BM'de gündem Ukrayna savaşı

Her yıl eylül ayının üçüncü haftası salı günü dünyanın gözü Birleşmiş Milletler (BM) Genel Merkezi'ne ev sahipliği yapan New York'a çevriliyor. 193 ülkeden devlet ve hükümet başkanları, bakanlar, delegeler ve sivil toplum örgütleri dünyanın en büyük diplomasi forumunda bir araya gelmeye hazırlanıyor. Salgın nedeniyle 2020'de sanal, 2021'de ise kısıtlı katılımla hibrit ortamda düzenlendiği için sokakları sessiz kalan New York, 20 eylülde diplomasi trafiğiyle yeniden canlanacak. Bu yıl yüz yüze gerçekleşecek zirveye 100'ün üzerinde devlet başkanı, 50'den fazla hükümet başkanı ve çok sayıda bakan katılacak. BM Genel Merkezi'nde bir araya gelen liderler, küresel sorunlara diplomatik çözüm arıyor, ülkelerinin politikalarını anlatma imkanı buluyor ve ikili görüşmeler gerçekleştiriyor.

Başkanlığı Csaba Körösi yapacak

BM 77. Genel Kurul Başkanlığını, görevi Maldivler Dışişleri Bakanı Abdulla Shahid'den devralan Macar diplomat Csaba Körösi yapacak. Zirvede, Türkiye'yi Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan temsil edecek. ABD Başkanı Joe Biden'ın da katılacağı zirveye, bu yıl Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ve birçok ülke tarafından Ukrayna'daki savaştan sorumlu tutulan Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ise katılmayacak. Zirvede Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, Almanya Başbakanı Olaf Scholz, İngiltere'nin yeni Başbakanı Liz Truss, İsrail Başbakanı Yair Lapid gibi isimler de yer alacak. Zirvede bu yıl Rusya-Ukrayna Savaşı, küresel enerji krizi, gıda güvenliği, nükleer güvenlik, iklim krizi, Afganistan ve diğer küresel ve bölgesel sorunlar liderlerin gündeminde olacak. BM Genel Sekreter Antonio Guterres, yarın liderlerin katılacağı "Eğitimin Dönüştürülmesi Zirvesi"ne ev sahipliği yapacak.

İlk konuşacak ülke Brezilya

Brezilya alfabetik sıralamada önde olmamasına rağmen 1947'den bu yana BM Genel Kurulu'nda ilk konuşmacı olmayı sürdürüyor. BM Genel Kurulu'nun ilk yıllarında kürsüye ilk sırada çıkmayı hiçbir ülke istemeyince Brezilya'nın gönüllü olması ve ilk konuşmayı yapması yıllar içinde bir gelenek halini aldı. Konuşmacı listesi her yıl değişse de Brezilya'nın ilk konuşmacı olması geleneği devam ediyor. Kürsüye ev sahibi ülke olarak ABD ikinci sırada çıkıyor, ancak ABD Başkanı Biden, 19 Eylül'de İngiltere Kraliçesi 2. Elizabeth'in Londra'daki cenaze törenine katılacağı için BM Genel Kurulu'na bir gün sonra 21 Eylül Çarşamba günü hitap edecek. Cumhurbaşkanı Erdoğan da konuşmasını BM 77. Genel Kurulu görüşmelerinin ilk günü, 20 Eylül'de (yarın) yapacak. Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy ise BM Genel Kurulu'na video mesaj gönderecek. Rusya'nın, Zelenskiy'nin video mesaj göndermesine itiraz etmesi üzerine BM Genel Kurulu bu konuda oylamaya gitmek zorunda kaldı. Zelenskiy'nin Genel Kurul'a video mesaj ile hitabı 101 oyla kabul edilirken, 7 ülke "hayır", 19 ülke ise çekimser oy kullandı. Taliban'ın 15 Ağustos 2021'de ülkede yönetimi ele geçirmesiyle dünya gündemine oturan Afganistan ise bu yıl da konuşmacı listesinde yer almıyor.

Görüş ayrılıkları büyük

Ukrayna'da yedi aydır süren savaşın ortaya koyduğu jeopolitik farklılıkların getirdiği görüş ayrılıklarının, BM Genel Kurulu'na yansımasına kesin gözüyle bakılıyor. ABD ve Batılı müttefiklerinin Ukrayna'nın yanında saf tuttuğu, Moskova'nın etkisi altındaki ülkelerin ise Rusya'ya paralel politika izlemesi bekleniyor. Bu yüzden BM Genel Kurulu'nda Ukrayna savaşı konusunda önemli bir karar alınması imkansız görünüyor.

BM Genel Sekreteri Guterres, Genel Kurul öncesi yaptığı konuşmada, dünyanın Ukrayna savaşı yüzünden 2. Dünya Savaşı'ndan bu yana gördüğü en keskin jeopolitik görüş ayrılığını yaşadığını belirterek, "Bu görüş ayrılıkları, dünyanın dört bir yanında yaşadığımız diğer savaşlara, açlık, fakirlik, küresel ısınma gibi sorunlara toplu yanıt verme kapasitemizi felce uğratıyor" demişti.