Trump geri adım attı

ABD Başkanı Donald Trump, İran Savaşı'nın 24. gününde kritik bir karar alarak, İran'ın enerji santralleri ve enerji altyapısına yönelik tüm askeri saldırıların 5 gün süreyle ertelenmesi talimatını verdi.

Trump, kararı "son iki günde İran ile yürütülen çok iyi ve verimli görüşmelere" bağladı. Ancak kararın, Trump'ın 48 saatlik ültimatomunun dolmasına saatler kala gelmesi ve İran'ın sert misilleme tehdidiyle çakışması, analistlerin "İran'ın tehdidi etkili oldu" değerlendirmesine yol açtı.






Trump'ın açıklamasından sonra petrol fiyatları geriledi

Savaş, 28 Şubat 2026'da ABD ve İsrail'in İran'a sürpriz hava saldırılarıyla başladı. Saldırılarda İran'ın dini lideri Ali Hamaney öldürüldü. Dört haftaya yaklaşan çatışmalarda binlerce kişi hayatını kaybetti. Hürmüz Boğazı büyük ölçüde kapandı, küresel enerji krizi derinleşti. Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), krizi 1970'lerdeki petrol şoklarından daha kötü olarak nitelendirdi. Petrol fiyatları savaş boyunca rekor seviyelere çıkarken, bugün Trump'ın erteleme açıklaması sonrası Brent varil fiyatı yüzde 9-13 gerileyerek 96-97 dolar bandına indi.






Trump'tan geri adım

Trump, Cumartesi günü Truth Social'dan yaptığı açıklamada İran'a net bir ültimatom vermişti. Trump, "Hürmüz Boğazı'nı tüm gemilere tamamen açmazsanız, en büyükten başlayarak enerji santrallerinizi yok edeceğiz!" demişti. Trump'ın verdiği süre bu akşam saatlerinde doluyordu.

Bugün ise Trump aynı platformdan şu açıklamayı yaptı: 

"ABD ve İran İslam Cumhuriyeti'nin son iki gün boyunca Orta Doğu'daki düşmanlıkların tamamen ve kesin olarak sona erdirilmesine ilişkin çok iyi ve verimli görüşmeler gerçekleştirdiğini bildirmekten memnuniyet duyuyorum. Bu derinlemesine, detaylı ve yapıcı görüşmelerin tonuna ve havasına dayanarak… Savaş Bakanlığı'na, İran'ın enerji santralleri ve enerji altyapısına yönelik her türlü askeri saldırıyı beş gün süreyle erteleme talimatı verdim. Bu, devam eden toplantı ve görüşmelerin başarısına bağlıdır."






İran'ın sert tehdidi

Trump'ın ültimatomuna İran'dan gelen yanıt ise son derece sertti. İran Devrim Muhafızları ve Ulusal Savunma Konseyi, şu tehditleri sıraladı: 

- Eğer ABD-İsrail İran'ın enerji tesislerini vurursa, Körfez ülkelerindeki (Suudi Arabistan, BAE, Kuveyt, Ürdün) tüm enerji santralleri ve su arıtma tesisleri (desalinasyon) "meşru hedef" ilan edilecek ve "geri dönüşü olmayan şekilde yok edilecek."

- Basra Körfezi'ne mayın döşenecek, tüm ulaşım hatları felç edilecek. 

- Hürmüz Boğazı tamamen kapanacak ve santrallerimiz yeniden inşa edilene kadar açılmayacak. 

- İran medyası ve yetkilileri, "Su depolayın, telefonlarınızı şarj edin" uyarısı yaparak halkı hazırladı.

Fars Haber Ajansı, Trump'ın erteleme kararını doğrudan bu tehditle bağdaştırdı. Haberde "Trump ile ne doğrudan ne dolaylı diyalog yok. Batı Asya'daki tüm enerji santrallerinin hedef alınacağını duyduktan sonra geri adım attı" denilerek görüşme iddiasını yalanladı.






Trump'ın kararında İran tehdidi etkili oldu mu?

Evet, analistlere ve İran kaynaklarına göre İran'ın misilleme tehdidi kararın alınmasında belirleyici rol oynadı. 

Erteleme, ültimatomun dolmasına yaklaşık 12 saat kala geldi. Piyasalar çökmek üzereyken ve bölgesel enerji-su krizi riski zirveye çıkmışken Trump'ın "geri adım" atması tesadüf değil. 

Trump görüşme diyor, Tahran "hiç görüşme yok" diyor. Bu çelişki, tehdidin yarattığı baskıyı öne çıkarıyor. 

Öte yandan savaşın ABD'ye maliyeti hızla artıyor; Kongre'den ek bütçe talepleri tartışılıyor. Genişletilmiş bir enerji savaşı küresel ekonomiyi felç edebilirdi.

Trump yönetimi ise kararı "barış umudu" olarak sunuyor. Beyaz Saray kaynakları, görüşmelerin "hafta boyunca devam edeceğini" belirtiyor. Ancak İran Devrim Muhafızları Komutanı, "Her tehdide aynı şiddetle karşılık vereceğiz" mesajını yineledi.






Savaşta son durum

Bugün Tahran ve çevresinde yeni patlamalar yaşandı. İsrail kuzeyinde sirenler çaldı, BAE ve Suudi Arabistan'a füze-İHA saldırıları düzenlendi. İran, yeraltı füze şehirlerini görüntüleyerek caydırıcılığını gösterdi. ABD ise Hark Adası'na çıkarma hazırlığı yapıyor. Husiler dahil bazı bölgesel aktörler ise İran'a destek mesajları veriyor.

5 günlük ateşkes penceresi, diplomasiye fırsat tanırken, uzmanlar "gerçek bir anlaşma olmadan kalıcı ateşkes zor" görüşünde. Petrol fiyatlarındaki düşüş geçici olabilir; pazar günü görüşmelerin sonucu netleşecek.

Gelişmeler yakından takip ediliyor. Bu erteleme, savaşın seyrini değiştirebilir mi yoksa sadece kısa bir soluklanma mı? Zaman gösterecek.