Abdülhamit’ten, Menderes’ten, Erdoğan’a ABD

Temmuz ayında ülkemizde NATO zirvesi gerçekleştirecek. Hummalı bir çalışma var. Milletin vergilerinden karşılanarak malum şirketlere milyarlarca liralık bütçe ile havalimanına yeni pist yaptırıldı. Yeni devlet konuk evi yaptırıldı.

Altyapılar yenileniyor, güzergahlar temizleniyor, güzergah üzerindeki binalar boyanıyor, tadilat yapılıyor. Başka şehirlerden getirilen binlerce ağaç güzergâh üzerine dikiliyor. Kent genelinde 4.434 reklam panosuna tanıtım görselleri asılıyor.

Ankara genelinde miting, basın açıklaması ve konserler yasaklandı. Dron uçurulması yasaklandı.

Ankara'nın 9 merkez ilçesindeki kamu personeline 6-12 Temmuz arası 'işe gelmeyin' denildi. Yani izin verildi. Toplantı alanları ve 15 otel çevresine giriş yasağı.

Ülke genelinde ekonomik kriz, yüksek enflasyon ve geçim sıkıntısı yaşanırken, AKP iktidarı eğitim, sağlık, asgari ücret, emekli maaşları kısaca sosyal devlet olmak ve insanca yaşamak için gerekli olan para ve harcamalar için 'ödenek yok' derken 2 günlük toplantı için yaklaşık 12 milyarlık devasa para harcadı.

Kimin parasından? Senin, benim, milletin parandan.

Niçin? İtibardan tasarruf etmemek için.

2. Abdülhamit

Osmanlı borca batmıştı. Üretimi, sanayisi ve parası tamamen İngiliz ve Fransızların elindeydi Padişah, halkın elindekini de vergi adı altında alıyordu.

93 Harbi ya da 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı başlamıştı. Osmanlı hem sahada hem de Ayastefanos Antlaşmasının ağır şartları ile masada ağır bir yenilgi almıştı. Ruslar, İstanbul-Yeşilköy'e kadar gelip 'anıt' bile yaptılar. Tahta 2. Abdülhamit oturuyordu.

Açlık, sefalet, hüzün her tarafta. İstanbul sokakları Rus işgalinden kaçan on binlerce mülteciyle dolu. Ama 2. Abdülhamit hummalı bir çalışma içerisinde.

Sarayburnu ve Haliç temizleniyor. Süvari ve yaya birlikleri hazırlanıyor. Devlet sandalı süsleniyor. Görkemli atlar ve saray arabası hazırda bekletiliyor.

Neden mi?

O günlerde dünya turuna çıkan ABD eski Başkanı Ulysses S. Grant, İstanbul'a geliyor.

Başkan geldi. Bin bir şatafat ve iltifat ile karşılandı. Sultan II. Abdülhamid, ABD eski Başkanı Grant'ı Yıldız Sarayı'nda resmi törenle karşıladı.

Hünkarımız (!) ABD'den yapılan silah alımları ve ticari ilişkiler için eski başkana teşekkür etti. Safkan Arap atları ve birçok hediyeler verdi.

Menderes

2. Dünya savaşının siyasi ve ekonomik sonuçları ile Ülke adeta ABD mandası haline gelmişti. Ekonomi çökmüştü. Her tarafta açlık, yokluk ve kıtlık hakimdi.

Menderes hükümeti, 1958-1959 yıllarında Türkiye'nin içinde bulunduğu ağır ekonomik kriz ve bütçe açıklarını kapatabilmek için Ekim 1959'da Menderes, ABD'ye gitti.

Havalimanında hiçbir ABD'li yetkili karşılamadı. Menderes'in 'Dostum' dediği Eisenhower, T.C Başbakanını 45 dakika kapıda bekletmiş, 'Oval Ofis'  yerine Beyaz Saray'ın giriş katındaki sıradan bir bekleme odasında kabul etmiş, hiçbir ikramda bulunulmamış, 'vaktim dar' diyerek görüşmeyi 7 veya 15 dakikada bitirmiş, fotoğraf çektirmek yerine Menderes'in eline kendi fotoğrafını tutuşturup, oradan ayrılmıştı.

Bu aşağılayıcı bekleyişe o esnada heyeti takip eden gazeteci Orhan Karaveli ve Washington Büyükelçisi Suat Hayri Ürgüplü bizzat şahit olmuştur.

Tam 60 gün sonra

Ankara'da hummalı bir çalışma başlamıştı.

Güzergâhı üzerindeki tüm cadde ve sokaklar günlerce yıkanıp temizlenmişti. Güzergâhtaki binaların dış cepheleri, dükkanlar ve elektrik direkleri hızlıca boyanmıştır.

Konvoyun geçeceği ana arterler araç trafiğine kapatılmıştı. Çünkü o alçak ABD Başkanı Dwight D. Eisenhower geliyordu. 6 - 7 Aralık 1959

Yüzlerce milyon lira harcanarak Ankara'nın meydanlarına Eisenhower ile Cumhurbaşkanı Celal Bayar ve Başbakan Adnan Menderes'in dev boyutlu portreleri asılmıştı.

Şehrin her köşesi, resmi daireler ve evler Türk ve Amerikan bayrakları ile donatılmıştı.

Protokol yolunun önemli kavşaklarına İngilizce ve Türkçe dostluk mesajları içeren dev karşılama kemerleri kurulmuştu.

Türk emniyet güçleri, Amerikalı gizli servis ajanları ile haftalar öncesinden ortak tatbikatlar ve rota incelemeleri yapmıştı.

Esenboğa Havalimanı ile şehir merkezi arasındaki güzergâhta binlerce polis ve askerden oluşan yoğun bir güvenlik koridoru oluşturulmuştu.

Gazeteler ve radyo yayınları aracılığıyla Türk-Amerikan dostluğunu vurgulayan yayınlar yapılıyordu.

Başkan geldi. Cumhurbaşkanı Celal Bayar ve Başbakan Adnan Menderes bizzat karşıladı. Görüştüler, konuştular ve başkan gitti.

ABD, kendisine 'dostum' diyenlerin faizli borç isteğini geri çevirmişti. Menderes bu kez borç için İngiltere'ye gitti. Uçağına suikast yaptılar. Menderes kurtuldu.  İngilizlerde borç vermedi.

ABD ve İngiltere'den borç alamayan Menderes 11 Nisan 1960 tarihinde Ankara ve Moskova'dan eş zamanlı bir bildiri yayımlandı: Başbakan Adnan Menderes'in 12 Temmuz 1960'ta Moskova'ya resmi bir ziyaret gerçekleştireceği açıklandı.

Ve 27 Mayıs darbesi ile bu ziyaretin önüne geçildi.

Bir taraftan ABD'ye 'dost' diyenlerin diğer taraftan her 27 Mayıs'ta Menderes'i 'rahmetle' anlamalarının izahı bende yok. Sizde var mı?