MURAT ÇABAS/ DETAY HABER

Türkiye, tarihin en büyük deprem felaketlerinden birini yaşıyor. Merkez üssü Kahramanmaraş olan 7.7 ve 7.6 büyüklüğündeki depremler, yaklaşık 13.5 milyon vatandaşımızın yaşadığı, Kahramanmaraş, Gaziantep, Şanlıurfa, Diyarbakır, Adana, Adıyaman, Osmaniye, Hatay, Kilis ve Malatya, yani toplam 10 ilimizde büyük bir yıkım gerçekleştirdi. Deprem sonrası ülke genelinde yedi günlük milli yas ilan edildi, üç ay süreyle OHAL ilan edildi. Cumhurbaşkanı Erdoğan, Elbistan ve Pazarcık merkezli depremlerden etkilenen bölgelerde incelemelerde bulunmak üzere deprem bölgesine gitti.



Çok sayıda vatandaş enkaz altında

En son açıklanan resmi verilere göre, vefat eden vatandaşlarımızın sayısı 9 bin 57'ye yükselirken, yaralılarımızın sayısı da 52 bin 979 oldu. Yıkılan bina sayısı ise 6 bin 444 olarak güncellendi. AFAD'ın önceki gün yaptığı açıklamada, yıkılma ihbarı gelmiş ancak teyit edilmemiş bina sayısının 11 bin 302 olduğu bildirilmişti. Bu da, vefat eden ve yaralanan vatandaşlarımızın sayısının oldukça yükseleceğini gösteriyor. Enkaz altında çok sayıda vatandaş, eğer dondurucu soğuklar sebebiyle hayatta kalabilirse, kurtarılmayı bekliyor. Depremden kurtulan vatandaşlarımız ise zorlu hava koşulları ve ciddi olanaksızlıklarla mücadele etmek zorunda… Bazı bölgelerde çalışmalara çok geç kalındı. Depremden en çok etkilenen ve çok uzun süre hiç haber alınamayan Elbistan'dan gelen görüntüler ürküttü. Altında binlerce canın kurtarılmayı beklediği enkazların çok azında kurtarma çalışması yürütülüyor. Depremden 50 saat sonra bile ekiplerin gelmemesine vatandaşlar isyan ediyor.



Mucize kurtuluşlar yaşanıyor

Zorlu kış koşullarına rağmen arama kurtarma çalışmaları devam ediyor. Deprem bölgesinin birçok yerinden mucize kurtuluş haberleri geliyor. Hatay'da çöken bir binadan 51 saat sonra 5 yaşındaki bir kız çocuğu sağ olarak kurtarıldı. Yine Hatay'da yıkılan bir apartmanın enkazından öğretmen Mesude Akar (24), 49 saat sonra sağ kurtarıldı. Adıyaman'da, 3,5 yaşındaki çocuğun enkazdan kurtarılmasından yarım saat sonra annesine de ulaşıldı. Çalışmalar neticesinde 38 yaşındaki Fatma Tanık, enkazdan çıkarılarak hastaneye kaldırıldı. Hatay'ın merkezinde bulunan Uğur Mumcu Caddesinde yıkılan bir apartmanın enkazından bir kadın 46 saat sonra sağ olarak çıkarıldı. Hatay'ın Samandağ ilçesinde depremde yıkılan apartmanların enkazından 6'sı çocuk 11 kişi kurtarıldı. Diyarbakır'da İhsami Apartmanı'nda şu ana kadar 27 vatandaş yaralı kurtarılırken 19 kişinin ise cansız bedenine ulaşıldı. Malatya'da bir kadın enkaz altından 55 saat sonra çıkarıldı. Adıyaman'da depremin ardından enkaz altında kalan anne ile 2 kızı, yaklaşık 54 saat sonra sağ olarak çıkarıldı.

Mehmetçik deprem bölgesinde

Türk Silahlı Kuvvetleri'nin (TSK) binlerce personeli deprem bölgesinde hem arama kurtarma çalışmalarına destek veriyor, hem güvenliği sağlıyor, hem de lojistik imkanlar sunuyor. Lojistik Destek Merkezi haline getirilen İncirlik 10. Tanker Üs Komutanlığından onlarca helikopter, deprem bölgelerine ekip ve erzak yardımı taşıyor. Mehmetçik, afetzedeler için hazırlanan yardım malzemelerini önce Adana'ya, ardından da İncirlik'ten deprem bölgesine helikopterler ile naklediyor. Arama kurtarma çalışmalarına katılmak için Türkiye'nin farklı şehirlerden de çok sayıda komando Hatay'a geldi. Erzincan'da, Refahiye Jandarma Komando Tabur Komutanlığı'nda görevli 91 personel, çalışmalara destek olmak için deprem bölgesine sevk edildi.



