Anadolu İhtilal Beyannamesi

103 yaşında… Cumhuriyetin temeli, İstiklâl Savaşı'nın gerekçesi Amasya genelgesi. Anadolu İhtilâl Beyannamesi de diyebiliriz, bu belgeye.

Tarihler 22 Haziran 1919'u gösterdiğinde "Ya tam bağımsızlık, ya ölüm" parolasıyla Milli Mücadelemizin başladığını tüm yurda ve dünyaya duyuran Amasya Genelgesi Mustafa Kemal ve arkadaşlarının imzasını taşıyordu.

Kurtuluş Savaşı'nın ve Cumhuriyet'in temel felsefesini oluşturan belgeye göre;

"Vatanın bütünlüğü, milletin istiklâli tehlikededir. Milletin istiklâlini yine milletin azim ve kararı kurtaracaktır.

-İstanbul'daki hükûmet, üzerine aldığı sorumluluğun gereklerini yerine getirememektedir. Bu durum, ulusumuzu yok olmuş gibi gösteriyor.

-Ulusun durumunu ve davranışını göz önünde tutmak, haklarını dile getirip tüm dünyaya duyurmak için her türlü etkiden ve denetimden kurtulmuş ulusal bir kurulun varlığı çok gereklidir.

-Anadolu'nun en güvenli yeri olan Sivas'ta ulusal bir kurultayın tez elden toplanması kararlaştırılmıştır.

-Bunun için bütün illerden halkın güvenini kazanmış üç temsilcinin, mümkün olduğunca çabuk yetişmek üzere, hemen yola çıkarılması gerekmektedir. 

-Herhangi bir kötü durum olabileceği düşünülerek, bu iş, ulusal bir sır gibi tutulmalı ve temsilciler, gereken yerlere kimliklerini gizleyerek gelmelidirler.

-Doğu illeri adına 10 Temmuz'da Erzurum'da bir kurultay toplanacaktır. O güne değin öteki il temsilcileri de Sivas'a ulaşabilirse, Erzurum Kurultayı'nın üyeleri de Sivas'ta yapılacak genel toplantıya katılmak üzere yola çıkarlar."

19 Mayıs 1919'da Samsun'da atılan zafer adımı ile başlayan yolculuk, Amasya genelgesi, Erzurum ve Sivas Kongreleri ile perçinlenmiştir. 

Ulusal bağımsızlık ve egemenlik fikrini esas alan ve istiklâl mücadelesinin gerekçe ve yöntemlerini açıkça ifade eden, Mustafa Kemal Paşa ve arkadaşlarının imzalarını taşıyan Amasya Genelgesi, tüm mülki makamlara ve askeri komutanlara telgrafla gönderilmiştir.

Göstermelik bir ihtilâlin değil, ülkenin tek kurtuluşu olarak gördüğü köklü devrimi gerçekleştirmenin peşinde olan Mustafa Kemal, bu genelgeyi "Yazdığımız yeni bir tarihin vesikasıdır." sözleriyle özetliyor.

İstanbul'daki bazı tanınmış kişileri de telgrafla Anadolu'daki ulusal harekete davet eden Mustafa Kemal onları "Artık İstanbul Ankara'ya hâkim değil, tâbi olmak mecburiyetindedir. Milli gaye elde edilinceye kadar Anadolu'dan ve milletin sinesinden ayrılmayacağımı ve sonuna kadar bir millet ferdi gibi çalışacağımı millete karşı mukaddesatım namına söz verdim ve hiçbir kuvvet bu milli azme mani olamayacaktır." sözleriyle uyarır. 

İstanbul'un siyasi ve askeri çevrelerde şok etkisi yapan Amasya Genelgesi'ni "Bağımsızlığını güvencede görmek isteyen ulusun önüne hiçbir haksız engel dikilemez." sözleriyle tamamlar Mustafa Kemal.

"Hangi istiklâl vardır ki, yabancıların nasihatleriyle, yabancıların planlarıyla yükselebilsin? Tarih böyle bir hadiseyi kaydetmemiştir." Sözleriyle ebedileşen Aziz Atatürk, daima bağımsızlık ve özgürlük aşığı olarak yaşamıştır.