Kur’an ve Sünnet ışığında namazın fazileti-III

(dünden devam…)

Prof. Dr. Haydar Baş'ın 'Büyük İslam İlmihali-Namaz' eserinden aktarmaya devam ediyoruz: 

"Kur'an'da şöyle buyurulur: "Muhakkak ki Ben, yalnızca Ben Allah'ım. Benden başka ilâh yoktur. Bana kulluk et; Beni anmak için namaz kıl." (Taha 14).

Abdülkadir Geylani Hazretleri, "Geylani Tefsiri" adlı eserinde, bu âyetin tefsirinde şöyle buyuruyor: "Benim vekilim olarak insanlara şunu tebliği et: Şüphesiz Ben isim ve mertebelerinin tümünü ihata eden Vahid ve Ehad olan Allah'ım. Hiçbir ilah yoktur, yani tüm mertebeleri toplayan hiçbir ilah yoktur. Bütün mertebeleri toplayan, itaat edilip boyun eğilmeyi Hakk eden sadece Benim. Onun için ibadetin hakkını vererek Bana kulluk et. Yani Bana karşı güzel edebi muhafaza et ve Benim ahlakımla ahlaklan. Ve namazı ikame et. Yani bütün organ ve uzuvlarınla namazı kıl. Beni anmak için. Yani beni zikretmek ve Bana şükretmek üzere tüm varlığınla Bana doğru yönel. Ta ki, varlığın her birinden sana tecelli edeyim. Böylece işiten kulağın, gören gözün, elin, ayağın ve diğer azaların olayım. Böylece sonunda en büyük kıyametin kopsun. Mevlan olan Allah'ın huzuruna çık ve en nihâyet yükselip varacağın Sidre-i Münteha'daki Me'va cennetine yerleş." (Kutb-i Rabbânî Seyyid Şerif Şeyh Abdülkâdir Geylani, Geylani Tefsiri, c.3, s.284).

Başka türlü Allah'ı tanıması bilmesi mümkün değildir. Allah kullarının kalbine, isimleriyle sıfatlarıyla tecelli eder. Rabbimiz bize ne ile tecelli ederse, o yönü ile O Rabbi tanırız. Onun için Allah'ı çokça anmak, zikretmek, O'na ibâdet etmek O'nu tanımak için anahtardır. Cenab-ı Hakk, âyette, "Öyle ise siz Beni (ibâdetle) anın ki Ben de sizi anayım. Bana şükredin; sakın Bana nankörlük etmeyin!" (Bakara: 152) buyuruyor. Bunun anlamı şudur: Sen Rabbini ne kadar tanırsan, O da seni o kadar tanır. Seni ne kadar tanırsa da, Zâtını sana o kadar tanıtır.

Namaz baştan sona zikirdir. Namaza girerken iftitah tekbiri vardır. "Allahuekber" diyerek elimizin tersiyle bütün âlemi geriye atıyoruz. "Allahuekber" bir zikir cümlesidir. "Bir Sen bir ben varız" diyoruz. Namazı adeta kulun Allah'a vuslat ettiği an olarak tavsif edebiliriz. Bu sebeple, "Namaz mü'minin miracıdır."

Allah'a kul olmayan insanla, ubudiyetle hayatını değerlendiren insanın Allah'ı tanıması ve anlatması bir olamaz. Allah'ı tanımak bir haldir. Kalbî bir olaydır. O kalbî olaylar marifetle aşılacağı gibi, marifet ilminin tek anahtarı da ibâdettir. Bazıları bu hâlin okumakla da elde edilebileceğini söylerler ki, bu hiç ama hiç mümkün değildir. Dikkat edilirse velilerin büyükleri ümmidir. Peygamber Efendimiz (s.a.a.) de ümmidir. Reis-i evliya olan zât, Rabb'inin kalbine esma-i İlahisi, sıfat-ı Barii ile, tecelli etmesiyle ile tanıdı. Bu da ibâdetle olmuştur.

