13.11.2026 18:10:00
Haber Merkezi

Türk Silahlı Kuvvetleri (TSK) envanterinde bulunan S-70 Sikorsky tipi askeri helikopterin, 12 Kasım 2026 Perşembe günü saat 18.45 sıralarında Malatya'nın Yeşilyurt ilçesi Samanköy mevkiinde kaza kırıma uğramasının ardından başlatılan çalışmalar devam ediyor.

Kazada şehit düşen Kara Pilot Binbaşı Erdem Çimen, Kara Pilot Binbaşı Orhun Pınar, Astsubay Kıdemli Üstçavuş Hüseyin Zehir ve Astsubay Kıdemli Çavuş Serkan Önder için uğurlama töreni düzenlendi.

Şehitlerin naaşı Ankara'ya gönderildi

Kaza bölgesinde yapılan ilk incelemelerin ardından gece saatlerinde Malatya Adli Tıp Kurumu morguna kaldırılan 4 şehidin naaşı, sabah saatlerinde Malatya Havalimanı'nda basına kapalı olarak gerçekleştirilen askeri törenle Ankara'ya uğurlandı.

Şehitlerin cenazelerinin Ankara'daki işlemlerin ardından defnedilmek üzere memleketlerine gönderileceği bildirildi. Şehadet haberinin ulaştığı Ankara, İzmir, Hatay ve Kayseri'deki babaevlerine Türk bayrakları asılırken, belediye ekipleri tarafından taziye çadırları kuruldu.

Kaza kırım incelemesi ve olası nedenler

Milli Savunma Bakanlığı (MSB), helikopterin henüz belirlenemeyen bir nedenle kaza kırıma uğradığını açıklamıştı. Gün ağarmasıyla birlikte dron ile görüntülenen kaza alanında, helikopterden kopan parçaların geniş bir araziye yayıldığı ve bir parçanın yakındaki bir evin bahçe duvarını yıktığı görüldü. Toplanan enkaz parçaları, detaylı teknik analiz yapılmak üzere TIR'lara yüklenerek bölgeden taşındı.

Kazanın kesin sebebinin ortaya çıkarılması için kaza kırım ekibinin olay yeri incelemeleri ile telsiz kayıtlarının değerlendirilmesi sürüyor. Havacılık uzmanları, S-70 tipi helikopterlerin zorlu koşullara dayanıklı olduğunu belirterek incelemelerde şu üç temel ihtimal üzerinde durulduğunu aktardı:

• Teknik arıza: Uçuş sırasında helikopterin mekanik veya teknik aksamında meydana gelmiş olabilecek ani bir arıza.

• Hava koşulları: Uçuş esnasında buzlanma, fırtına veya görüşü etkileyen ani bir meteorolojik olumsuzluk yaşanıp yaşanmadığı.

• Pilotaj faktörü: Uzmanlar tarafından en düşük olasılık olarak değerlendirilmekle birlikte, uçuş sırasındaki manevra süreçlerinin incelenmesi.

Görgü tanıkları o anları anlattı: "Yerleşim yerinden uzaklaşmaya çalıştılar"

Helikopterin düştüğü noktaya yaklaşık 300 metre mesafede bulunan konteyner kentte kalan görgü tanıkları, kazadan saniyeler önce yaşananları anlattı. Görgü tanıklarının aktardığı bilgilere göre, helikopterin düşmeden hemen önce motor sesinde belirgin bir değişiklik ve hırıltı duyuldu.

Tanık ifadelerine göre, ses değişiminin ardından ön kısmında alevler görülen helikopter yaklaşık 200 metre daha ilerleyerek yerleşim yerlerinin dışındaki boş araziye düştü ve ardından patlama meydana geldi. Askerlerin son anlarına ilişkin telsiz konuşmaları ve uçuş kayıt cihazındaki veriler, uzman ekiplerin incelemesinin ardından netlik kazanacak.

13.11.2026 17:10:00
Haber Merkezi

İzmir'in Aliağa ilçesinde faaliyet gösteren ve 9 Kasım tarihinde meydana gelen şiddetli patlamada 19 işçinin hayatını kaybettiği HABAŞ Demir Çelik Fabrikası'nda tansiyon yeniden yükseldi.

Facianın yaraları henüz sarılmamışken fabrika yönetiminin aldığı "cep telefonu yasağı" kararı, sabah vardiyasına gelen işçilerin sert tepkisiyle karşılaştı.

