Ekonomi tökezliyor

RECEP BAHAR / İSTANBUL


Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), bu yılın üçüncü çeyreğine (Temmuz-Eylül) ilişkin gayrisafi yurt içi hasıla (GSYH) sonuçlarını açıkladı. Verilere göre, GSYH tahmini, zincirlenmiş hacim endeksi olarak, yılın üçüncü çeyreğinde geçen yılın aynı döneminde göre yüzde 3.9 artış gösterdi. Mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış GSYH zincirlenmiş hacim endeksi, bir önceki çeyreğe göre yüzde 0.1 azaldı. Takvim etkisinden arındırılmış GSYH zincirlenmiş hacim endeksi, üçüncü çeyrekte geçen yılın aynı çeyreğine göre yüzde 3.6 artış gösterdi. Üretim yöntemine göre cari fiyatlarla GSYH tahmini, yılın üçüncü çeyreğinde geçen yılın aynı çeyreğine kıyasla yüzde 120.5 artarak 4 trilyon 258 milyar 168 milyon lira olarak gerçekleşti. GSYH'nin üçüncü çeyrek değeri cari fiyatlarla 241 milyar 523 milyon dolar olarak hesaplandı.

Finans uçtu, inşaat çöktü!

GSYH'yi oluşturan faaliyetler incelendiğinde, yılın üçüncü çeyreğinde geçen yılın aynı dönemine kıyasla zincirlenmiş hacim endeksi olarak finans (bankacılık) ve sigorta faaliyetleri yüzde 21.6; bilgi ve iletişim faaliyetleri yüzde 13.9; mesleki, idari ve destek hizmet faaliyetleri yüzde 12.6; kamu yönetimi, eğitim, insan sağlığı ve sosyal hizmet faaliyetleri yüzde 7.6; hizmet faaliyetleri yüzde 6.9; diğer hizmet faaliyetleri yüzde 4.9; gayrimenkul faaliyetleri yüzde 4.1; tarım, ormancılık ve balıkçılık yüzde 1.1 ve sanayi yüzde 0.3 arttı. İnşaat sektörü ise yüzde 14.1 azaldı. Önceki çeyreklerde olduğu gibi büyümeyi Kur Korumalı Mevduat'ın (KKM) katkısıyla bankacılık hareketlendiriken, üçüncü çeyrekte sanayinin büyümeye katkısı olmadı. İnşaat sektörü ise büyüme rakamını aşağı çekti.


Hane halkı tüketim harcamaları arttı

Yerleşik hane halklarının tüketim harcamaları, yılın üçüncü çeyreğinde geçen yılın aynı çeyreğine göre zincirlenmiş hacim endeksi olarak yüzde 19.9 yükseldi. Devletin nihai tüketim harcamaları yüzde 8.5 artarken, gayrisafi sabit sermaye oluşumu yüzde 1.3 azalış kaydetti. Öte yandan iş gücü ödemelerinde söz konusu dönemde yüzde 96.2, net işletme artığı/karma gelir yüzde 123 artış gösterdi.

Bakan Nebati'nin yorumu

Öte yandan Hazine ve Maliye Bakanı Nureddin Nebati, Türkiye ekonomisindeki büyüme rakamlarına ilişkin, "Büyüme 9 aylık dönemde yüzde 6.2 olmuştur. Orta Vadeli Program'da (2023-2025) öngördüğümüz şekilde yılı yüzde 5 civarı büyümeyle kapatarak, bu yıl da en güçlü büyüyen ülkelerden biri olacağız" ifadelerini kullandı.


Bahçıvan: Büyümede ivme kaybı var

İSO Başkanı Erdal Bahçıvan, üçüncü çeyrek büyüme verilerine ilişkin olarak son dönemlerde sanayiden ve sanayi ihracatından güçlü bir şekilde beslenen büyüme oranlarında, yurt dışı kaynaklı gelişmeler başta olmak üzere farklı olumsuz nedenlerden kaynaklanan bir ivme kaybı olduğunu gözlemlendiğine işaret ederek, "Bu ivme kaybını, özellikle İSO Türkiye İmalat PMI verilerinin son aylardaki belirgin düşüşünde de maalesef açıkça görmekteyiz. Yine de açıklanan üçüncü çeyrek büyüme verilerini Türkiye ekonomisinin dinamizminin bir göstergesi olarak değerlendirirken, nitelikli büyümenin korunması için, GSYH içinde sanayi büyümesinin payının arttırılması gerektiğinin altını çizmek isteriz. Ayrıca bu olumsuz dönemde bile, sanayimizin yatırım ihtiyacının ve sanayicimizin yatırım motivasyonunun hala oldukça yüksek olduğunu hatırlatmak istiyorum" dedi.