Anadolu’nun kadim kapısı: Turhal ve tarihi mirası
Tokat’ın köklü bir geçmişe sahip olan ve Yeşilırmak’ın bereketli sularıyla hayat bulan ilçesi Turhal, Anadolu’nun sessiz ama derin hikayeler barındıran yerleşim yerlerinden biri
01.03.2026 00:17:00
Abdülkadir Gündoğdu
Abdülkadir Gündoğdu





Tokat'ın köklü bir geçmişe sahip olan ve Yeşilırmak'ın bereketli sularıyla hayat bulan ilçesi Turhal, Anadolu'nun sessiz ama derin hikayeler barındıran yerleşim yerlerinden biri.
Tokat merkeze 46 km mesafede bulunan Turhal, sadece bir sanayi şehri değil, aynı zamanda binlerce yıllık medeniyetlerin izini taşıyan stratejik bir merkezdir.

Kuruluş ve Tarihi Derinlik
Turhal'ın kuruluşu antik çağlara, M.Ö. 3000'li yıllara kadar uzanmaktadır. Tarih boyunca Kaşkalar, Hititler, Frigler, Persler ve Pontus Krallığı gibi pek çok devlete ev sahipliği yapmıştır.

Stratejik Konum: Antik adı Talaura olan Turhal, İpek Yolu üzerinde yer alması nedeniyle Roma ve Bizans dönemlerinde de askeri bir kale kent olarak önemini korumuştur.
Selçuklu ve Osmanlı Dönemi: 1071 Malazgirt sonrası Türk hâkimiyetine giren bölge, Selçuklu mimarisinin estetiğiyle tanışmış ve Osmanlı döneminde önemli bir kaza merkezi haline gelmiştir.

Tarihi Eserler: Geçmişin Sessiz Tanıkları
Turhal'ın siluetini belirleyen ve tarih meraklılarını cezbeden başlıca yapılar şunlardır:
Turhal Kalesi: Şehrin merkezindeki dik bir kaya kütlesi üzerine kurulu olan kale, antik çağlardan kalma tünelleri ve zindanları ile meşhurdur. Özellikle yer altı su yolları ve "Çivili Mağara" bölgesi dikkat çekicidir.

Kesikbaş Camii ve Türbesi: Selçuklu dönemine ait izler taşıyan bu yapı, bölgenin manevi duraklarından biridir.
Dazya (Dazimon) Kalesi: Turhal yakınlarında bulunan bu kale, Bizans döneminde önemli bir garnizon noktasıydı.
Tarihi Köprüler: Yeşilırmak üzerinde yer alan ve zamanın aşındırmasına direnen eski taş yapılar, ilçenin estetik dokusunu tamamlar.

Doğal Güzellikler: Yeşil ve Suyun Buluşması
Turhal, Karadeniz iklimi ile İç Anadolu ikliminin geçiş noktasında yer aldığı için zengin bir bitki örtüsüne sahiptir.
Yeşilırmak Havzası: Şehri ikiye bölen nehir, çevresindeki parklar ve yürüyüş yollarıyla ilçenin akciğeri konumundadır.
Yayla Turizmi: Özellikle bahar ve yaz aylarında ilçenin yüksek kesimlerindeki yaylalar, doğa yürüyüşü ve kampçılık için eşsiz manzaralar sunar.
Kaz Gölü: Turhal'a komşu olan bu bölge, göçmen kuşların uğrak noktası olup doğa fotoğrafçıları için bir cennettir.

Mutfak Kültürü: Tokat'ın Lezzet Mirası
Turhal mutfağı, Tokat'ın o meşhur gastronomi zenginliğinden beslenir. Buradaki sofralar hem doyurucu hem de el emeği isteyen yemeklerle doludur.
Tokat Kebabı: Turhal'da da aslına uygun yapılan bu kebap; kuzu eti, patlıcan, domates ve biberin özel ocaklarda pişirilmesiyle hazırlanır.
Turhal Yoğurtmacı: Cevizli, haşhaşlı veya sade olarak hazırlanan bu özel çörek, çay saatlerinin vazgeçilmezidir.
Baklalı Dolma: Tokat asma yaprağı ile sarılan, içine bakla ve yarma konularak kemikli etle pişirilen bu lezzet, bölgenin imza yemeğidir.
Zile Pekmezi ve Köme: Komşu ilçe Zile ile özdeşleşmiş olsa da, Turhal'da da üzümün en doğal halleri (pestil, köme) sofralarda yerini alır.

