Bilim dünyası 3. dozda uzlaşamıyor
Bazı Avrupa ve Orta Doğu ülkelerinin yaptığı gibi Türkiye de Covid-19 salgını ile mücadelede yürütülen aşı kampanyasında 'hatırlatıcı doz' olarak da bilinen 3. doz aşıyı uygulamaya koydu. Ancak bilim dünyası 3. doz konusunda fikir birliğine varmış değil.
01.07.2021 18:18:00
YENİ MESAJ / DETAY HABER
Türkiye de Covid-19 salgını ile mücadelede yürütülen aşı kampanyasında 'hatırlatıcı doz' olarak da bilinen 3. doz aşıyı uygulamaya koydu. Üçüncü doz aşı olabilmek için ikinci dozun üzerinden en az 3 ay geçmesi gerekiyor. e-nabız üzerinden yoklama yapıldığında üç aylık süre geçmeyen vatandaşlara "Saygıdeğer vatandaşımız, aşı süreciniz tamamlanmıştır" mesajı iletiliyor. Aşı programında ilk sırada yer alan 50 yaş üstü kişilere ve sağlık çalışanlarına, 1 Temmuz'dan itibaren üçüncü Covid aşısı randevusu açıldı. Sağlık Bakanı Fahrettin Koca, ilk iki dozu hangi aşıyla olurlarsa olsunlar, söz konusu grubun 3. dozda istediği aşıyı olabileceğini bildirdi.
İlaç şirketleri öneriyor
Moderna ve BioNTech/Pfizer başta olmak üzere aşı geliştiren başlıca şirketler, 2 doz aşının koruyucu etkisinin zamanla azalacağı kaygısıyla takviye aşı geliştirmek için bir süredir çalışmalar yürütüyor. Moderna ve Pfizer yetkilileri, virüse karşı bağışıklığın ikinci doz aşının uygulanmasından sekiz ila dokuz ay sonra azaldığını söylüyor. Pfizer'in CEO'su ve BioNTech şirketinin ABD'li ortağı Albert Bourla'nın Nisan ayında yaptığı açıklamada ilk aşıdan sonraki 6 ila 12 aylık dönemde "3. bir doza ve ardından yıllık yeniden aşılamaya" ihtiyaç olabileceğini vurgulaması bu tartışmayı derinleştirdi. Koronavirüs aşısını bulan Almanya merkezli BioNTech şirketinin kurucu ortağı ve CEO'su Prof. Dr. Uğur Şahin, geçtiğimiz ay Bilim Kurulu'nun bir toplantısında 2. dozu takiben 6 aydan erken olmamak kaydıyla 3. doz aşının yapılabileceğini söyledi. Cumhurbaşkanı Erdoğan ise geçtiğimiz ayın başında bir televizyon programında 3. doz aşı olduğunu açıklamıştı.
Araştırma aşamasında
Avrupa'da Covid'e karşı 3. doz aşı ya da "takviye aşı" uygulanması bir süredir tartışılıyor. Delta başta olmak üzere bazı Covid varyantlarının yarattığı kaygılar, bu konudaki araştırmaları hızlandırdı. İngiltere'de hükümetin desteklediği ve Haziran ayında başlayacak bir araştırma için farklı yaş gruplarından 3 bine yakın gönüllüye 3. doz aşı uygulanacağı belirtildi. Southampton Üniversitesi'nden araştırmacılar, Haziran ayından itibaren farklı şehirlerde çalışma çağındakiler ile 75 yaş üzerindeki katılımcılara AstraZeneca, Pfizer ve Moderna dahil 7 farklı aşının 3. dozunu uygulayacak. Hem 3. dozun bağışıklık sistemlerine olan etkisi hem de olası yan etkiler incelenecek. Fransa'da ise 'ciddi şekilde bağışıklık yetmezliği' yaşayan gruplara üçüncü dozun uygulanması yönündeki karar Nisan ayında duyuruldu.
Nüfusa oranla en çok aşı uygulayan ülke konumundaki Birleşik Arap Emirlikleri, geçen ay Çin'in geliştirdiği Sinopharm aşısının 2 doz uygulandığı kişilere 3. doz aşı yapılabilmesinin önünü açtı. Bundan önce de aşıya karşı bağışıklık kazanmamış bazı gruplara 3. doz aşı olanağı sunuluyordu. Bahreynli yetkililer de, ülkelerindeki sağlık ekipleri, yaşlılar ve başka sağlık sorunları olan risk grubundaki kişilere 3. doz uygulanacağını duyurdu.
Bilim dünyası ne diyor?
Bilim Kurulu Üyesi Prof. Dr. Serap Şimşek Yavuz, hem virüsü geçirenler hem de aşı olanlarda bir süre sonra bağışıklığın azaldığını vurgulayarak, "Hem CoronaVac'ta, hem BioNTech'te hatırlatma dozları gerekecek. Belki biri altıncı ayda, diğeri bir yıl sonra olacak ama gerekecek" ifadelerini kullandı. Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Enfeksiyon Hastalıkları Bilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Mehmet Ceyhan ise, "Genel topluma '3. doz aşı yaptırın' şeklinde öneride bulunmak için henüz yeterli veri elimizde yok" dedi.
Covid aşılarında 3. dozun gerekli olup olmadığı konusunda bilim insanları ortak bir görüşe varmış değil. Ancak 2 doz aşının bir yıl ya da uzun süre bizi Covid'in çeşitli varyantlarından koruyabileceğine şüpheyle bakıldığı açık. Amerikan New York Times gazetesinin haberine göre Pfizer soru işaretlerini gidermek amacıyla bazı deneyler yaparak, 2 doz aşı olan gönüllülere aynı aşıdan üçüncü doz uyguladı. Haberde Pfizer'in uluslararası medya sorumlusu Jerica Pitts'in şu sözlerine yer verildi: "Şu ana dek öğrendiklerimize dayanarak, SARS-CoV-2'in yayılmasında ve Covid'e bağlı hastalıklarda bir azalma görene kadar, aşımıza bir takviye olarak aşının uygulanmasından 12 ay sonra 3. dozun uygulanmasının, Covid-19'a karşı koruma sağlamak için gerekli olacağı görüşündeyiz." Öte yandan Avrupa İlaç Ajansı (EMA) Aşı Dairesi Başkanı Marco Cavaleri, geçtiğimiz ay yaptığı açıklamada ülkeleri, 3. ya da takviye dozlar konusunda 'prematüre' adımlar atmamaları konusunda uyarmıştı.
Cavaleri, "3. doz uygulamak için en doğru zamanın ne olacağına" ilişkin veriler sunan tıbbi deneyler ya da "gerçek dünyadan kanıtların" beklenmesi gerektiğini söylemişti.
