Iğdır'ın yöresel el sanatları kültürel hafızada canlılığını koruyor
Iğdır’ın yöresel el sanatları, tarih boyunca hem günlük yaşamın ihtiyaçlarını karşılayan hem de kültürel kimliği yansıtan ürünler ortaya koymuştur
06.02.2026 00:04:00
Hasan Gündoğdu
Hasan Gündoğdu
Bugün büyük ölçüde unutulmaya yüz tutmuş olsa da kilim, keçe, sepet örücülüğü ve geleneksel dokumacılık gibi sanatlar bölgenin kültürel mirasında önemli bir yer tutar.
Iğdır'ın el sanatlarının genel özellikleri
Başlıca el sanatları
Keçe yapımı
Sepet ve sele örücülüğü
Giyim ve örgü sanatları
Kültürel ve sosyal önemi
Iğdır'ın yöresel el sanatları, teknolojik gelişmelerle birlikte günlük yaşamdan çekilmiş olsa da kilim, keçe ve örgü geleneği hâlâ kültürel hafızada canlıdır. Bu sanatların korunması, sadece estetik bir değer değil, aynı zamanda yerel kimliğin ve tarihsel belleğin yaşatılması açısından da önemlidir.
Iğdır'ın el sanatlarının genel özellikleri
Doğu Anadolu kültürünün etkisi: Iğdır, Azeri ve Kürt kültürlerinin iç içe geçtiği bir bölge olduğundan, el sanatlarında da bu çeşitlilik görülür.
Günlük yaşamla bağlantı: Çorap, hırka, kazak gibi giyim ürünleri; saban, döven ve öküz arabası gibi tarım aletleri; sepet ve sele gibi ev eşyaları halkın ihtiyaçlarına göre üretilmiştir.
Motif zenginliği: Özellikle kilim ve halılarda Kafkas ve Karabağ motifleri dikkat çeker.
Başlıca el sanatları
Kilim ve halı dokumacılığı
- Iğdır'da Kafkas kilimleri ve Karabağ kilimleri yaygındır.
- Motiflerde doğa, bereket ve aile bağlarını simgeleyen desenler kullanılır.
- Kilim dokumacılığı, kadınların hem ekonomik katkı sağladığı hem de kültürel aktarımı sürdürdüğü bir uğraştır.
Keçe yapımı
- Keçe, özellikle hayvancılıkla uğraşan halkın günlük yaşamında önemli bir malzeme olmuştur.
- Çadır örtüsü, yer sergisi ve giysi yapımında kullanılır.
- Keçe yapımı, sabır ve ustalık gerektiren bir süreçtir; yün, su ve sabunla dövülerek şekillendirilir.
Sepet ve sele örücülüğü
- Aras Nehri kıyısındaki sazlık ve söğütlerden yapılan sepetler, eskiden yaygın bir kullanım alanına sahipti.
- Günümüzde unutulmaya yüz tutmuş olsa da, bu sanat yörede tarımsal üretim ve günlük yaşam için vazgeçilmezdi.
Giyim ve örgü sanatları
- Kadınlar tarafından örülen yün ve pamuk çoraplar, renkli motifleriyle dikkat çekerdi.
- Hırka, kazak gibi ürünler hem işlevsel hem de estetik değer taşır.
Kültürel ve sosyal önemi
Kimlik aktarımı: El sanatları, Iğdır halkının kültürel kimliğini ve estetik anlayışını gelecek nesillere taşır.
Toplumsal bağ: Kadınların el emeği ürünleri, aile içinde ve komşuluk ilişkilerinde paylaşımın bir parçasıdır.
Eğitim ve kurslar: Günümüzde Halk Eğitim Merkezleri ve üniversitelerde açılan programlarla bu sanatların yaşatılması amaçlanmaktadır.
Iğdır'ın yöresel el sanatları, teknolojik gelişmelerle birlikte günlük yaşamdan çekilmiş olsa da kilim, keçe ve örgü geleneği hâlâ kültürel hafızada canlıdır. Bu sanatların korunması, sadece estetik bir değer değil, aynı zamanda yerel kimliğin ve tarihsel belleğin yaşatılması açısından da önemlidir.