Bu mânâda ibâdetler, kulu Cenab-ı Hakk'a taşıyan bir binektir, Burak'tır. İbâdetle insan Allah'ını tanır. Allah'ını tanıdığı zaman da eşyanın hakikatini de kavrar. Eşyayı da tanır. Yaradanını tanıyamazsa eşyayı da tanıyamaz. Allah'ı tanıyan insanın elinde eşya da hayırlı bir vasıta hâline gelir. Allah'ı tanımadan eşyayı kullanmaya kalktığı zaman başına musibetler gelir. Onun için ibâdetle Allah'ı tanıyalım ki, kullandığımız malzemeyi de, onun rızası istikâmetinde kullandığımız için hepsini faydamıza kullanalım. 

Namaz insanın kalbinde, Allah ile kuracağı hattı temin eder. Allah ile kul arasında bir hattır. Mirac, Allah ile kulunun görüşmesidir. Namazda kıyam, rükû ve secde vardır. Bütün bu hareketler Allah'a karşıdır. Yani Allah'ın huzurunda durulur. O'nun huzurunda durulup, O'na secde edilip, O tesbih edilir. Secde hâlinde adeta, "Sen o kadar ulu'l-azim bir Rabsin ki, ben adeta hiçbir şeyim" denir. "Ben yokum Sen varsın" diyerek mirac ediyoruz. Namaz bir insanın Allah ile görüşmesidir. Allah ile sohbetidir. Allah ile dostluğu arkadaşlığıdır. Namazda kul Allah ile görüşür, sohbet eder. Bütün peygamberler namazı kılarken vecd ve istiğrak haline girerler. Evliya-i kiram hazeratının halleri de budur.

Hz. Ali b. Ebi Tâlib (k.v.) namaza duracağı vakit benzi sararır ve vücudu titrerdi. "Ne oluyorsun ya Emire'l-Mü'minîn?" diye sorduklarında, "Allah-ü Teâlâ'nın yerlere, dağlara ve göklere arz edip de onların kabulünden kaçındıkları ve benim boynuma aldığın İlahi emaneti ödeme zamanı gelmiştir. Nasıl korkmayayım?" diye cevap verirdi. (İmam Gazali, İhyâ-u Ulumi'd-Din, s.414).

İmam Hüseyin (a.s.) abdest almaya başladığında, mübarek yüzünün rengi değişir, mafsalları titremeye başlardı, bunun sebebini sorduklarında, "Yüce Allah'ın karşısında duran kimsenin rengi sararmalı ve mafsalları titremelidir" buyururdu. (Cami'ul-Ahbar, 29.fasıl).

Hz. Hüseyin'in oğlu Hz. Ali'den rivâyet ediliyor ki, abdest alırken rengi solardı. Bunun sebebini sorduklarında, "Kimin huzuruna çıkmak için hazırlandığımı bilmiyor musunuz?" diye cevap verirdi. (İmam Gazali, İhyâ-u Ulumi'd-Din, s414; Nevevi, Riyazü's-Salihin; Biharu'l-Envar, c.46, s.74). Böyleleri için Cenab-ı Hakk, "Kitab'a sımsıkı sarılıp namazı dosdoğru kılanlar var ya, işte Biz böyle iyiliğe çalışanların ecrini zâyi etmeyiz" (Araf: 170) buyuruyor.

Kulluğun en büyük alamet ve işareti namazdır. Çünkü namazda bütün mahlûkatın ibâdeti gizlidir. Mevlid-i Şerif'te, "Kimi kıyamda, kimi kılmış rükû/Kimi Hakk'a secde kılmış, bâhuşu" buyuruyor Süleyman Çelebi. Yani kimisi kıyamda, kimisi rükûda, kimisi secdede; hepsi Allah'ı anar. İşte namaz hâli de budur. Melâike-i kiram namazı kılıyor ama bir taife kıyam hâlinde, bir taife rükû hâlinde, bir taife de secde hâlinde. Biz bütün meleklerin ibâdetlerini namazda cem ediyoruz. Mahlûkatın ibâdetlerini de namazda cem ediyoruz. Hayvanların, bitkilerin ibâdetlerini namaz cem ediyoruz. Namazın bu vasıflarına, Süleyman Çelebi Mevlid'inde şu şekilde işâret etmiştir: "Sen ki, Mi'râc eyleyüb ettin niyâz/Ümmetin mi'râcını kıldım namaz/Her kaçan kim bu namazı kılalar/Cümle gök ehli sevâbın alalar."

Çünki her türlü ibâdet bundadır, Hakk'a kurbiyyetle vuslat bundadır."