Et fiyatları 'siyasi operasyon' yüzünden mi artıyor, 'siyasi beceriksizlik' yüzünden mi?
Kırmızı et fiyatlarındaki artış, hükümete karşı yapılan bir operasyon mu yoksa hükümetin yıllardır uyguladığı yanlış tarım ve hayvancılık politikaları sonucu ülkedeki hayvan sayısının azalmasından mı kaynaklanıyor? Veriler, ikinci seçeneği gösteriyor.
01.03.2024 21:10:00 / Güncelleme: 01.03.2024 21:15:27
Mustafa Topsakal
Mustafa Topsakal
Son aylarda kırmız et fiyatlarında görülen yüksek artışlar vatandaşın cebini yakmaya devam ediyor. Ramazan öncesi kırmızı et fiyatları 15 günde 2 kez zamlandı.
İktidar, başka ürünlerde olduğu gibi kırmızı et fiyatlarındaki artışı da 'fırsatçılara' bağlarken, MHP Genel Başkan Yardımcısı İzzet Ulvi Yönter'den ise ilginç bir açıklama geldi.
CNN Türk'te konuşan Yönter, "Türkiye'ye örtülü bir ekonomik operasyon yapılıyor. Bu fiyat artışları Türkiye'nin gerçeklerine dayanmıyor. Bu bir siyasi operasyon. Arkasındaki hain FETÖ'yü bulmak lazım. Fırsatçı ahlaksızların üzerine gidelim. Ekmeğimizden ne istiyorsunuz? Türkiye aslında ekonomide bağımsızlık savaşı veriyor" diyerek tartışmayı başka bir zemine taşıdı.
Peki kırmızı et fiyatlarındaki artış, hükümete karşı yapılan bir operasyon mu yoksa hükümetin yıllardır uyguladığı yanlış tarım ve hayvancılık politikaları sonucu ülkedeki hayvan sayısının azalmasından mı kaynaklanıyor?
Nüfus artıyor, hayvan sayısı azalıyor
TÜİK'in 2023 yılına ait Hayvansal Üretim İstatistikleri'ne göre, 2023'te büyükbaş sayısı bir önceki yıla göre yüzde 2,6 azalarak 16 milyon 583 bin olurken küçükbaş sayısı ise bir önceki yıla göre yüzde 6,9 azalarak 52 milyon 363 bin baş oldu.
Büyükbaş hayvan sayısı bir önceki yıla göre yüzde 2,6 azalarak 16 milyon 583 bin baş oldu.
Büyükbaş hayvan kategorisinde, sığır sayısı bir önceki yıla göre yüzde 2,6 azalarak 16 milyon 421 bin baş, manda sayısı ise bir önceki yıla göre yüzde 5,9 azalarak 161 bin 749 baş oldu.
Küçükbaş hayvan sayısı bir önceki yıla göre yüzde 6,9 azalarak 52 milyon 363 bin baş oldu.
Küçükbaş hayvan kategorisinde, koyun sayısı bir önceki yıla göre yüzde 5,9 oranında azalarak 42 milyon 60 bin baş, keçi sayısı ise bir önceki yıla göre yüzde 11,0 oranında azalarak 10 milyon 303 bin baş oldu.
Ulusal Süt Konseyi'nin 2017'de açıkladığı "Büyükbaş ve Küçükbaş Hayvan Varlığı" rakamları şöyleydi:
1984 yılında Türkiye nüfusu 48 milyon, büyükbaş hayvan sayısı 12 milyon 954 bin, küçükbaş hayvan sayısı ise 53 milyon 491'di.
TÜİK'in açıkladığı son nüfus verilerine göre ise Türkiye nüfusu 85 milyon 372 bin 377. Son 40 yılda Türkiye nüfusu yaklaşık yüzde 77 arttı. Aynı dönemde ise büyükbaş hayvan sayısı sadece yüzde 28 arttı. Küçükbaş hayvan sayısı ise aynı dönemde yüzde 2,1 oranında azaldı.
Türkiye kırmızı et tüketiminde OECD ülkeleri arasında 15. sırada
Ekonomik İş birliği ve Kalkınma Teşkilatı'nın (OECD) verilerine göre ise Türkiye, 2022'de dana eti ve kıyma tüketim ortalaması olan 9.9 kilogram ile üye ülkeler arasında 15'inci sırada yer aldı.
Eurostat'ın 2020 yılı verilerine göre, "iki günde bir etli yemek, tavuk veya balık yemeye gücü yetmeyenler" listesinde Türkiye yüzde 37,3 ile zirvede yer aldı. AB ortalaması ise bu oran sadece yüzde 8,6.
Türkiye'deki et tüketimi OECD ve AB ortalamalarına yakın olması halinde bugünkü fiyatların yaklaşık yüzde 200 daha pahalı olması kaçınılmaz görünüyor.
İktidar, başka ürünlerde olduğu gibi kırmızı et fiyatlarındaki artışı da 'fırsatçılara' bağlarken, MHP Genel Başkan Yardımcısı İzzet Ulvi Yönter'den ise ilginç bir açıklama geldi.
CNN Türk'te konuşan Yönter, "Türkiye'ye örtülü bir ekonomik operasyon yapılıyor. Bu fiyat artışları Türkiye'nin gerçeklerine dayanmıyor. Bu bir siyasi operasyon. Arkasındaki hain FETÖ'yü bulmak lazım. Fırsatçı ahlaksızların üzerine gidelim. Ekmeğimizden ne istiyorsunuz? Türkiye aslında ekonomide bağımsızlık savaşı veriyor" diyerek tartışmayı başka bir zemine taşıdı.
