Yerel Yönetim, Yerel Özerklik ve Özyönetim! Bunların hangisi?

"Halk kendi özyönetimini inşâ seçimini yaptı".BDP Diyarbakır Belediye Başkan adayı Gültan Kışanak'ın seçim sonrası yaptığı açıklamaydı bu.Seçimlerden önce başlayıp seçim süresince de devam eden Abdullah Öcalan-PKK eksenli Kürt siyasî hareketinin propaganda stratejisi, "özerklik referandumu" üzerine kurulmuştu; yerel özerklik! Nitekim seçim sonrası yapılan BDP açıklamaları, "Halk özerkliğe oy verdi" şeklinde özetlenebilir. Gültan Kışanak, özerkliğin de ötesinde bir lâf etti: Özyönetim!Yapılan seçimler, mahallî idare (yerinden yönetim) seçimleriydi. Bu idarelerin özerkliği var mı, yok mu? Bağımsız mı hareket ederler?Yürürlükteki Anayasa'nın yerel yönetimlerle ilgili 127. maddesinde bu yönetimlerin özerkliği yazılı değildir.Devletin idarî yapısı merkezî ve mahalli yönetimler olarak Anayasa'da belirtilmiştir (126.ve127.m.).Merkezde hükümet vardır; merkezî idarenin mahalli idareler üzerinde denetim hakkı bulunmaktadır ki, buna idarî vesayet diyoruz. Mahallî idareler "idarenin bütünlüğü ilkesi"ne uygun hareket etmek durumundadırlar. (Anayasa, madde: 127)Devleti temsil eden hükümet de, yerel yönetimler de halka hizmet için vardır.Merkezî ağırlıklı bir düzen mevcutsa da, demokrasi açısından halkın yönetime katılmasını etkinleştiren yerel yönetimlerdir.Sosyal devletin giderek yok olduğu ülke ortamında yerel yönetimler vasıtasıyla sosyal politikalar oluşturulabilir. Niyet hâlisse yerel yönetimlerin etkinliğinden yanayız. Amaç ve niyet, milli devleti parçalamak ve bölmek için mahallî idarelerden yola çıkmaksa, buna karşıyız.Anayasa, yerel yönetimlerin özerkliğinden söz etmiyorsa da;Türkiye, üyesi olduğu Avrupa Konseyi'nce hazırlanmış bulunan ve yerel özerkliğin dayandığı ölçütleri belirleyen 1985 tarihli "Avrupa Yerel Yönetimler Özerklik Şartı" uluslararası sözleşmesini 1992'de kabul etmiştir.İmzaladığımız bu sözleşmeye göre yerel özerklik:Kamusal görevlerin önemli bir bölümünün, yerel yönetimlerce, kendi sorumlulukları altında ve yasalar çerçevesinde, yerel halkın çıkarları doğrultusunda düzenlenmesi ve yerine getirilmesi hak ve olanağıdır.Yerel yönetimlerin özerkliği, bu yönetimlerin seçim yoluyla oluşturulan karar organları eliyle yönetilmesini, kendilerine görevleriyle orantılı gelir kaynakları sağlanmasını, kendilerini ilgilendiren her konuda, devletçe düzenlemeler yapılırken görüşlerinin alınmasını, üzerlerindeki devlet gözetim ve denetiminin yalnızca "hukuka uygunluk" denetimiyle sınırlı olmasını, yurt içinde ve dışında başka yerel yönetimlerle işbirliği yapmakta ve ulusal ve uluslararası derneklere üye olmakta özgürce hareket edebilmelerini, hak ve özgürlüklerini korumak amacıyla yargı yerlerine başvurmakta da özgürce davranabilmelerini kapsamaktadır.Türkiye, bu anlaşmayı imzalamasına imzalamıştır ama çekince koyduğu, sayıları 10'u bulan madde ve fıkrası vardır;Bunların içinde, yerel yönetimlere mâli kaynak dağıtımında görüşlerinin alınması, merkezî yönetimin yardım yoluyla yerel yönetimler üzerinde partizanca bir denetim kurmaktan kaçınması, karar ve planlama süreçlerine halkın katılmasına olanak sağlanması? kuralları vardır.Yerel özerkliğin, ülkemiz yönünden devletin birliğine, egemenliğine ve toprak bütünlüğüne halel getirmeyecek hassasiyette değerlendirilmesi mecburiyetindeyiz.Gelelim Gültan Kışanak'ın kaşıdığı "özyönetim"e;1945 tarihli Birleşmiş Milletler Misakı (Şartı), özyönetim (self-determinasyon) hakkını sömürge halkları için kabul ederken, sömürge tanımını da, egemen devlet toprağından uzak olma, koşuluna bağlayarak daraltmıştır.Kışanak Hanım, yöresindeki halkı sömürge halkı gibi mi görmekte, yoksa "özyönetim" kavramını mı bilmemekte?Türk milleti hiçbir zaman ne sömürgeci olmuştur ne de sömürge halkı! Doğu ve güneydoğu yöremizdeki insanlarımız da milletimizin bir parçasıdır.Kürt kardeşlerimiz "azınlık" da değildir ki, "Azınlık Hakları Hukuku"nda "özyönetim hakkı", çare arayışı olsun!"Açılım" diye diye ülkeyi bu hâle getirenlere bir davetimiz var;Kapatmaya çalıştığınız işlerinizden vakit bulursanız, bir ara utanmaya bekleriz!