Mehmetçik göreve geç çağrıldı

1999 depreminde büyük görev üstlenen Mehmetçiğin bu son depremlerde ihtiyaç duyulmasına rağmen geç göreve çağrılması dikkat çekti. Bilindiği gibi, depremle mücadelede en kritik zaman dilimi ilk 24 saat… Uzmanlar, "Asker savaşta du?şmanla, barışta ise afetle savaşır. Afet koordinasyonu TSK'ye devredilmeli. Askeri sağlık sistemi olsaydı sahra hastaneleriyle yardıma koşulurdu" dedi. Gölcük depreminde TSK tüm kaynak ve imkanlarını seferber etmiş, deprem bölgesinde 24 bin asker görev yapmıştı. 2009'da AFAD'ın kurulması sonrası 5902 Sayılı Kanun gereği "Bütünleşik Afet Yönetim Sistemi"ne geçilmişti. Bu kapsamda yayınlanan ve halen yürürlükte olan Türkiye Afet Müdahale Planı'nda(TAMP) TSK, "Ana Çözüm Ortağı" yerine "Destek Çözüm Ortağı" olarak konumlandırıldı. Bu nedenle de afet gibi olağanüstü durumlarda ancak kendisinden talep edildiği ölçüde görev alıyor.

AFAD ihtiyaç listesini paylaştı

Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı (AFAD), sosyal medya hesaplarından deprem bölgesi için öncelikli ihtiyaç listesi yayınladı. Listede şu ürünler yer aldı: Elektrikli ısıtıcı, büyük-küçük tüp, odun sobası, odun, kömür sobası, cep ısıtıcısı, powerbank, jeneratör, çocuk (1-5 yaş) ve erişkin mont, kadın-erkek iç giyim ve çorap, kadın-erkek ayakkabı, kadın-erkek polar, kadın-erkek içlik, yağmurluk-panço, uyku tulumu-yastık, yatak ve nevresim takımı, tek kullanımlık tabak-bardak- çatal-kaşık, tava-ketıl, kavurma-barbunya-peynir-konserve, çay-kahve, kaşar-peynir-zeytin, su-ekmek-hazır gıda… Bölgeye gönderilen uygunsuz yardımlar konusunda da vatandaşlar uyarıldı. Deprem bölgesine gönderilen bazı yardım kolilerinin içinden yazlık kıyafetler, kullanılmış iç çamaşırı, mayo, terlikler, topuklu ayakkabılar ve birçok eski ya da gereksiz malzeme gönderildi. Öyle ki yardım eşyaları içinden kına malzemesi ve abiye bile çıktı. Yardım adı altında gönderilen ürünler sosyal medyada da büyük tepkiye neden oldu.

DSÖ: 3. Seviye Acil Durum

Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), Türkiye'deki deprem felaketi için 3'üncü Seviye Acil Durum ilan etti, birimleri ve yardım malzemelerini seferber etmeye başladı. DSÖ Genel Müdürü Tedros Adhanom Ghebreyesus, "Türkiye'de ve Suriye'de deprem sebebiyle dört binden fazla can kaybı var ve maalesef bu rakamın artacağını biliyoruz. Kritik cerrahi ekipmanlar ve tecrübeli personel dahil olmak üzere deprem bölgesine en hızlı şekilde yardım etmek için harekete geçiyoruz. Deprem bölgesini 3'üncü Seviye Acil Durum bölgesi ilan ediyoruz. Her türlü yardımı en kısa sürede ulaştıracağız. En küçük yardımın bile önemi var" ifadelerini kullandı. Şu an dünyadaki 3'üncü Seviye Acil Durumlar şu şekilde: Covid salgını, Uganda'daki Ebola salgını, Taliban kontrolündeki Afganistan, iç savaşla yıkılan Yemen, Rusya ile savaşan Ukrayna, kamu kurumlarının işlemediği Güney Sudan vs.

