Buğdayda büyük tehlike
09.07.2010 00:00:00
Uganda'dan sonra Kenya, Etiyopya, Sudan, Yemen ve İran'a sıçrayan Ug99 adlı zehirli gövde mantarının Türkiye'de de buğday üretimini etkileyebileceği belirtiliyor. Mantar salgınının küresel boyuta ulaşması halinde 1 milyar kişinin açlık riskiyle karşılaşacağı öne sürülüyor
Türkiye'den geçen yıl test için Kenya'ya gönderilen buğday çeşitlerinin sadece 11'inin, dünyayı tedirgin eden Ug99 kara pas hastalığına karşı dayanıklı çıktığı belirtildi. İlk olarak 1999 yılında Uganda'da buğday bitkisinde tespit edilen, zehirli gövde mantarı Kara Pas'ın yeni bir ırkı olan Ug99, 2008 yılında sınır komşumuz İran'a kadar yayıldı. Görüldüğü yerlerde salgınlara ve büyük ekonomik kayıplara sebep olan ancak şuana kadar Türkiye'de varlığı tespit edilmeyen Ug99 ırkı için 2009 yılında acil eylem planı hazırlanması amacıyla Tarım ve Köyişleri Bakanlığı bünyesinde 4 ayrı çalışma grubu oluşturuldu.Bu gruplar, hastalığın izlenmesi, hastalığa dayanıklı çeşitlerin geliştirilmesi, geliştirilen çeşitlerin sertifikalandırılması ve çiftçiye dağıtılması ile çiftçilerin bu hastalıkla ilgili bilgilendirilmesi için çalışma yapıyor. Uganda'dan sonra Kenya, Etiyopya, Sudan, Yemen ve İran'a sıçrayan Ug99, bu yıl ise Güney Afrika'da görüldü. Yıllardır başarılı mücadele verilerek savuşturulan gövde mantarı tehlikesinin, son yıllarda hızlı şekilde yayılan Ug99 türüyle küresel buğday üretimini tehdit ettiği, salgının küresel boyuta ulaşmasının 1 milyar kişi için açlık riski yaratabileceği belirtiliyor.
Buğday türleri dayanıksız
Selçuk Üniversitesi Ziraat Fakültesi Bitki Korumu Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Nuh Poyraz, Ug99'un ırk oluşturma özelliği olduğunu, ırk oluşturmasının hastalandırma yeteneği yüksek olan yeni bir ırkın ortaya çıkması anlamına geldiğini belirtti. Poyraz, kara pasa dayanıklı olarak bilinen dünyadaki buğday çeşitlerinin yüzde 90'ının Ug99'a hassas (dayanıksız) olduğunun tespit edildiğini, bunun da buğday gibi dünya gıda sağlığı için önemli bir üründe tehlikeli durum oluşturduğunun altını çizdi.Ziraat Mühendisleri Odası Konya Şube Başkanı Özkan Taşpınar ise Ug99'un, kara pas hastalığının yeni bir türü olduğunu belirtti. Türkiye'de en fazla buğday üretimi yapılan yer olan Konya Ovası'nda şuana kadar Ug99 hastalığına rastlanmadığını anlatan Taşpınar, şunları söyledi: "Türkiye'deki tohumluk çeşitlerinin çoğu Ug99'a karşı dayanıksız. Bu hastalık hububat verimini yüzde 50'nin üzerinde kayba uğratabilir. Bu tehlikeye karşı mutlaka dayanıklı çeşitlerin tohumluk olarak ekilmesi gerekiyor. Fakat, sertifikalı tohumluk üretimi konusunda çok başarılı değiliz. Türkiye'nin ihtiyacı olan sertifikalı tohumluk 600 bin ton, devlet ve özel sektörün ürettiği ise sadece 200 bin ton civarındadır. Böyle temel bir sorunla karşı karşıyayken, Ug99 hastalığına dayanıklı tohumluk üretimi konusunda çok daha fazla efor sarf etmemiz gerekiyor."
Türkiye'den geçen yıl test için Kenya'ya gönderilen buğday çeşitlerinin sadece 11'inin, dünyayı tedirgin eden Ug99 kara pas hastalığına karşı dayanıklı çıktığı belirtildi. İlk olarak 1999 yılında Uganda'da buğday bitkisinde tespit edilen, zehirli gövde mantarı Kara Pas'ın yeni bir ırkı olan Ug99, 2008 yılında sınır komşumuz İran'a kadar yayıldı. Görüldüğü yerlerde salgınlara ve büyük ekonomik kayıplara sebep olan ancak şuana kadar Türkiye'de varlığı tespit edilmeyen Ug99 ırkı için 2009 yılında acil eylem planı hazırlanması amacıyla Tarım ve Köyişleri Bakanlığı bünyesinde 4 ayrı çalışma grubu oluşturuldu.Bu gruplar, hastalığın izlenmesi, hastalığa dayanıklı çeşitlerin geliştirilmesi, geliştirilen çeşitlerin sertifikalandırılması ve çiftçiye dağıtılması ile çiftçilerin bu hastalıkla ilgili bilgilendirilmesi için çalışma yapıyor. Uganda'dan sonra Kenya, Etiyopya, Sudan, Yemen ve İran'a sıçrayan Ug99, bu yıl ise Güney Afrika'da görüldü. Yıllardır başarılı mücadele verilerek savuşturulan gövde mantarı tehlikesinin, son yıllarda hızlı şekilde yayılan Ug99 türüyle küresel buğday üretimini tehdit ettiği, salgının küresel boyuta ulaşmasının 1 milyar kişi için açlık riski yaratabileceği belirtiliyor.
Buğday türleri dayanıksız
Selçuk Üniversitesi Ziraat Fakültesi Bitki Korumu Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Nuh Poyraz, Ug99'un ırk oluşturma özelliği olduğunu, ırk oluşturmasının hastalandırma yeteneği yüksek olan yeni bir ırkın ortaya çıkması anlamına geldiğini belirtti. Poyraz, kara pasa dayanıklı olarak bilinen dünyadaki buğday çeşitlerinin yüzde 90'ının Ug99'a hassas (dayanıksız) olduğunun tespit edildiğini, bunun da buğday gibi dünya gıda sağlığı için önemli bir üründe tehlikeli durum oluşturduğunun altını çizdi.Ziraat Mühendisleri Odası Konya Şube Başkanı Özkan Taşpınar ise Ug99'un, kara pas hastalığının yeni bir türü olduğunu belirtti. Türkiye'de en fazla buğday üretimi yapılan yer olan Konya Ovası'nda şuana kadar Ug99 hastalığına rastlanmadığını anlatan Taşpınar, şunları söyledi: "Türkiye'deki tohumluk çeşitlerinin çoğu Ug99'a karşı dayanıksız. Bu hastalık hububat verimini yüzde 50'nin üzerinde kayba uğratabilir. Bu tehlikeye karşı mutlaka dayanıklı çeşitlerin tohumluk olarak ekilmesi gerekiyor. Fakat, sertifikalı tohumluk üretimi konusunda çok başarılı değiliz. Türkiye'nin ihtiyacı olan sertifikalı tohumluk 600 bin ton, devlet ve özel sektörün ürettiği ise sadece 200 bin ton civarındadır. Böyle temel bir sorunla karşı karşıyayken, Ug99 hastalığına dayanıklı tohumluk üretimi konusunda çok daha fazla efor sarf etmemiz gerekiyor."
