Tokat’ın zirvesindeki saklı cennet: Başçiftlik
Canik Dağları’nın kucağında, yaklaşık 1.425 metre rakımda yer alan Başçiftlik, doğasıyla Karadeniz, kültürüyle Anadolu kokan Tokat’ın en özel ilçelerinden biri. Yüksek platoları, tescilli beyaz patatesi ve kış turizmiyle adından söz ettiren bu ilçe, keşfedilmeyi bekleyen bir hazine niteliğinde.
15.02.2026 00:10:00
Abdülkadir Gündoğdu
Abdülkadir Gündoğdu
Beş Haneden Bir İlçeye: Kuruluş ve Tarihçe
Başçiftlik'in kuruluşuyla ilgili kesin belgeler olmasa da, yerleşimin yaklaşık 550 yıl öncesine dayandığına dair güçlü rivayetler bulunuyor.
Beş Çiftlik Rivayeti: En bilinen anlatıya göre; Niksar'ın doğusundan göç eden beş hane, bölgenin sulak ve verimli düzlüklerine yerleşir. Bu yerleşime "Beşçiftlik" adı verilir ve zamanla isim Başçiftlik'e dönüşür.
Fatih'in Seferi: Bir diğer söylentiye göre ise ilçe, Fatih Sultan Mehmet'in 1461 yılındaki Trabzon seferinden dönen askerlerin bölgeyi beğenip yerleşmesiyle kurulmuştur.
İlçe Statüsü: Uzun yıllar Niksar'a bağlı bir köy olan Başçiftlik, 20 Mayıs 1990 tarihinde resmen ilçe statüsü kazanmıştır.
Tarihi İzler ve Kültürel Miras
İlçede kapsamlı bir arkeolojik çalışma yapılmamış olsa da, çevredeki yapılar bölgenin köklü geçmişine ışık tutmaktadır:
Zaviyeler ve Vakıflar: 1485 tarihli Osmanlı kayıtlarında, Sinaneddin Yusuf Bey tarafından burada fukara ve yolcular için bir zaviye inşa edildiği belirtilir.
Evliya Çelebi'nin Notları: Ünlü gezgin 1647'de bölgeden geçmiş ve Başçiftlik'i "Sivas eyaletine bağlı, abadan (bayındır) bir köy" olarak tanımlamıştır.
Türbeler: Hatipli Kasabası civarında bulunan Hasan Gazi ve Genç Abdal türbeleri, bölgenin manevi durakları arasında yer alır. Ayrıca Selavat Tepesi ve Kilise Tepesi gibi mevkiler eski yerleşim izlerini taşır.
Doğal Güzellikler: Yaylalar ve Kayak Merkezi
Başçiftlik, yüksek rakımı sayesinde özellikle yaz aylarında serinlemek, kışın ise karın tadını çıkarmak isteyenler için eşsiz duraklar sunar:
Başçiftlik Kayak Merkezi: Saman Dağı eteklerinde yer alan merkez, bölgenin kış turizmi parlayan yıldızıdır. Her yıl düzenlenen "Kar Şenlikleri" ile binlerce ziyaretçiyi ağırlar.
Üçoluk Göleti: İlçe merkezine çok yakın olan bu gölet; yürüyüş yolları, mesire alanları ve huzurlu manzarasıyla tam bir dinlenme noktasıdır.
Efsanevi Yaylalar: Kalenderli, Karabaş Yurdu ve Karaçam Düden Yaylası, doğa yürüyüşü ve kampçılık için idealdir. Özellikle Karaçam Düden Yaylası'nda her yıl Temmuz ayında büyük bir kültür ve sanat festivali düzenlenir.
Başçiftlik Mutfağı: Patatesin En Saf Hali
İlçenin mutfak kültürünün merkezinde Türkiye genelinde ün yapmış olan Başçiftlik Beyazı (Beyaz Patates) yer alır.
Başçiftlik Beyazı: Türkiye'de tescillenmiş tek beyaz patates cinsidir. İnce kabuğu, kendine has aroması ve pişme kalitesiyle bilinir.
Etli Dolma: Başçiftlik'e özgü tarifiyle, özellikle bayramlarda ve özel günlerde yapılan, nesillerden beri aktarılan bir lezzettir.
Yöresel Hamur İşleri: Tokat genelinde yaygın olan çökelekli, katmer ve cevizli çörek, Başçiftlik sofralarının da vazgeçilmezidir.
