Petrol vetosu yerinde

Cumhurbaşkanı Ahmet Necdet Sezer, bağımsız bir ülke parlamentosu adına utanç vesikası sayılabilecek petrol yasasının bazı maddelerini dün veto etti.  Irak'a silahla, Türkiye'ye ise AKP'nin oylarıyla kabul ettirilen yasa şimdilik yürürlükten alıkonuldu... Veto gerekçesinden birkaç satır şöyle: "Yasanın 1. ve 3. maddelerinde eski yasadan farklı olarak 'ulusal çıkarlara uygun olma ölçütüne' yer verilmemiştir.Yasaların kamu yararı amacıyla çıkarılması ve uygulamada kamu yararının öncelikle gözetilmesi hukukun evrensel kurallarının ve hukuk devleti ilkesinin gereğidir. Kamu yararının da, öncelikle ulusal çıkarları içerdiğinde kuşku bulunmamaktadır.Ülkemizde üretilen petrolün yarıdan fazlasının ülke gereksinimi için ayrılmasına ilişkin kuralın kaldırılması sakıncalıdır.Yasanın 19. maddesinde, petrol üreticisinin ödeyeceği devlet payının, kuyubaşı fiyatından hesaplanacağı belirtilmiştir. Devletin gereksinim duyduğu petrolün piyasa fiyatlarından satın alınması zorunlu iken, petrol üreticilerinin ödeyeceği devlet payının kuyubaşı fiyatından hesaplanması ulusal çıkarlarla bağdaşmamaktadır... Dünyada birçok ülkede, esasen yüksek olan devlet payının daha da yukarılara çekilmesi için uğraş verilirken, ülkemizde bu oranın kimi durumlarda yüzde 1'e kadar düşürülmesi haklı bir nedene dayanmamaktadır...Devlet payının yarısının işletme ruhsatının bulunduğu ilin özel idaresinin hesabına aktarılması, ülke kaynağının tüm toplumun çıkarı yönünde kullanılması yerine, bir ya da birkaç ilin hizmetine sunulması, petrol zengini iller yaratarak bölgesel dengesizliği artıracaktır... Diğer gelirler yönünden il ayrımı yapılmazken doğal kaynaklardan elde edilen gelirler söz konusu olduğunda böyle bir ayrıma gidilmesinin haklı bir gerekçesi olamaz."