de dikkat çekti.
'ABD Şam'ın kimyasal silahı olmadığını biliyor'
Rusya Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Mariya Zaharova ise "ABD hiçbir şey araştırmadan, uluslararası terörizmle mücadele eden ülkeye tepki gösterdi" dedi.
Sözcü Zaharova açıklamasında, "ABD uluslararası güvenliğini tehdit eden, dünyadaki mevcut olan problemleri ağırlaştırdığı böyle bir yaklaşımı ilk kez uygulamıyor. Suriye'de hükümetin veya BM'nin rızası olmadan saldırı gerçekleştiren ABD ve diğer ülkeler, uluslararası hukuku açıkça ihlal ediyor" dedi.
ABD operasyonunun, Rus-Amerikan ilişkilerini zedeleyeceğine dikkat çeken Zaharova, "Uzun zamandır uluslararası terörizme karşı savaşan meşru Suriye hükümetine karşı yapılan, gayrimeşru eylemleri asla kabul etmeyeceğiz. Bu silahlı eylemi desteklemek amacıyla Washington İdlib'te yaşananları farklı yansıttı. Amerika, Şam'ın kimyasal silahı olmadığından haberdar. ABD, Irak'ta teröristlerin kimyasal silah kullanımını göz ardı etti. Halep'te teröristlerin kimyasal silahlarına dair belgelerini göz ardı ediyorlar. Rus tarafı, ABD ile imzalanan olayların önlenmesi ve Suriye'de operasyonlar sırasında havacılık güvenliğini sağlayacak anlaşmayı askıya alıyor. Bu durumu tartışmak üzere BM Güvenlik Konseyi'nin acil toplantıya çağırıyoruz" dedi.
İsrail mest oldu
ABD'nin saldırısı dünyada da geniş yankı buldu. İsrail, Suudi Arabistan, Fransa, İngiltere ve Almanya operasyona destek veren açıklamalar yaptı.
İngiltere'den yapılan açıklamada, 'ABD'nin operasyonuna tam destek veriyor" denilirken Fransa'dan da" saldırıdan önce bize bilgi verildi" açıklaması yapıldı. Fransa Dışişleri Bakanı Jean-Marc Ayrault, "ABD'nin hava saldırısı, suçlu Esed rejimine yönelik verilen bir sinyal. Gelecek Esed'le olmayacak. Bu bir uyarı" dedi.
Suudi Arabistan da ABD'nin saldırısından duyduğu memnuniyeti dile getirirken İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu da aynı çizgide bir açıklama yaptı. Netanyahu yaptığı yazılı açıklamada, "İsrail, Başkan Trump'ın bu kararına tam destek vermekte ve Esad rejiminin korkunç eylemlerine karşı verilen bu kararlılık mesajının sadece Şam'da değil, aynı zamanda Tahran'da, Pyongyang'da ve diğer yerlerde de yankılanmasını ümit etmektedir" dedi.
ABD'yi kınayan tek ülke ise İran oldu. İran Dışişleri Bakanlığı'ndan "ABD'nin Suriye'deki kimyasal saldırıyı gerekçe göstererek Şayrat Hava Üssü'ne saldırmasını şiddetle kınıyoruz" denildi.
Ankara memnun
ABD'nin Suriye'yi vurmasına Ankara da tam destek verdi. Yazılı açıklama yapan Cumhurbaşkanlığı Sözcüsü İbrahim Kalın, "Amerika Birleşik Devletleri tarafından Humus'ta bulunan Şayrat Hava Üssü'ne yönelik gerçekleştirilen hava saldırısını, Esed rejiminin savaş suçlarına karşı verilmiş olumlu bir cevap olarak değerlendiriyoruz" ifadesini kullandı.
Başbakan Yardımcısı Kurtulmuş, ABD'nin Suriye'ye hava saldırısı düzenlemesine ilişkin, "Sivillerin üzerine ateş eden o askeri üssün vurulması önemlidir, anlamlıdır. Ümit ederim ki bu operasyon barışın sağlanmasına da katkı sağlar" derken Dışişleri Bakanı Mevlüt Çavuşoğlu, "ABD'nin bu müdahalesini biz yerinde buluyoruz ve destekliyoruz" dedi. Çavuşoğlu, "Suriye içinde güvenli bölgeler her zamankinden daha fazla önem arz etmiştir. Bu güvenli bölgeleri genişletmemiz lazım" ifadesini kullandı.
Operasyon öncesi koalisyona bilgi verildiğini belirten Bakan Çavuşoğlu, "Her şeyden önce koalisyonda zaten bu bilgi paylaşımı oluyor. Bu konuda bir sıkıntı yok. Aynı şekilde ABD'nin Ankara Büyükelçisi John Bass da müsteşarımızla temasa geçti" diye konuştu.
ABD saldırısından hemen önce katıldığı bir canlı yayında konuşan Cumhurbaşkanı Erdoğan ise Trump'ın Suriye'ye askeri müdahale öneren açıklamalarına ilişkin, "Teşekkür ederim ama lafta kalmasın. Eğer hakikaten icraat ortaya konulursa, biz de Türkiye olarak, bize ne düşüyorsa yapmaya hazırız. Biz bundan asla çekinmeyiz, kim olursa olsun çekinmeyiz. Biz Amerika başta olmak üzere, tüm koalisyon güçleri bir araya gelelim" demişti.
Bir hafta önce farklı konuşuyorlardı
Suriye'yi vuran ABD, geçtiğimiz hafta ise Esad'ı kabul etmek zorundayız mesajları veriyordu. Beyaz Saray sözcüsü Sean Spicer, "Suriye'deki siyasi gerçekliği, yani Beşar Esad'ın egemen bir ülkenin devlet başkanı ve lideri olduğunu kabul etmek zorundayız. Esad'ı devirmek yerine bölgeden IŞİD'in kovulmasına odaklanmak zorundayız" derken ABD'nin BM Daimi Temsilcisi Nikki Haley, "Esad'ı devirme amacı artık önceliğimiz değil. Önceliğimiz, Suriye halkının hayatını değiştirmek için ne yapmamız ve kiminle çalışmamız gerektiğini gerçekten anlamak. Önceki yönetimin yaptığı gibi Esad üzerinde yoğunlaşamayız" açıklamasında bulunmuştu.
 Amerikalı yetkilerin bu açıklamasının hemen ardından İdlip'te kimyasal saldırı gerçekleşmesi ve Esad konusunda tam ters istikamette bir yola girilmesi de dikkat çekiyor.