Karadeniz’in saklı cenneti: Ayvacık

Samsun'un saklı kalmış hazinesi olarak bilinen, "Karadeniz'in Uzungöl'ü" yakıştırmasını fazlasıyla hak eden Ayvacık ilçesi; baraj gölleri, yemyeşil doğası ve derin tarihiyle keşfedilmeyi bekliyor. İşte bu eşsiz ilçenin kuruluşundan mutfağına uzanan yolculuğu:

Samsun'a 62 km mesafede, Yeşilırmak Vadisi'nin kalbinde yer alan Ayvacık, huzuru ve doğayı bir arada sunan nadir yerlerden biridir.

1. Kuruluşu ve Tarihçesi



Ayvacık'ın yerleşim tarihi oldukça eskiye dayansa da, bir ilçe olarak kimliğini kazanması nispeten yenidir.

İlçe Olma Süreci: Uzun yıllar Çarşamba ilçesine bağlı bir köy olan Ayvacık, 20 Mayıs 1990 tarihinde resmi olarak ilçe statüsüne kavuşmuştur.

Tarihsel Arka Plan: Osmanlı döneminde bir Rum köyü olan bölge, Cumhuriyet sonrasında Türk yerleşimi olarak gelişimini sürdürmüştür. İlçenin kaderi, 1970 ve 80'lerde inşa edilen barajlarla değişmiş ve bölge bir "su şehri" haline gelmiştir.

2. Tarihi Eserler ve Kültürel Miras



İlçede Karadeniz'e özgü sivil mimari örnekleri ve inanç turizmi açısından değerli yapılar bulunmaktadır:

Tarihi Ahşap Camiler: Ayvacık, çivi kullanılmadan "çantı" tekniğiyle yapılan ahşap camileriyle meşhurdur. Özellikle 200 yıllık Ulubelen Camii ve bölgedeki diğer 12 ahşap cami, Türk mimarisinin estetiğini günümüze taşır.

Eynel Köprüsü: Baraj gölü üzerinde bir gerdanlık gibi uzanan bu modern köprü, ilçenin iki yakasını birleştirirken sunduğu manzara ile bölgenin sembolü haline gelmiştir.

Cecim Kilim Dokumacılığı: İlçede geleneksel el sanatları hâlâ canlıdır. Yöresel motiflerle dokunan "Cecim" kilimleri, kültürel mirasın önemli bir parçasıdır.

3. Doğal Güzellikler: Yeşil ve Mavinin Dansı



Ayvacık, her köşesinde ayrı bir fotoğraf karesi sunan doğal bir platformdur:

Baraj Gölleri: Hasan Uğurlu ve Suat Uğurlu baraj gölleri, ilçeyi adeta bir yarımadaya çevirir. Burada yapılan tekne turları ve kano faaliyetleri turistlerin gözdesidir.

Yeşilpınar Şelalesi: Merkeze 15 km mesafede bulunan bu şelale, doğa yürüyüşü ve kamp tutkunları için vazgeçilmez bir duraktır.

Kiraz Adası: Baraj gölünün ortasında yer alan bu ada, feribot seferleriyle ziyaret edilebilen huzurlu bir noktadır.

4. Ayvacık Mutfağı: Damak Çatlatan Yöresel Lezzetler

Ayvacık mutfağı, hem Orta Karadeniz'in hem de yayla kültürünün izlerini taşır:

Haluç (Havuç): Hamur işi ve pekmezin eşsiz uyumuyla hazırlanan, kahvaltıların vazgeçilmezi bir lezzettir.

Keşkek: Düğünlerin ve özel günlerin baş tacı olan keşkek, Ayvacık'ta en geleneksel haliyle pişirilir.

Toraman Ekmeği: Bölgeye özgü mısır unundan yapılan, doyurucu ve karakteristik bir ekmek türüdür.

Kaz Tiridi: Samsun genelinde olduğu gibi Ayvacık'ta da kış aylarında yufka üzerine kaz etiyle servis edilen tirit oldukça meşhurdur.

Cevizli Kıvratma: Fındık veya cevizle hazırlanan bu hafif tatlı, bölgenin en sevilen ikramlıklarındandır.