Peki kırmızı et fiyatlarındaki artış, hükümete karşı yapılan bir operasyon mu yoksa hükümetin yıllardır uyguladığı yanlış tarım ve hayvancılık politikaları sonucu ülkedeki hayvan sayısının azalmasından mı kaynaklanıyor?
Nüfus artıyor, hayvan sayısı azalıyor
TÜİK'in 2023 yılına ait Hayvansal Üretim İstatistikleri'ne göre, 2023'te büyükbaş sayısı bir önceki yıla göre yüzde 2,6 azalarak 16 milyon 583 bin olurken küçükbaş sayısı ise bir önceki yıla göre yüzde 6,9 azalarak 52 milyon 363 bin baş oldu.
Büyükbaş hayvan sayısı bir önceki yıla göre yüzde 2,6 azalarak 16 milyon 583 bin baş oldu.
Büyükbaş hayvan kategorisinde, sığır sayısı bir önceki yıla göre yüzde 2,6 azalarak 16 milyon 421 bin baş, manda sayısı ise bir önceki yıla göre yüzde 5,9 azalarak 161 bin 749 baş oldu.
Küçükbaş hayvan sayısı bir önceki yıla göre yüzde 6,9 azalarak 52 milyon 363 bin baş oldu.
Küçükbaş hayvan kategorisinde, koyun sayısı bir önceki yıla göre yüzde 5,9 oranında azalarak 42 milyon 60 bin baş, keçi sayısı ise bir önceki yıla göre yüzde 11,0 oranında azalarak 10 milyon 303 bin baş oldu.
Ulusal Süt Konseyi'nin 2017'de açıkladığı "Büyükbaş ve Küçükbaş Hayvan Varlığı" rakamları şöyleydi:
| Sığır | Manda | Büyükbaş Toplam | Koyun | Keçi | Küçükbaş Toplam | |
| 1984 | 12.410.000 | 544.000 | 12.954.000 | 40.391.000 | 13.100.000 | 53.491.000 |
| 2002 | 9.803.498 | 121.077 | 9.924.575 | 25.173.706 | 6.780.094 | 31.953.800 |
| 2003 | 9.788.201 | 113.356 | 9.901.458 | 25.431.539 | 6.771.675 | 32.203.214 |
| 2004 | 10.069.346 | 103.900 | 10.173.246 | 25.201.155 | 6.609.937 | 31.811.092 |
| 2005 | 10.526.440 | 104.965 | 10.631.405 | 25.304.325 | 6.517.464 | 31.821.789 |
| 2006 | 10.871.364 | 100.516 | 10.971.880 | 25.616.912 | 6.643.294 | 32.260.206 |
| 2007 | 11.036.753 | 84.705 | 11.121.458 | 25.475.293 | 6.286.358 | 31.761.651 |
| 2008 | 10.859.942 | 86.297 | 10.946.239 | 23.974.591 | 5.593.561 | 29.568.152 |
| 2009 | 10.723.958 | 87.207 | 10.811.165 | 21.749.508 | 5.128.285 | 26.877.793 |
| 2010 | 11.369.800 | 84.726 | 11.454.526 | 23.089.691 | 6.293.233 | 29.382.924 |
| 2011 | 12.386.337 | 97.632 | 12.483.969 | 25.031.565 | 7.277.953 | 32.309.518 |
| 2012 | 13.914.912 | 107.435 | 14.022.347 | 27.425.233 | 8.357.286 | 35.782.519 |
| 2013 | 14.415.257 | 117.591 | 14.532.848 | 29.284.247 | 9.225.548 | 38.509.795 |
| 2014 | 14.223.109 | 121.826 | 14.344.935 | 31.140.244 | 10.344.936 | 41.485.180 |
| 2015 | 13.994.071 | 133.766 | 14.127.837 | 31.507.934 | 10.416.166 | 41.924.100 |
| 2016 | 14.080.155 | 142.073 | 14.222.228 | 30.983.933 | 10.345.299 | 41.329.232 |
| 2017 | 15.943.586 | 161.439 | 16.105.025 | 33.677.636 | 10.634.672 | 44.312.308 |
1984 yılında Türkiye nüfusu 48 milyon, büyükbaş hayvan sayısı 12 milyon 954 bin, küçükbaş hayvan sayısı ise 53 milyon 491'di.
TÜİK'in açıkladığı son nüfus verilerine göre ise Türkiye nüfusu 85 milyon 372 bin 377. Son 40 yılda Türkiye nüfusu yaklaşık yüzde 77 arttı. Aynı dönemde ise büyükbaş hayvan sayısı sadece yüzde 28 arttı. Küçükbaş hayvan sayısı ise aynı dönemde yüzde 2,1 oranında azaldı.
Türkiye kırmızı et tüketiminde OECD ülkeleri arasında 15. sırada
Ekonomik İş birliği ve Kalkınma Teşkilatı'nın (OECD) verilerine göre ise Türkiye, 2022'de dana eti ve kıyma tüketim ortalaması olan 9.9 kilogram ile üye ülkeler arasında 15'inci sırada yer aldı.
Eurostat'ın 2020 yılı verilerine göre, "iki günde bir etli yemek, tavuk veya balık yemeye gücü yetmeyenler" listesinde Türkiye yüzde 37,3 ile zirvede yer aldı. AB ortalaması ise bu oran sadece yüzde 8,6.
Türkiye'deki et tüketimi OECD ve AB ortalamalarına yakın olması halinde bugünkü fiyatların yaklaşık yüzde 200 daha pahalı olması kaçınılmaz görünüyor.