Kriz nasıl başladı?

Sabah saatlerinde mesaiye başlamak üzere tesise gelen işçilere, yapılan anonslar ve girişlere asılan duyurularla cep telefonlarını güvenlik noktasına bırakmaları gerektiği bildirildi. Telefonunu teslim etmeyen çalışanların turnikelerden içeri alınmayacağı belirtildi.

İşçiler, söz konusu yasağın patlama soruşturması kapsamında hakkında ev hapsi şeklinde adli kontrol kararı verilen HABAŞ Yönetim Kurulu Başkanı Mehmet Rüştü Başaran'ın talimatıyla getirildiğini öne sürdü. Çalışma alanlarındaki iş güvenliği ihlallerinin ve olası ihmallerin kayıt altına alınmasını engellemek amacıyla bu yola başvurulduğunu savunan sabah vardiyası işçileri, turnikelerden geçmeyerek iş bıraktı.

Yol kapatma ve oturma eylemine müdahale

Fabrika önündeki bekleyişleri sırasında yönetimle yapılan görüşmelerden sonuç alamayan ve yasağın geri çekilmediğini gören bir grup işçi, eylemi fabrika önündeki ana yola taşıdı. Yeni Foça yolunu ulaşıma kapatan işçiler, asfalt üzerinde oturma eylemi başlattı.

Bölgeye sevk edilen çok sayıda jandarma ekibi, yolu trafiğe açmaları yönünde işçilere uyarılarda bulundu. Eylemin sonlandırılmaması üzerine kalkanlarla ilerleyen jandarma ekipleri oturma eylemine müdahale etti. Yaşanan arbede ve müdahale sonucunda çok sayıda işçi gözaltına alınarak karakola götürüldü. Öte yandan valilik kararıyla fabrikaya ulaşan bazı yolların da güvenlik gerekçesiyle trafiğe kapatıldığı öğrenildi.

İşçilerin talepleri neler?

Gözaltıların ardından fabrika çevresindeki gergin bekleyiş sürerken, işçiler ve işçi temsilcileri taleplerini şu maddelerle sıraladı:

• 5 Gün Ücretli Yas İzni: Patlamada hayatını kaybeden 19 mesai arkadaşları için tüm çalışanlara 5 gün süreyle ücretli yas izni verilmesi.

• Bağımsız Kurum Denetimi: Tesisteki üretimin derhal durdurularak fabrikanın Makine Mühendisleri Odası başta olmak üzere bağımsız meslek odaları ve kurumlar tarafından denetlenmesi.

• Güvenlik Sağlanmadan Üretim Yapılmaması: İş güvenliği önlemleri eksiksiz alınmadan ve işçilerin de sürece dahil edildiği risk analizleri tamamlanmadan üretime geçilmemesi.

• Telefon Yasağının Kaldırılması: Çalışanların iletişim hakkını ve iş güvenliği denetimini kısıtlayan telefon yasağının iptal edilmesi.

9 Kasım'da HABAŞ Demir Çelik Fabrikası'nın çelikhane bölümünde tavan vincinin ark ocağına ve doğalgaz hattına çarpması sonucu yaşanan patlamada 19 işçi hayatını kaybetmiş, 14 işçi yaralanmıştı. Yürütülen soruşturma kapsamında gözaltına alınan 11 şüpheliden 9'u tutuklanırken, Yönetim Kurulu Başkanı Mehmet Rüştü Başaran ve bir şüpheliye ev hapsi verilmişti.

13.11.2026 12:30:00
Haber Merkezi

İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından yürütülen, Mustafa Sarıgül ve ailesiyle bağlantılı olduğu iddia edilen kara para aklama soruşturmasında yeni bir operasyon düzenlendi. Sabah saatlerinde 17 şüpheli hakkında gözaltı kararı verilirken şüphelilerden 15'i gözaltına alındı.
Soruşturma kapsamında şüphelilere suç örgütüne üye olma, suçtan kaynaklanan mal varlığı değerlerini aklama ve rüşvet suçlamaları yöneltiliyor. Hakkında gözaltı kararı bulunan diğer iki kişinin yakalanması için çalışmalar sürüyor.
Operasyonun, daha önce tutuklanan ve ardından ev hapsi şeklinde adli kontrol şartıyla tahliye edilen Emir Sarıgül'ün 11 Kasım'da verdiği ifadeyle bağlantılı olabileceği değerlendiriliyor. Ancak operasyonun bu ifadeye dayanılarak gerçekleştirildiği resmen doğrulanmış değil.

