ANALİZ - Yine faiz lobisi kazandı

 

RECEP BAHAR / HABER ANALİZ

 

Türkiye'de bu yıl finansal piyasalar, 2018'in fotokopisi gibi! ABD Başkanı Trump'ın Ağustos 2018'de Rahib Branson olayını mesele etmesiyle başlayan dövizdeki çalkantı, Türkiye'nin uzun bir aradan sonra 2019'da cari fazla vermesiyle kısmen durulmuştu. Öyle ki Ağustos 2018'de 7.24 liraya çıkan dolar, 2019'da bir ara 5.15'e kadar gerilemişti. Ancak koronavirüs salgının Mart ayından bu yana özellikle Türk turizmini nakavt etmesiyle işler tersine döndü. Bu yılın başında 1 Dolar, 5.95 TL idi. Dolar 1 Nisan'da 6.63, 1 Haziran'da 6.81, 1 Ağustos'ta 7.12, 1 Eylül'de ise 7.37 TL'ye tırmandı. Bu sabah ise 7.71'i aşarak, rekor kırdı. Yılbaşından bu yana TL'nin dolar karşısındaki değer kaybı yüzde 30'a ulaştı. 1 Ocak'ta 6.65 TL olan Euro ise 8.99'a kadar çıktı. Euro da TL karşısında yılbaşından bu yana yüzde 35 değer kazandı! 

 

Faiz yeniden çıkış trendinde

 

Vaziyet bu olunca Merkez Bankası, piyasalar için sürpriz bir kararla bugün politika faizini yüzde 8.25'ten yüzde 10.25'e yükseltti. Piyasa beklentileri faizin sabit kalacağı yönündeydi. Kararın ardından Türk Lirası ABD Doları karşısında hızla değer kazanmaya başladı ve Dolar/TL kuru 7.60'ın altına geriledi. Ancak akabinde 7.64'e çıktı. Böylece Merkez Bankası Başkanı Murat Uysal, 6 Temmuz 2019'dan bu yana devam ettirdiği görevinde ilk kez faiz artırımı kararı almış oldu. Dahası Merkez Bankası da Eylül 2018'den bu yana ilk kez faiz artırımına gitti. 

 

Seri indirimlerin başkanı

 

Uysal, göreve başladığında politika faizi yüzde 24 seviyesindeydi. Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın yoğun eleştirileri sonrasında ilk ayında 425 baz puanlık indirime giden Uysal, faizleri yüzde 24'ten yüzde 19.75'e düşürdü. Uysal yönetimindeki Merkez Bankası, ikinci faiz indirimini Eylül ayında yaptı. Eylül'de 325 baz puanlık faiz indirimine gidilirken politika faizi yüzde 19.75'ten yüzde 16.50'ye düşürüldü. Ekim 2019'da 250 baz puanlık indirime giden Merkez Bankası, faizi yüzde 14'e çekti. Aralık 2019 tarihinde bir kez daha faiz indirimi kararı alan Merkez, 200 baz puanlık indirimle yüzde 14 olan politika faizini yüzde 12'ye çekti. Devam eden indirimlerle Uysal, Mayıs 2020'de faizi 8.25'e çekti. 

 

Ateş sönecek mi?

 

Peki, dövizdeki ateş sönecek mi? Dövizdeki ateşi artıran bir kaç tane önemli etken var:

1. Dış ticaret açığının artması.

2. Turizm ve ulaştırma başta olmak üzere döviz getiren sektörlerin salgından etkilenmesi. 

3. Merkez Bankası'nın döviz rezervlerinin azalması.

4. Başta bankalar olmak üzere özel sektörün yüksek borcu. 

Bu başlıklarda düzelme olmadıkça, dövizin ateşinin düşmesi beklenmiyor.