Dünyanın en büyük kara depremlerinden biri

University College London'daki Risk ve Afetleri Azaltma Enstitüsü başkanı Prof. Joanna Faure Walker, 7.7 ve 7.6 şiddetindeki iki depremin de "büyük" olarak sınıflandırıldığını belirtti. Yaklaşık 100 km'lik bir fay hattı boyunca kırılarak, fayın yakınındaki binalarda ciddi hasara neden olduğuna dikkat çekiyor: "Şimdiye kadar yaşanan en ölümcül depremlerden sadece ikisi." Portsmouth Üniversitesi'nde volkanoloji ve risk iletişimi alanından Dr. Carmen Solana ise şöyle diyor: "Dirençli altyapı maalesef Güney Türkiye'de ve özellikle Suriye'de düzensiz, bu nedenle hayat kurtarmak artık çoğunlukla müdahaleye bağlı. Hayatta kalanları bulmak için özellikle ilk 24 saat çok önemli." Japon Profesör Shinji'ye göre ise Türkiye'deki depremi dünyanın en büyük kara depremlerinden biri olarak tanımladı. Shinji, depremin enerji miktarının, 1995 Büyük Hanshin-Awaji Depremi ve 2016 Kumamoto Depremi'nin on katından fazla olduğunu vurguladı. ABD Jeolojik Araştırma Merkezi (USGS) araştırmacısı Dara Goldberg de, üç ayrı tektonik levhanın kesişiminde yaşanan sarsıntı sonucu art arda iki şiddetli deprem meydana geldiğini vurgulayarak "Normalde iki levha yan yana gelir ancak üçünün kesiştiği bölgede işler daha da karmaşıktır" ifadelerini kullandı.

'Devletin kurumlarına engel konuyor'

Hatay'ı ziyaret eden CHP Genel Başkanı Kemal Kılıçdaroğlu,"Devletin kurumları, bürokratlar çalışmak istiyorlar ama onlara engeller konuyor, farklı tercihler konuyor ve bu devletin rahat nefes almasını engelliyor" dedi. Kılıçdaroğlu, Adana ve İskenderun'un ardından Kahramanmaraş merkezli 10 ili etkileyen depremlerden zarar gören Hatay'a geldi. Burada incelemelerde bulunan ve Hatay Büyükşehir Belediye Başkanı Lütfü Savaş'tan bilgi alan Kılıçdaroğlu, yaptığı açıklamada, televizyonlara yansıyan görüntüler ve verilen haberlerle, sahada karşılaşılan gerçeklerin çok farklı olduğunu söyledi. Çok daha ağır bir tabloyla karşı karşıya olduklarını vurgulayan Kılıçdaroğlu, "İnsanlar feryat halinde" ifadesini kullandı.



BTP lideri Baş deprem bölgesinde

Bağımsız Türkiye Partisi (BTP) depremlerin olduğu andan itibaren bütün teşkilatlarıyla faal bir şekilde çalışıyor. Depremin hemen sonrası bir mesaj yayımlayan BTP Genel Başkanı Hüseyin Baş, "Tüm halkımıza geçmiş olsun dileklerimizi iletiyoruz. Umarız en az can kaybıyla bu yaraları hızlıca saracağız ve ülke olarak toparlanmamıza gayret edeceğiz" demişti ve şu sözlerle birlik mesajı vermişti: "Toplum olarak birlikte olacağız, kenetleneceğiz. Gün siyasetin üstünde, gün fikirlerin üstünde, gün birlik olma günü, beraber olup yaraları sarma günü." BTP lideri daha sonra da "Yaraları birlikte saracağız" mesajıyla depremlerin merkez üssü olan Kahramanmaraş'a gitti, orada depremzedelerle görüştü. BTP lideri Baş, Elbistan'dan yaptığı paylaşımda, "2. depremin merkez üssü Elbistan vahim durumda. Vatandaş 1 ekmeğe muhtaç ne yazık ki. Ciddi bir yıkım söz konusu" ifadelerini kullandı. Türkiye'de BTP'nin tüm teşkilatları büyük bir gayretle yardım malzemeleri toplayarak tırlarla deprem bölgesine gönderiyor. Ayrıca deprem bölgesindeki BTP teşkilatları ise vatandaşlara yemek dağıtmaya, ihtiyaçlarını karşılamaya gayret ediyor. Depremde BTP iki önemli ismini de kaybetti; BTP Kahramanmaraş Teşkilat Başkanı Ahmet Çokbekler ve Hatay İl Başkanı Fehmi Uçar…