Emir Sarıgül etkin pişmanlıktan yararlandı
Soruşturma kapsamında tutuklanan Emir Sarıgül, etkin pişmanlık hükümlerinden yararlanmasının ardından 4 Kasım'da ev hapsi şeklinde adli kontrol şartıyla tahliye edildi.
Sarıgül'ün, 30 Ekim'de verdiği ek ifadede babası Mustafa Sarıgül'ün Özgür Özel'e para verdiğini iddia ettiği bildirildi. Özgür Özel ve beraberindeki siyasi isimler ise söz konusu iddiaları reddetti.
Dosya kapsamında bugüne kadar üç kez ifade verdiği belirtilen Emir Sarıgül'ün son ifadesi 11 Kasım'da alındı. Yeni gözaltı kararlarının bu ifadeden iki gün sonra gelmesi dikkat çekti.

Kara para aklama soruşturması nasıl başladı?
Soruşturmanın başlangıcında, iki Alman iş insanının İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığına yaptığı şikâyet bulunuyor.
Başvuruda bulunan K.P. ve M.B., Türkiye'de ve yurt dışında kurulan şirketler üzerinden kaynağı belirsiz yüksek miktarlı paraların aklanmasına yönelik işlemler yapıldığını öne sürdü.
Şikâyetin ardından Sarıgül ailesiyle ilişkili olduğu iddia edilen yatırım anlaşmaları, şirket bağlantıları ve yüksek tutarlı para transferleri incelemeye alındı.

Dosyada 80 milyon euroluk sözleşme ve 1 milyar euroluk fon iddiası
Soruşturma dosyasına yansıyan iddialardan biri, Sarıgül ailesiyle bağlantılı olduğu öne sürülen bir şirket ile yurt dışındaki başka bir şirket arasında imzalandığı belirtilen 80 milyon euroluk yatırım sözleşmesi oldu.
Şikâyetçiler ayrıca Mustafa Sarıgül'ün siyasi nüfuzunu kullanarak 1 milyar euroluk bir fonun kredi yoluyla yurt dışına çıkarılmasını vadettiğini ileri sürdü.
Bu iddialar, soruşturma kapsamında incelenen beyanlar arasında yer alıyor. Söz konusu işlemlerin gerçekleştiği veya suç teşkil ettiği yönünde kesinleşmiş bir yargı kararı bulunmuyor.

32 milyon euroluk yalı için 100 milyon euro transfer iddiası
Dosyada yer alan bir diğer önemli başlık, Emir Sarıgül ile ilişkilendirilen bir yalının satışı ve bu satışa ilişkin olduğu öne sürülen para transferleri.
Şikâyetçilerin iddiasına göre yaklaşık 32 milyon euro değerindeki yalı için yurt dışından 100 milyon euroluk havale gerçekleştirildi. Ancak transferin yabancı bir banka tarafından şüpheli bulunarak bloke edildiği öne sürüldü.
Banka üzerindeki blokenin kaldırılması amacıyla İngiltere siciline kayıtlı bir teknenin Emir Sarıgül'e devredildiği, buna karşın satış bedelinin ödenmediği ve bankacılık işlemlerindeki sorunun çözülemediği iddia edildi.
Mustafa Sarıgül ise söz konusu para transferlerinin gerçekleşmediğini, dosyadaki dekontların gerçek bankacılık işlemlerini yansıtmadığını ve ilgili sözleşmelerin geçersiz olduğunu savunuyor.

Murat Ağırel hakkındaki suçlamalar ve savunması
Soruşturmanın dikkat çeken isimlerinden biri de gazeteci Murat Ağırel oldu. İki Alman iş insanı, dosyaya konu bilgi ve belgeleri Ağırel'e ilettiklerini, daha sonra tehdit edildiklerini öne sürdü.
Ağırel ise kendisine ulaştırılan belgeleri gazetecilik faaliyeti kapsamında incelemeye çalıştığını, bazı banka dekontlarının güvenilirliğinden şüphelendiği için haber yayımlamadığını belirtti.
Hakkındaki suçlamaları reddeden Ağırel, dosyada şüpheli değil, tanık olarak yer alması gerektiğini savundu. Soruşturmanın ilk aşamasında Ağırel'in de aralarında bulunduğu 15 kişi tutuklanmıştı.

