YENİ MESAJ / DETAY HABER

Rusya'dan kalkan 20'ye yakın kargo uçağı son bir haftadır Ankara'ya S-400 hava savunma sistemlerinin parçalarını taşıyor.

S-400 sistemlerinde kullanılacak füzelerin ise kara yoluyla yıl sonuna kadar Türkiye'ye getirilmesi planlanıyor. S-400 teslimatlarıyla geçtiğimiz günlerde açıklamalarda bulunan Cumhurbaşkanı Erdoğan, sistemin Nisan 2020'de aktif olarak kullanılmaya başlanacağını açıklamıştı. Türkiye'ye S-400 teslimatı planlandığı gibi gerçekleştiriliyor.

Ancak teslimat başlamadan önce en çok merak edilen konu ABD'nin bu konuda ne tepki vereceğiydi. Zira Türkiye ile Rusya arasında S-400 anlaşması imzalandığı Aralık 2017'den bu yana ABD'den üst düzey isimler, Türkiye'ye S-400 teslimatı gerçekleştiği takdirde, Ankara'ya Amerika'nın Hasımlarıyla Yaptırımlar Yoluyla Karşı Koyma Yasası (CAATSA) kapsamında yaptırımlar uygulanacağı ve F-35 savaş uçakları programından Türkiye'nin çıkarılacağını ifade ediyorlardı.

Washington'un beklenen adımları önce Beyaz Saray ardından da ABD Savunma Bakanlığı Pentagon tarafından açıklandı. Beyaz Saray'dan yapılan açıklamada, F-35'lerin gelişmiş yeteneklerini öğrenebilecek bir Rus haber alma platformu ile çalışmasının mümkün olmadığı vurgulanırken, Pentagon'da düzenlenen basın toplantısında F-35 programındaki diğer müttefiklerin de onayıyla, Rusya'dan S-400 sistemi alımı yüzünden resmi olarak Türkiye'nin F-35 programından çıkarılması sürecinin başlatıldığı açıklandı. Kararı duyuran isimler, Pentagon'da savunma politikasından sorumlu olan David Trachtenberg ve savunma projelerinden sorumlu müsteşar Ellen Lord oldu.

'F-35 ile S-400 bir arada olmaz'

"F-35 programı ortakları olarak bu aşamaya gelinmesinden üzüntü duyduk. Kaçınmak için çok çaba sarf ettiğimiz bir karardı" ifadelerinin kullanıldığı basın toplantısında Türkiye'nin savunma ihtiyaçlarının karşılanması için Trump yönetimi tarafından pek çok kez başka alternatifler teklif edildiği, Türkiye'nin Rus yapımı S-400 sistemini gündeme getirdiğinden bu yana Amerikalı yetkililerin farklı düzeylerde Türkiye'ye S-400 ve F-35'lerin bir arada bulunamayacağı mesajının verildiği vurgulandı. "F-35'ler Rus istihbarat toplama platformuna yakın şekilde faaliyet gösteremez" denildi.

937 parçayı Türkiye üretiyordu

Türkiye F-35 programı kapsamında savaş uçağının iniş takımları ve yakıt haznesi dahil olmak üzere yaklaşık 937 parçanın üretiminden sorumluydu. Pentagon yetkilileri F-35 tedarik zincirinde aksama yaşanmaması için "900 parçanın üretiminde alternatif kaynaklar bulmak üzere çalıştığını, Türkiye'nin çıkarılmasının programa etkisinin düşük düzeyde olmasını beklediklerini söyledi. F-35 programının güçlü bir şekilde devam edeceği vurgulandı, "Programa güvenimiz tam" denildi.

Pentagon yetkilileri basın toplantısında Türkiye'nin F-35 programından çıkarılmasının hem Türkiye'ye hem de programa getireceği maddi kayba da değindi.

Yetkililer Türkiye'nin çıkarılmasıyla F-35 programında tedarik zincirindeki değişikliğin maliyetinin 500-600 milyon dolar olacağını söyledi. Türkiye'nin F-35 programından çıkarılması sebebiyle iş imkanlarını ve ekonomik fırsatları kaybedeceğini ifade eden Pentagon yetkilileri bu kaybın 9 milyar doları bulacağını belirtti.

Karar uyarında ABD'deki hava üslerinde daha önce eğitim gören Türk pilotların da ABD'yi 31 Temmuz'a kadar terk edeceği, Türk askeri personelinin de bundan böyle F-35 programıyla bağlantılı alanlara erişiminin olmayacağı vurgulandı.

Mesaj sadece Türkiye'ye değil...

Basın toplantısında Pentagon yetkililerine "Rusya'dan S-400 almayı planlayan başka ülkelere ne gibi bir mesaj veriyorsunuz?" sorusu de yöneltildi.

Pentagon yetkilisi David Trachtenberg bu soruya, "Başka ülkelerin bizim gelişmiş beşinci nesil uçaklarımıza karşı koymak üzere tasarlanan teçhizatı almamalarını sağlamak istediğimizin mesajını vermiş oluyoruz. Verdiğimiz bir diğer mesaj da bu konudaki yaklaşımımızda tutarlı olduğumuz mesajıdır" yanıtını verdi.

