Fon krizi gayya kuyusu gibi
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, yaklaşık yarım milyon kişiyi etkileyen fon krizinde zarar gören yatırımcılara şimdiye kadar 161 milyar lira ödeme yapıldığını, bu süreçte 'hazine veya kamu kaynağı kullanılmadığını' açıkladı. Fon vurgununda çalınan toplam paranın ise 1 trilyon lirayı aştığı savunuluyor. Gerçek tutar henüz yetkililerce açıklanmadı.
Haber Merkezi





Gayya kuyusu, "cehennemde bulunduğu rivayet edilen derin ve azap dolu bir kuyu veya vadi" anlamına geliyor. Fon vurgunu anlatmak için benimsenen bir tabir haline geldi.
AK Parti'nin bu haftaki TBMM Grup Toplantısı'nda konuşan Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, 18 Kasım itibariyle fon krizinden etkilenen 455 bin 758 yatırımcının 444 bin 987'sine en az bir ödeme ulaştırıldığını söyledi. Erdoğan, 371 bin 21 yatırımcının net yatırım tutarının tamamını geri aldığını, bunun tüm yatırımcıların yaklaşık yüzde 81'ine tekabül ettiğini söyledi. Cumhurbaşkanı, tasfiye kapsamına alınan 131 fon içinden "110 fonda 1 milyon liraya kadar olan ara ödeme sürecinin tamamlandığını" açıkladı. Erdoğan, fon krizinden zarar görenlere toplam 161 milyar TL ödendiğini açıkladı.
Alamayanlar çoğunlukta
Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek de iki gün önce yaptığı açıklamada 119 fonda ödeme yapıldığını belirtmişti. Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz ise 14 Kasım'da yaptığı açıklamada bugüne kadar ara ödemeler çerçevesinde 84 bin 737 kişinin kaldığını açıklamıştı. Yılmaz, bunlardan bir kısmının alacaklarını "henüz hiç alamadığını", bir kısmının da "tamamını alamamış durumda olduğunu" söylemişti.
Olağan tasfiyeler neredeyse tamamlandı
Sermaye Piyasası Kurulu'nun (SPK) Eylül ayında aldığı kararıyla işlemleri durdurulan yedi portföy yönetim şirketine ait 131 fon tasfiye kapsamına alınmıştı. Fonların tasfiyesi olağan ve olağanüstü olarak iki gruba ayrıldı. Olağan tasfiyeler, "mali yapısı bozulmamış ve temerrüde düşmemiş" olan Pardus Portföy, Hedef Portföy, Bulls Portföy ve A1 Kapital Portföy'e ait fonları kapsıyordu. Burada fonun elindeki hisseler veya varlıklar borsada satılıyor, elde edilen nakit dağıtılıyor, güncel piyasa değeri üzerinden ödeme yapılıyor.
Bakan Şimşek, 15 Kasım'da yaptığı açıklamada bu şirketlere ait 97 fondan 94'ünde işlemlerin tamamlandığını, 55 bin 821 kişiye 68 milyar TL (1.3 milyar dolar) ödendiğini söylemişti. Şimşek buradaki tasfiyelerin 'yüzde 99 oranında' tamamlandığını, 37 kişinin bulunduğu 3 küçük kapalı özel fon olduğunu söyledi. "Olağanüstü tasfiye" kapsamına alınan fonlar ise "içinin boşaltıldığı veya likidite yetersizliğine düştüğü" tespit edilen ve fon krizi soruşturmasının merkezinde yer alan Pusula Portföy, Tera Portföy ve Atlas Portföy'e ait 34 fonu kapsıyor. Şimşek, bu gruptaki 25 fonda 415 bin 955 kişiye 93 milyar TL (1.8 milyar dolar) ödeme yapıldığını söyledi. Olağan ve olağandışı tasfiye ödemelerinin kapsamı 161 milyar TL'ye ulaştı. Yani yaklaşık 3.1 milyar dolarlık bir ödeme yapıldı.
Para nereden ödeniyor?
Ödemeler üç ana kaynaktan toplanan bir havuzdan karşılanıyor. Öncelikle, fonların kendi bünyesinde kalan mevcut nakit ve menkul kıymetler var. Burada tasfiye kapsamındaki fonların kasasında kalan para, mevduat ve borsada satılan ve nakde çevrilen hisse senetleri bulunuyor. Bunun yanı sıra haksız ya da fahiş kazanç sağladığı tespit edilen kişilerden gönüllü iade veya haciz yoluyla geri alınan tutarlar da bulunuyor. Üçüncü olarak ise adli soruşturmalar kapsamında şüphelilerden el konulan veya Tasarruf Mevduat Sigorta Fonu (TMSF) bünyesindeki Gönüllü İade ve Geri Kazanım Hesabı'na aktarılan varlıklar bulunuyor.
Ne kadar alacak var?
17 Eylül'de fon krizi ortaya çıktığında 131 fonun kağıt üzerindeki toplam portföy büyüklüğü yaklaşık 950 milyar ile 1 trilyon TL arasında hesaplanmıştı. Bu da 18 ila 21 milyar dolara denk düşüyordu. Ancak bu tutar, değeri yapay biçimde şişirilmiş hisselere dayanarak fon kayıtlarında görünen portföy büyüklüğünü ifade ediyor. Bu nedenle yatırımcılara karşı oluşan gerçek yükümlülük ya da kesin zarar miktarı olarak değerlendirilmiyor. Yatırımcıların toplam ne kadar alacağı olduğu konusunda resmi bir açıklama yapılmadı. Şu ana kadar ödenen 161 milyar TL'nin toplam yükümlülüğün ne kadarını karşıladığı da kamuoyuna açıklanmış değil. Kriz ortaya çıkmadan önce yatırımcıların paralarının ne kadarlık miktarının çıkarıldığı, yurt dışına ve sanal varlıklara ne kadar aktarıldığı yetkililere sorulan sorular arasında.
Şimşek, kriz ortaya çıkmadan önceki iki haftada, 1 Eylül ve 16 Eylül tarihleri arasında sistemden 401 milyar lira çıktığı iddiasıyla ilgili MASAK'ın hesaplama yaptığını söyledi. Şimşek, "Buna göre, 401 milyar liranın 306 milyar lirası fonların kendi aralarında ve grup şirketleriyle yaptıkları işlemlerden kaynaklanıyor. Kalan yaklaşık 95 milyar liranın tamamı, savcılıklar ve ilgili kurumlar tarafından incelemeye alındı" dedi. Şimşek bu süreçte, geri kazanılan tutarların da TMSF'nin hesabına aktarıldığını söyledi. Şimşek yurtdışına çıkarılan miktarla ilgili de şu açıklamayı yaptı: "MASAK incelemelerinde 131 fondan yurtdışına yapılan virman ve diğer transferlerde bugüne kadar tespit edilen toplam tutar 8,3 milyar TL. Bu da güncel kurla 200 milyon doların altında kalıyor."














































