Mustafa Sarıgül hakkındaki dosya Ankara'ya gönderildi
Erzincan Milletvekili Mustafa Sarıgül hakkındaki iddialar ise milletvekili statüsü nedeniyle ayrı bir adli süreçte değerlendiriliyor.
İstanbul'da yürütülen soruşturmada Sarıgül'e ilişkin iddiaların Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına gönderileceği, savcılığın önceki açıklamalarında da belirtilmişti.
Dosyada suç örgütü kurma, suçtan kaynaklanan mal varlığı değerlerini aklama, çocuğun cinsel istismarı ve nitelikli cinsel saldırı iddiaları da yer alıyor.
Sarıgül'ün koruması olduğu belirtilen Ö.D., savcılığa verdiği ifadede Sarıgül tarafından cinsel istismara maruz bırakıldığını öne sürdü. Gizli tanık beyanlarında ise Sarıgül ile korumasına ait olduğu iddia edilen görüntüler hakkında gerçeğe aykırı rapor hazırlanması için para teklif edildiği iddiası bulunuyor.
Mustafa Sarıgül, kendisine yöneltilen suçlamaları reddediyor. İddialar hakkında kesinleşmiş bir mahkeme kararı bulunmuyor.

Sarıgül soruşturmasında kaç kişi tutuklu?
Soruşturma kapsamında farklı tarihlerde gerçekleştirilen operasyonlarda çok sayıda kişi gözaltına alındı ve tutuklandı.
6 Kasım itibarıyla 28 kişinin tutuklandığı bildirilirken, Emir Sarıgül'ün 4 Kasım'da ev hapsi şartıyla tahliye edilmesi ve sonraki adli işlemler nedeniyle güncel tutuklu sayısının yeniden teyit edilmesi gerekiyor.
Son operasyonla ilgili aktarılan 17 gözaltı kararı ve 15 kişinin yakalanması bilgisi ise henüz bağımsız olarak doğrulanamadı. Soruşturmanın önceki aşamalarında da 17 kişi hakkında işlem yapılmış olması nedeniyle yeni operasyonun ayrıntılarının savcılık açıklamasıyla netleştirilmesi önem taşıyor.
Soruşturma sürerken gözaltına alınan ve tutuklanan kişiler hakkındaki suçlamalar henüz kesinleşmiş yargı kararlarıyla hükme bağlanmış değil.

13.11.2026 11:40:00
Haber Merkezi

İstanbul Büyükşehir Belediyesi'ne (İBB) yönelik davada, aralarında tutuklu İBB Başkanı Ekrem İmamoğlu'nun da bulunduğu 46'sı tutuklu 436 sanık, 109'uncu duruşmada hakim karşısına çıktı.

İmamoğlu dahil tüm tutuklu sanıkların tahliye taleplerinin değerlendirildiği duruşmada, savcı tüm tutuklu sanıkların tutukluluk halinin devamını talep etti.

Kararını açıklayan mahkeme, aralarında İmamoğlu'nun avukatı Mehmet Pehlivan ve Medya A.Ş. Genel Müdürü Fatoş Pınar Türker'in bulunduğu sekiz sanığın tahliyesine hükmetti. Bir sonraki duruşma 4 Ocak 2027'de başlayacak.

İmamoğlu: Milletin iradesine kelepçe taktılar
Duruşmada söz alan Ekrem İmamoğlu, "İddianame için kullandığım iftiraname sıfatı artık tescil edilmiştir. Gizli tanık üzerine kurulu bu paçavra yığını tarumar olmuştur. Onlarca insanın gizli tanık beyanlarıyla tutuklandığı ortadadır. Ancak o gizli tanıklar bugün ortada yoktur. İddia makamı iflas etmiştir. Elle tutulur tek bir tanık yoktur" dedi.

602 gündür cezaevinde olduğunu hatırlatan İmamoğlu, "Bu duvarlar bir insanın bedenini tutuyor olabilir ancak asıl tutsak edilen insanın bedeni değil, İstanbul'un, Türkiye'nin, bu aziz milletin iradesidir. Onlar bir belediye başkanını tutukladıklarını sandılar. Oysa çok acı bir biçimde milletin iradesine kelepçe taktılar. Örgüt dediler, örgütü iddianame kurdu. Üyeler Silivri'de bir araya geldi. Burada tanıştık. Hayatımda hiç görmediğim örgüt yöneticim var benim" ifadelerini kullandı.