Başçiftlik, sadece bir yerleşim yeri değil; "otu sümbül, kuşu bülbül" diye methedilen doğasıyla insanın ruhunu dinlendiren bir yüksek ova kasabasıdır. Eğer yolunuz Tokat'a düşerse, bu rakımı yüksek, gönlü zengin ilçeye mutlaka uğramalısınız.
Başçiftlik'in kuruluşuyla ilgili kesin belgeler olmasa da, yerleşimin yaklaşık 550 yıl öncesine dayandığına dair güçlü rivayetler bulunuyor.
Beş Çiftlik Rivayeti: En bilinen anlatıya göre; Niksar'ın doğusundan göç eden beş hane, bölgenin sulak ve verimli düzlüklerine yerleşir. Bu yerleşime "Beşçiftlik" adı verilir ve zamanla isim Başçiftlik'e dönüşür.
Fatih'in Seferi: Bir diğer söylentiye göre ise ilçe, Fatih Sultan Mehmet'in 1461 yılındaki Trabzon seferinden dönen askerlerin bölgeyi beğenip yerleşmesiyle kurulmuştur.
İlçe Statüsü: Uzun yıllar Niksar'a bağlı bir köy olan Başçiftlik, 20 Mayıs 1990 tarihinde resmen ilçe statüsü kazanmıştır.
Tarihi İzler ve Kültürel Miras
İlçede kapsamlı bir arkeolojik çalışma yapılmamış olsa da, çevredeki yapılar bölgenin köklü geçmişine ışık tutmaktadır:
Zaviyeler ve Vakıflar: 1485 tarihli Osmanlı kayıtlarında, Sinaneddin Yusuf Bey tarafından burada fukara ve yolcular için bir zaviye inşa edildiği belirtilir.
Evliya Çelebi'nin Notları: Ünlü gezgin 1647'de bölgeden geçmiş ve Başçiftlik'i "Sivas eyaletine bağlı, abadan (bayındır) bir köy" olarak tanımlamıştır.
Türbeler: Hatipli Kasabası civarında bulunan Hasan Gazi ve Genç Abdal türbeleri, bölgenin manevi durakları arasında yer alır. Ayrıca Selavat Tepesi ve Kilise Tepesi gibi mevkiler eski yerleşim izlerini taşır.
Doğal Güzellikler: Yaylalar ve Kayak Merkezi
Başçiftlik, yüksek rakımı sayesinde özellikle yaz aylarında serinlemek, kışın ise karın tadını çıkarmak isteyenler için eşsiz duraklar sunar:
Başçiftlik Kayak Merkezi: Saman Dağı eteklerinde yer alan merkez, bölgenin kış turizmi parlayan yıldızıdır. Her yıl düzenlenen "Kar Şenlikleri" ile binlerce ziyaretçiyi ağırlar.
Üçoluk Göleti: İlçe merkezine çok yakın olan bu gölet; yürüyüş yolları, mesire alanları ve huzurlu manzarasıyla tam bir dinlenme noktasıdır.
Efsanevi Yaylalar: Kalenderli, Karabaş Yurdu ve Karaçam Düden Yaylası, doğa yürüyüşü ve kampçılık için idealdir. Özellikle Karaçam Düden Yaylası'nda her yıl Temmuz ayında büyük bir kültür ve sanat festivali düzenlenir.
Başçiftlik Mutfağı: Patatesin En Saf Hali
İlçenin mutfak kültürünün merkezinde Türkiye genelinde ün yapmış olan Başçiftlik Beyazı (Beyaz Patates) yer alır.
Başçiftlik Beyazı: Türkiye'de tescillenmiş tek beyaz patates cinsidir. İnce kabuğu, kendine has aroması ve pişme kalitesiyle bilinir.
Etli Dolma: Başçiftlik'e özgü tarifiyle, özellikle bayramlarda ve özel günlerde yapılan, nesillerden beri aktarılan bir lezzettir.
Yöresel Hamur İşleri: Tokat genelinde yaygın olan çökelekli, katmer ve cevizli çörek, Başçiftlik sofralarının da vazgeçilmezidir.
Başçiftlik, sadece bir yerleşim yeri değil; "otu sümbül, kuşu bülbül" diye methedilen doğasıyla insanın ruhunu dinlendiren bir yüksek ova kasabasıdır. Eğer yolunuz Tokat'a düşerse, bu rakımı yüksek, gönlü zengin ilçeye mutlaka uğramalısınız.