Biliyor muydunuz?
Turhal, 1934 yılında açılan Turhal Şeker Fabrikası ile Cumhuriyet döneminin sanayileşme hamlesinde öncü rol oynamış, "Şeker Şehri" olarak da anılmıştır.
Tokat merkeze 46 km mesafede bulunan Turhal, sadece bir sanayi şehri değil, aynı zamanda binlerce yıllık medeniyetlerin izini taşıyan stratejik bir merkezdir.

Kuruluş ve Tarihi Derinlik
Turhal'ın kuruluşu antik çağlara, M.Ö. 3000'li yıllara kadar uzanmaktadır. Tarih boyunca Kaşkalar, Hititler, Frigler, Persler ve Pontus Krallığı gibi pek çok devlete ev sahipliği yapmıştır.

Stratejik Konum: Antik adı Talaura olan Turhal, İpek Yolu üzerinde yer alması nedeniyle Roma ve Bizans dönemlerinde de askeri bir kale kent olarak önemini korumuştur.
Selçuklu ve Osmanlı Dönemi: 1071 Malazgirt sonrası Türk hâkimiyetine giren bölge, Selçuklu mimarisinin estetiğiyle tanışmış ve Osmanlı döneminde önemli bir kaza merkezi haline gelmiştir.

Tarihi Eserler: Geçmişin Sessiz Tanıkları
Turhal'ın siluetini belirleyen ve tarih meraklılarını cezbeden başlıca yapılar şunlardır:
Turhal Kalesi: Şehrin merkezindeki dik bir kaya kütlesi üzerine kurulu olan kale, antik çağlardan kalma tünelleri ve zindanları ile meşhurdur. Özellikle yer altı su yolları ve "Çivili Mağara" bölgesi dikkat çekicidir.

Kesikbaş Camii ve Türbesi: Selçuklu dönemine ait izler taşıyan bu yapı, bölgenin manevi duraklarından biridir.
Dazya (Dazimon) Kalesi: Turhal yakınlarında bulunan bu kale, Bizans döneminde önemli bir garnizon noktasıydı.
Tarihi Köprüler: Yeşilırmak üzerinde yer alan ve zamanın aşındırmasına direnen eski taş yapılar, ilçenin estetik dokusunu tamamlar.

Doğal Güzellikler: Yeşil ve Suyun Buluşması
Turhal, Karadeniz iklimi ile İç Anadolu ikliminin geçiş noktasında yer aldığı için zengin bir bitki örtüsüne sahiptir.
Yeşilırmak Havzası: Şehri ikiye bölen nehir, çevresindeki parklar ve yürüyüş yollarıyla ilçenin akciğeri konumundadır.
Yayla Turizmi: Özellikle bahar ve yaz aylarında ilçenin yüksek kesimlerindeki yaylalar, doğa yürüyüşü ve kampçılık için eşsiz manzaralar sunar.
Kaz Gölü: Turhal'a komşu olan bu bölge, göçmen kuşların uğrak noktası olup doğa fotoğrafçıları için bir cennettir.

Mutfak Kültürü: Tokat'ın Lezzet Mirası
Turhal mutfağı, Tokat'ın o meşhur gastronomi zenginliğinden beslenir. Buradaki sofralar hem doyurucu hem de el emeği isteyen yemeklerle doludur.
Tokat Kebabı: Turhal'da da aslına uygun yapılan bu kebap; kuzu eti, patlıcan, domates ve biberin özel ocaklarda pişirilmesiyle hazırlanır.
Turhal Yoğurtmacı: Cevizli, haşhaşlı veya sade olarak hazırlanan bu özel çörek, çay saatlerinin vazgeçilmezidir.
Baklalı Dolma: Tokat asma yaprağı ile sarılan, içine bakla ve yarma konularak kemikli etle pişirilen bu lezzet, bölgenin imza yemeğidir.
Zile Pekmezi ve Köme: Komşu ilçe Zile ile özdeşleşmiş olsa da, Turhal'da da üzümün en doğal halleri (pestil, köme) sofralarda yerini alır.

Biliyor muydunuz?
Turhal, 1934 yılında açılan Turhal Şeker Fabrikası ile Cumhuriyet döneminin sanayileşme hamlesinde öncü rol oynamış, "Şeker Şehri" olarak da anılmıştır.


























