İmamoğlu salondan ayrılırken de "Daha önce de söylediğim gibi, adalet dışarda" diye izleyici bölümüne seslendi.

Mehmet Pehlivan: Şimdi kızıma kavuşmak istiyorum
Mahkemenin hakkında tahliye kararı verdiği sekiz kişi işlemlerinin tamamlanmasının ardından cezaevinden çıktı.

İmamoğlu'nun avukatı Mehmet Pehlivan, cezaevinden çıkmasının ardından yaptığı açıklamada, "Şimdi kızıma kavuşmak istiyorum. Mutluyum tabii. Tabii içim de aynı zamanda buruk. Abim cezaevinde, arkadaşlarım cezaevinde. Onların da en yakın zamanda özgürlüğüne kavuşmasını istiyorum" diye konuştu.

Medya A.Ş. Genel Müdürü Fatoş Pınar Türker de tahliyesinin ardından şunları söyledi:

"Tek isteğim kızlarıma kavuşmak. Aklım tutsak kalan diğer arkadaşlarımda. Şu an başka bir şey söylemeyeceğim. Çok heyecanlıyım, çok şoktayım. Çok uzun süre içeride kaldım. Aileme kavuşmak, kızlarıma kavuşmak istiyorum."

13.11.2026 07:52:00
İHA

BUDO tarafından yapılan açıklamaya göre, iptaller Mudanya, İstanbul (Kabataş) ve Armutlu (İhlas) hatlarını kapsıyor.

İptal edilen seferler şöyle:

08.00 İstanbul (Kabataş) - Bursa (Mudanya)
09.30 Bursa (Mudanya) - İstanbul (Kabataş)
09.30 Bursa (Mudanya) - Armutlu (İhlas)
10.00 Armutlu (İhlas) - İstanbul (Kabataş)
10.30 İstanbul (Kabataş) - Bursa (Mudanya)
13.30 Bursa (Mudanya) - İstanbul (Kabataş)
14.00 İstanbul (Kabataş) - Bursa (Mudanya)
14.00 İstanbul (Kabataş) - Armutlu (İhlas)
15.30 Armutlu (İhlas) - Bursa (Mudanya)

Yetkililer, yolcuların seyahat öncesinde güncel sefer bilgilerini BUDO'nun resmi kanallarından kontrol etmelerini tavsiye ediyor.

13.11.2026 01:00:00
AA

İstanbul 33. Ağır Ceza Mahkemesi, Marmara Kapalı Ceza İnfaz Kurumu karşısındaki salonda görülen duruşmada verilen aranın ardından tahliyeye ilişkin kararını açıkladı.

Mahkeme heyeti, Medya AŞ Satın Alma ve İhale Müdürü Fatoş Ayık, tutuklu sanık iş insanı Murat Kapki'nin kardeşi Serhat Kapki, iş insanı ve avukat Ahmet Köksal, Kültür AŞ Genel Müdür Yardımcısı Onur Aldı, bir şirkette kantar sorumlusu Volkan Ateş, avukat Mehmet Pehlivan, Ağaç AŞ'de özel kalem müdürü Murat Or ile Medya AŞ Genel Müdürü Fatoş Pınar Türker'in tahliyesine karar verdi.

Dosyanın mütalaa için cumhuriyet savcısına gönderilmesine hükmeden mahkeme heyeti, duruşmayı 4 Ocak 2027'ye erteledi. 

13.11.2026 00:30:00 / Güncelleme: 13.11.2026 07:31:30
İHA

Bursa Su Kolektifi üyeleri, atırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı önünde su kaynaklarının kiralanmasına tepki amacıyla açıklama yaptı. Açıklamada, geçen yıl kent tarihinde görülmeyen düzeyde susuzluk yaşandığı, suların kesildiği ve tarımsal sulamaya kısıtlamalar getirildiği hatırlatıldı. 2026 yılında Anadolu coğrafyasının normal ve nemli iklimin etkisinde kalmasının büyük bir kuraklık trajedisini önlediği belirtilen açıklamada, buna rağmen Bursa'nın en temiz su varlıklarının hızla şirketlere teslim edilmek istendiği kaydedildi.

