Seçim ertelenebilir mi?

Deprem nedeniyle seçimlerin ertelenebileceği iddiası kafa karışıklığına yol açsa da kimsenin kuşkusu olmasın, seçimlerin zamanında yapılmasına engel bir durum söz konusu değildir.

Seçimlerin ertelenmesinin tek koşulu savaş halidir. Bu da tek başına ertelemeyi gerektirmez. Savaş, seçimlerin yapılmasını imkânsız kılacaksa Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) erteleme kararı verir.

Erteleme kararını Meclis verir. Gerçi Cumhurbaşkanlığı sözcüsü İbrahim Kalın seçim tarihini Yüksek Seçim Kurulu'nun (YSK) belirleyeceğini ifade etmişse de bu açıklama anayasa hükümlerine ters düşmektedir. Zira YSK seçim tarihini belirleme yetkisine sahip değildir. Bu kurum seçimlerin usulüne uygun yapılmasını sağlamakla görevli ve yükümlüdür (Anayasa, madde:79). 

"Seçimlerin geriye bırakılması ve ara seçimler" başlığını taşıyan Anayasa'nın 78. Maddesi hükmüne göre: "savaş sebebiyle yeni seçimlerin yapılmasına imkân görülmezse, Türkiye Büyük Milet Meclisi, seçimlerin bir yıl geriye bırakılmasına karar verebilir.

Geri bırakma sebebi ortadan kalkmamışsa, erteleme kararındaki usule göre bu işlem tekrarlanabilir."

Daha önceki anayasalarımızda da seçimlerin ertelenmesiyle ilgili düzenlemeler vardı; 

1921 Anayasası 

"Madde 5- (…) yeni intihabat icrasına imkân görülmediği takdirde içtima devresinin yalnız bir sene temdidi caizdir (…)" 

1924 Anayasası

"Madde13/III-Yeni intihabattın icrasına imkân görülmediği takdirde içtima devresinin bir sene temdidi caizdir."  

1961 Anayasası 

"TBMM seçimlerinin geriye bırakılması ve ara seçimleri 

Madde 74- Savaş sebebi ile yeni seçimlerin yapılmasına imkân görülmezse, seçimler kanunla bir yıl geriye bırakılabilir." 

Günümüzde ve geçmişte anayasal düzenlemeler bu iken yaşadığımız deprem nedeni ile seçimlerin ertelenmesi algısının kaynağı siyasi rant beklentisinden öteye geçemez.

YSK'nın seçimi erteleme kararı veremeyeceğini belirtmiştik. Nitekim; seçimlerin ertelenip ertelenmeyeceği tartışmasına ilişkin YSK'dan emsal niteliğinde karar geldi. Elâzığ 2. İlçe Seçim Kurulu'nun Güneykent Mahallesi muhtarlık seçiminin deprem nedeniyle ertelenip ertelenmeyeceğine yönelik soru karşısında "belirlenen tarihte seçimin yapılması gerektiği" kararı verilmiştir. 

Elâzığ depremiyle ilgili verilen karar emsal niteliğinde olup, son yaşadığımız Kahramanmaraş merkezli depremler için de geçerli olması, uygulamanın buna göre yapılması gerekir. 

Hukuksuz demokrasi olmaz.