'Karar müttefiklik ruhuna aykırı'

Dışişleri Bakanlığı, ABD yönetiminin Türkiye'yi F-35 programından çıkarmasının hiçbir meşru gerekçeye dayanmadığını belirterek, "ABD'yi stratejik ilişkilerimizde onarılmaz yaralar açacak bu hatadan geri dönmeye davet diyoruz" açıklamasını yaptı.

Bakanlıktan yapılan açıklamada, Beyaz Saray ve ABD Savunma Bakanlığının, S-400 hava savunma sistemini tedariğinden dolayı Türkiye'nin F-35 programından çıkarılacağını açıkladığı hatırlatıldı.

"Bu tek taraflı adım, müttefiklik ruhuyla bağdaşmadığı gibi hiçbir meşru gerekçeye de dayanmamaktadır" denilen açıklamada, şu ifadelere yer verildi: "F-35 programının ana ortaklarından olan Türkiye'nin programın dışında bırakılması, adil olmadığı gibi S-400 sisteminin F-35'leri zaafa uğratacağı iddiası da geçersizdir. Bu konuda NATO'nun da katılacağı bir çalışma grubu kurulması teklifimizin karşılıksız bırakılması, ABD tarafındaki ön yargının ve meseleyi iyi niyetle kendi boyutları içinde çözme iradesinin eksikliğinin en bariz göstergesidir. Sayın Cumhurbaşkanımız ile Başkan Trump arasında Osaka'da gerçekleştirilen G-20 Zirvesi sırasında yapılan görüşmede ortaya konan anlayışa her düzeyde sadık kalınması, bu bakımdan büyük önem taşımaktadır. ABD'yi stratejik ilişkilerimizde onarılmaz yaralar açacak bu hatadan geri dönmeye davet diyoruz."

NATO'dan ihtiyatlı açıklama

ABD cephesinden zehir zemberek açıklamalar gelirken NATO'dan yapılan açıklamada ihtiyatlı bir dil kullanılması dikkat çekti. Aspen Enstitüsü tarafından ABD'nin Colorado eyaletinde düzenlenen yıllık güvenlik konferansına katılan NATO Genel Sekreteri Stoltenberg, Türkiye'nin S-400 alımına ilişkin değerlendirmelerde bulundu.

Türkiye'nin, Rusya'dan S-400 alım sürecini yakından takip ettiklerini ve konuyu ilgili birimler arasında konuştuklarını anlatan Stoltenberg, "Ne tür savunma sistemlerini alacaklarına her bir ülke kendisi karar verir. Fakat NATO için önemli olan şey (bu sistemlerin NATO sistemleriyle) uyumlu çalışıp çalışmamasıdır" ifadesini kullandı.

Stoltenberg ayrıca, "Türkiye'nin aldığı S-400 sistemleri NATO'nun hava savunma sistemine entegre olmayacak çünkü bunlar bir arada çalışabilir sistemler değil. Zaten Türkiye de böyle bir talepte bulunmadı" değerlendirmesini yaptı.

Stoltenberg, "Türkiye'nin NATO'ya katkısı ve NATO'nun Türkiye ile iş birliği, F-35'lerden çok daha derin ve kapsamlıdır. S-400 meselesini küçümsemiyorum, ancak bir NATO müttefiki olarak Türkiye S-400'lerden çok daha fazlasıdır" dedi.

F-35 yoksa Su-35 var

Bu arada ABD'nin F-35 programından Türkiye'yi çıkarmasının ardından Rusya'dan Türkiye'ye çok önemli bir teklif geldi. Türkiye-Rusya askeri teknik iş birliğiyle ilgili basın açıklaması yapan Rus devlet savunma sanayisi şirketi Rosteh'in Üst Yöneticisi (CEO) Sergey Çemezov, Rusya'nın Türkiye'ye Su-35 savaş uçağı satmaya hazır olduğunu bildirdi.

Türkiye'ye Rus yapımı savaş uçağı satışı önerisinde bulunan Çemezov, "Eğer Türk meslektaşlarımız arzu ederse biz Su-35 savaş uçağı vermeye hazırız" dedi. Rus Sukhoi firması tarafından tasarlanan tek koltuklu, çift motorlu Su-35, çok amaçlı avcı uçağı olarak kullanılıyor.

İsmail Demir: Her türlü opsiyon masada

Savunma Sanayii Başkanlığı (SSB) Başkanı İsmail Demir, STM-MEB Protokolü kapsamında mesleki öğretmenlere yönelik programda, basın mensuplarının sorularını cevapladı. Demir, "F-35 olayında bugüne kadar her türlü ödemeyi, yükümlülüğümüzü kusursuz şekilde yerine getirdik" dedi.

Tek taraflı bir askıya alma kararı olduğunu belirten Demir, "Anlaşmalarda yeri olmayan bir karar. Resmi hale gelmesini bekliyoruz. Askıya alma kelimesi kullanılıyor, çıkartılma kelimesi değil. Çıkartılmanın kendine has hükümleri olabilir, o devrede yok. Türkiye'nin dışlanması durumunda uçak başına 7-8 milyon doları aşacak maliyet artışı olacak" ifadelerini kullandı.

Milli Muharip Uçak projesinin hızla devam ettiğini ve daha da hızlanacağını vurgulayan SSB Başkanı Demir, "Türkiye alternatifleri değerlendirmeye devam edecektir. Her türlü opsiyon masada" dedi.