İmam Cafer’in, Emevi kadısı ile konuşması

İmam Câfer, Emevilerin resmi kadısı İbn Ebu Leyla'ya karşı da benzer bir tutum sergilemiştir. Bu şahıs kişisel görüşe dayalı fetvalar verirdi. Bir gün İmam'la karşılaştı. Yanında Said b. Ebu'l Hasib de vardı.

İmam, "Bu yanındaki kim?" diye sordu.

Said, "Müslümanların kadısı İbn Leyla'dır" dedi.







İmam, ona şunları söyledi: "Şunun malını alıyor, şuna veriyorsun, adamla karısını birbirinden ayırıyorsun ve bunu yaparken hiç kimseden korkmuyorsun öyle mi?"

İbn Leyla, "evet" dedi.

İmam, "Peki neye dayanarak hüküm veriyorsun?"

"Resulullah'tan ve Ebubekir'den duyduklarıma dayanarak."







"Peki, Resulullah'ın, "Benden sonra sizin en doğru hüküm vereniniz Ali'dir" sözünü duymadın mı?"

İbn Leyla, "Duydum" dedi.

"Bu hadisi duyduğun halde nasıl oluyor da Ali'nin hükmünden farklı hüküm verebiliyorsun?"

İmam devam etti: "Git, kendin gibi birini bul, Allah'a yemin ederim ki, bundan sonra bir daha seninle konuşmayacağım."







Bir gün Nuh b. Derrac (bu şahıs İmam'ın ashabından biridir) İbn Ebu Leyla'ya sordu: (Ebu Leyla'nın asıl adı Muhammed b. Abdurrahman'dır)

"Söylediğin bir sözü veya verdiğin bir hükmü herhangi bir kimsenin sözünden dolayı değiştirdiğin oldu mu?"

"Hayır, ama bir adam hariç."

Nuh, "Kim?" diye sorunca, "Câfer b. Muhammed" cevabını verdi. 







İMAM CAFER'İN KİŞİSEL REY VE KIYASLA İLGİLİ DÜŞÜNCELERİ






İmam Câfer, Kur'an'ın kişisel rey ve görüşe göre tevil edilmesine de şiddetle karşı çıkmıştır.

Bu konuda şunları söyler: "Kur'an'ı, kişisel görüşüne göre tefsir eden kimse, doğruyu bulsa bile sevap alamaz, yanlış yapsa günahını yüklenir." 







Kuteybe şöyle rivayet eder:

"Bir adam Câfer-i Sâdık'a gelerek bir soru sordu. O da bu soruya gereken cevabı verdi. Sonra adam şunları söyledi: "Sence şöyle şöyle olursa o zaman nasıl bir görüş söylemek gerekir?"

İmam buyurdu ki: "Yavaş ol! Sana bir cevap vermişsem bu Resulûllah'tandır. Bizde bir şey hakkında 'bence şöyledir' demek yoktur." 

İmam Câfer-i Sâdık, kıyası da dinde hüküm verilecek bir yöntem olarak kabul etmiyordu.

Ebu Hanife'yle olan konuşmaları bize bunu açıkça göstermektedir. İmam'ın kıyasın dinde yeri olamayacağına dâir pek çok ifadeleri vardır. Ona göre Allah'ın dini kıyas yoluyla anlaşılamaz.

Ebu Şeybe el-Horasanî şöyle rivayet eder:

"Câfer-i Sâdık'ın şöyle dediğini duydum: "Kıyas taraftarları, kıyas aracılığıyla bilgiye ulaşmak istiyorlar. Ancak, kıyasın onları haktan uzaklaştırmaktan başka bir katkısı olmaz. Kıyas yöntemiyle Allah'ın dininde isabetli bir sonuca ulaşılamaz." 







Ebu Bâsir şöyle rivayet eder:

"Câfer-i Sâdık'a dedim ki: Karşımıza öyle şeyler çıkıyor ki, bunların cevabını ne Allah'ın Kitabı'nda, ne de Peygamberin Sünnet'inde bulabiliyoruz. Böyle meseleler hakkında kendimiz bir görüş beyan edebilir miyiz?"

Buyurdu ki: "Hayır, çünkü isabet etsen sevap alamazsın ve eğer yanılırsan Allah'a yalan isnat etmiş olursun." 

Eban b. Tağlib, İmam Câfer'in şöyle dediğini rivayet eder:

"Sünnet (İslam'ın hükümleri) kıyas kabul etmez. Aybaşı halindeki bir kadının tutamadığı oruçları daha sonra kaza ettiği halde, kılamadığı namazları kaza etmediğini bilmiyor musun, Ey Eban! Sünnet kıyaslandığı zaman din ortadan kalkar." 

Mes'ade b. Sadaka şöyle rivayet eder:

"Bana Câfer-i Sâdık, babasından rivayet etti ki, Ali b. Ebu Tâlib şöyle demiştir: Bir kimse kıyas koltuğuna kurulduğu zaman ömrü yanlışlıklar içinde geçer. Bir kimse kişisel görüşüne dayanarak Allah'a kulluk sunarsa, ömrü boş işlere dalmakla geçip gider."