Kağıt üzerindeki enflasyon sofradaki gerçeği yansıtmıyor

Türkiye ekonomisinin son yıllardaki en önemli gündem maddesi olan enflasyon, açıklanan resmi veriler ile halkın hissettiği hayat pahalılığı arasındaki uçurum nedeniyle derin bir güven bunalımına dönüşmüş durumda. 

Nisan ayı verileriyle birlikte yeniden alevlenen bu tartışma, sadece istatistiksel bir farkı değil, bir toplumun sistematik olarak fakirleşme sürecini de gözler önüne seriyor. 

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından açıklanan veriler ile Bağımsız Enflasyon Araştırma Grubu (ENAG) arasındaki devasa fark, "Hangi enflasyon gerçek?" sorusunu bir kez daha sordurdu.

Sansürlü rakamlar mı, piyasa gerçekleri mi?

Nisan ayı enflasyon verileri, iki kurum arasındaki metodolojik ve sonuca dayalı ayrışmayı zirveye taşıdı. TÜİK, aylık bazda enflasyonu yüzde 4,18, yıllık bazda ise yüzde 32,37 olarak ilan ederken; ENAG aynı dönem için aylık yüzde 5,07 ve yıllık bazda çarpıcı bir oranla yüzde 55,38 rakamlarını paylaştı. 

Aradaki 23 puanlık yıllık fark, iktisadi bir sapmadan ziyade yapısal bir tercihin işareti gibi görünüyor.

Bağımsız Türkiye Partisi (BTP) Genel Başkanı Hüseyin Baş'ın bu verileri "sansürlü" olarak nitelendirmesi, sokaktaki vatandaşın algısıyla örtüşen bir eleştiri. 

TÜİK de ENAG da aynı Türkiye piyasasındaki ürün fiyatlarını baz alarak bir enflasyon hesaplaması yapmaktadır.

Hatta TÜİK, ENAG'ı mahkemeye vermiş ve ENAG'ın hesaplama yöntemi mahkeme kararına göre de doğru kabul edilmişti. 

Durum böyle olmasına rağmen TÜİK'in enflasyonunun piyasa gerçeklerinden uzak oldukça düşük çıkmasının iki temel sebebi olabilir: Ya sepete dahil edilen ürün fiyatları piyasa ortalamasının altında gösteriliyor ya da oluşturulan enflasyon sepeti, fiyat artışı düşük kalan ürünlerin ağırlığını artıracak şekilde dizayn ediliyor.

Her iki ihtimal de resmi rakamların "hayatın olağan akışına" aykırı kalmasına neden oluyor.

Maaşlardaki erime ve jeopolitik bahanelerin çöküşü

Enflasyon rakamları sadece birer sayı değil; memur, emekli ve asgari ücretlinin alım gücünü belirleyen en kritik değişkendir. 

Bugün Türkiye'de ücretli çalışanların en büyük şikayeti, maaşlarına yapılan zamların daha cebe girmeden erimesidir. 

Eğer TÜİK'in açıkladığı enflasyon rakamları doğru olsaydı, maaşlarına bu oranda zam alan bireylerin satın alma güçlerini koruması, hatta bir miktar artırması gerekirdi. 

Ancak açlık ve yoksulluk sınırındaki hızlı yükseliş, vatandaşın her yıl bir önceki yıla göre daha az tüketebildiğini kanıtlıyor.

Hükümet kanadından gelen "jeopolitik gelişmeler" ve "küresel kriz" açıklamaları ise somut veriler karşısında geçerliliğini yitiriyor. 

Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek'in işaret ettiği küresel dengesizliklerin aksine, doğrudan savaşın içinde olan ülkelerin verileri manidar bir tablo çiziyor. 

Yaklaşık dört buçuk yıldır fiilen savaşan Rusya'da enflasyonun yüzde 5,90, Ukrayna'da ise yüzde 7,90 seviyelerinde seyretmesi, Türkiye'deki yüzde 32'lik (resmi) veya yüzde 55'lik (fiili) enflasyonu dışsal nedenlerle açıklama çabasını boşa çıkarıyor. 

Türkiye'deki ekonomik buhran, dış dünyadaki çatışmalardan ziyade, iç ekonomik tercihlerden kaynaklanan bir kriz olarak karşımızda duruyor.

Üretimden kopuş ve sistematik fakirleşme girdabı

Bugünkü ekonomik tablonun arkasında yatan asıl neden, on yıllardır uygulanan hatalı ekonomi politikalarıdır. 

Türkiye'nin fabrikalarının satılması, tarım ve hayvancılığın zayıflatılması ve ekonominin tamamen ithalata dayalı bir yapıya bürünmesi, döviz kurlarındaki en ufak bir sarsıntının doğrudan enflasyon olarak halka dönmesine yol açmıştır. 

Üretimden kopan bir toplumun, sadece finansal enstrümanlarla enflasyonu dizginlemesi imkansızdır.

Yılın henüz ilk dört ayında, hükümetin yıl sonu hedefi olan yüzde 16'lık enflasyon oranının iki katına çıkılmış olması, mevcut yönetim anlayışının çözümsüzlük döngüsüne girdiğini göstermektedir. 

Bu noktada BTP lideri Hüseyin Baş'ın çözüm çağrısı oldukça önemlidir:

"Artık Türk milleti bir karar vermek zorundadır: Ya bu çözümsüzlük girdabında sürüklenmeye devam edeceğiz ya da gerçek çözüme yöneleceğiz. Çözüm vardır. Çözümün adı Millî Ekonomi Modeli'dir. Ülke kaynaklarının belli kesimlere aktarılması yerine, devlet ve millet yararına kullanıldığı bu model, Türk milletinin beklediği gerçek çıkış yoludur."

Türkiye bir yol ayrımındadır. Ya rakamların manipüle edildiği, vatandaşın alım gücünün bilinçli olarak baskılandığı bir "fakirleştirme modeline" razı olunacak; ya da Milli Ekonomi Modeli'ni ekonominin merkezine alan, gerçek verilerle yüzleşen ve halkın refahını her şeyin önünde tutan köklü bir ekonomik değişim tercih edilecektir. 

Unutulmamalıdır ki; kağıt üzerindeki rakamlar her ne kadar düşük gösterilirse gösterilsin, gerçek enflasyon her akşam mutfaktaki tencerede kaynamaya devam etmektedir.