Adli yıl açılırken

Eylül ayı sadece okulların açılışına değil, Adli Yılın da açılışına tanık olacak. 70 yıldır Yargıtay Başkanı ve Türkiye Barolar Birliği (TBB) Başkanının konuşmalarının yer aldığı açılış törenlerini bu yıl göremeyeceğiz. Dönemin Başbakanı ile TBB Başkanı Feyzioğlu arasında esen sert rüzgâr Adli Yıl açılış törenini savurup gitmişti. Tören yapılsa ne olur yapılmasa ne olur, diyebilirsiniz. Yargının siyaset zeminine oturtulduğu koşullarda yapılacak bir törenin bir anlam ifade etmeyeceği düşünülse bile, Yargının sorunlarının ve çözüm arayışlarının ilgililere duyurulması için tören, önemli bir fırsattı. Bu adli yıl da sorunlarla, tartışmalarla, arayışlarla açılmaktadır. Yaz sıcağı ile birlikte, her gün değişen gündemle, toplumumuz ve hukuk dünyamız ağır sorunlar ve uygulamalar içine girdi. Bekleyen sorunlar karşısında hükûmetin kurulamayışı, çıkmaz sokakların sayısını arttırmıştır. Barışı gören varsa beri gelsin. Üstelik hükûmet kuramamış bir parlamentonun bu sabıkasının yapılacak 1 Kasım seçimlerinin sonuçlarını nasıl etkileyeceği düşünülürken, ülkeyi bekleyen sorunlardan biri ve de en önemlisi yeni Anayasa olacaktır. 1982'de halkoylaması ile kabul edilen ve 33 yıldan beri yürürlükte olan Anayasa, bu kez değiştirilmeyip yeniden yazılacaktır. Cumhuriyet, ilkeleri, laiklik, sosyal devlet, bireysel hak ve özgürlükler, devletin yapısı, seçimler ve seçim bölgeleri, yürütme, yasama ve yargı ilişkileri temel kuralları ile Anayasa'da belirlenecektir. 12 Eylül darbesi, yani bir ihtilâlin sonrasında hazırlanmış olmasına ve bugüne kadar pek çok değişiklikler geçirmesine rağmen yürürlüğünü uzun süredir devam ettiren Anayasa'ya karşı yeni Anayasa hazırlıklarında Türk aydınları önemli bir sınav verecektir. Tabii ki, bu sınavda siyasal güçler kendi görüşlerinin Anayasa'da yer alması için büyük mücadele verecektir. Bu çerçevede hukukçular etkin bir rol oynayabilmek için yeni taslaklar, tasarılar hazırlamalı, önerilerde bulunmalıdır. Hukuk dünyası, çeşitli bilim kurumları, sivil toplum örgütleri, siyasal partiler ile Anayasa çalışmalarında yer almalıdır.  Yeni Anayasa sorunu yanında bir başka önemli sorun da Yargıdadır. Yargı sistemi, çözümü giderek zorunlu hale gelen bir sorun niteliği taşımaktadır. Geçen on yıl içinde yargı sisteminde  özellikle ceza adaleti çok önemli sorunları davet etmiştir. Özel Yetkili Ceza Mahkemeleri, koruma tedbirleri, tutukluluklar, darbe varsayımları ile yürütülen davalar toplumda derin yaralar açmıştır. Yürürlüğe girişleri henüz on yaşını doldurmamış önemli ceza kanunları toplumun beklentilerini karşılayamamış, kişisel hak ve özgürlüklerin çiğnendiği bir ortam oluşturmuştur. Bu durumu düzeltmek için yürürlüğe konulan ve reform kanunları olarak nitelenen yasalarla olumlu sonuçlara ulaşılamamıştır. Türk hukuk dünyası, üniversiteleri, baroları, dernekleri ile bu sorunun çözümü için katkılarda bulunmalıdır.  Başka sorunlar da var; sınırlarımızdaki savaşın bölgeye yayılması, içerdeki terörün tırmanması, ülkemizdeki ırk ve bölge farklılığına dayanan ayrımcılık, ırk ayrımının sosyal, siyasal ve kültürel yönden giderek şiddetlenmesi, mezhep ayrımının bundan geri kalmaması?Bu sorunlar karşısında hukukun getirebileceği çözümler ne olabilecektir? Hukukçunun bireysel olarak ve kurumsal ortamda yapıcı tutumları nasıl belirlenecektir? Tüm bu zor sorunları dikkate alarak oy kullanmak, Türk Milleti olmanın da olmazsa olmazıdır ve de vatandaşlık namusunun gereğidir. Ya da 1 Kasım, son çıkıştır.