"21 su kaynağı ÇED süreci işletilmeden ihaleye çıkarılıyor"

Mart 2026'da yılda 1,5 milyon metreküp suyu bir şirkete devreden Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) dosyasına Bakanlık onayı verildiği ve buna karşı dava açıldığı hatırlatılan açıklamada, ÇED Yönetmeliği'ndeki sınır nedeniyle yeni ihalelerde bu sürecin dahi işletilmeyeceği vurgulandı. Açıklamada şu ifadelere yer verildi:

"ÇED Yönetmeliği'ne göre yalnızca 300 bin metreküp/yıl ve daha büyük projeler için ÇED süreci yürütülüyor. Daha birkaç gün önce 9 Kasım'da Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı, Uludağ'ın toplam yaklaşık 1 milyon metreküp/yıl su varlığını ihaleye çıkardı. Kestel, İnegöl, Osmangazi ve Mustafakemalpaşa'da toplam 21 kaynak, yılda 300 bin metreküp altında ihaleye konu edildiği için bunlara ÇED süreci işletilmeyecek. Su varlıklarının debisi suyun en az olduğu ağustos ve eylül aylarında belirlenir. Özellikle kış ve bahar mevsiminde suyun debisi ağustos ayında belirlenen miktarın birkaç kat üstündedir. Bu ihaleyle şirketler yılda birkaç milyon metreküp suya sahip olabilecektir."

Yetki tartışması ve metreküp maliyeti hesabı

Kanun gereği su kaynaklarının yönetimi ve ihalelerinin büyükşehir belediyeleri tarafından yapılması gerektiği savunulan açıklamada, Bursa Büyükşehir Belediyesi'nin su şirketlerinin satışları ile bildirdikleri kullanım miktarları arasındaki farklar üzerine girişimde bulunmasının ardından denetim ve ihale yetkisinin YİKOB tarafından devralındığı belirtildi. İhale dosyaları üzerinden yapılan maliyet hesaplamalarına yer verilen açıklamada, toplam 1 milyon metreküp/yıl su ihalesi karşılığında istenen tahmini bedeller toplamının 337 milyon 860 bin lira olduğu aktarıldı. Açıklamada, "BUSKİ en uygun 1. kademe tarifesinde halka metreküpü yaklaşık 42 liraya satarken, ihalede şirketlere suyun metreküpünün 34 kuruşa satılacağı hesaplanmaktadır. Üstelik bu tutar ihale süreleri olan 5-7 yıla bölünerek hesaplandığında suyun metreküpü 5 ile 7 kuruşa ihale edilecektir" değerlendirmesinde bulunuldu.

"Tarımı kıtlığa, halkı açlığa sürükleyecek"

İhale dosyalarına göre yıllık bazda İnegöl'de 350 bin, Kestel'de 315 bin, Osmangazi'de 220 bin ve Mustafakemalpaşa'da 94 bin metreküp kaynak suyunun ihale edilmek istendiği belirtilen açıklamada, Uludağ'ın 1300 ile 2100 metre yüksekliğindeki bu kaynakların alt rakımlardaki dereleri ve yeraltı sularını beslediği vurgulandı.

Kaynakların tamamının borularla alınmasının içme suyu barajları ve sulama göletlerini kurutarak tarımı kıtlığa sürükleyeceği savunulan açıklamada, ambalajlı suların depolama şartları nedeniyle taşıdığı sağlık risklerine ve Milli Park ormanlarında boru hattı için yapılan ağaç kesimlerine dikkat çekildi.

12.11.2026 18:10:00
Eyüp Kabil

İnsanlığın yüzyıllardır hayalini kurduğu "temiz, güvenli ve tükenmeyen enerji" hedefinde en kritik viraja girildi.

Mevcut nükleer santrallerin aksine atomları parçalamak yerine birleştirerek enerji üreten nükleer füzyon teknolojisi, peş peşe kırılan rekorlar ve artan ticari yatırımlarla artık bilim kurgu olmaktan çıkıp enerji şebekelerinin kapısına dayandı.

Küresel devler sahada

Dünyanın dört bir yanındaki dev araştırma merkezleri, Güneş'in çekirdeğindeki 100 milyon santigrat derecelik plazma ortamını Dünya'da kararlı tutabilmek için kıyasıya bir yarış yürütüyor.

34 ülkenin ortaklaşa inşa ettiği dünyanın en büyük deneysel füzyon reaktörü ITER, Fransa'nın güneyindeki tesisinde vakum odası ve dev süperiletken mıknatıslar dahil tüm ana tokamak bileşenlerini sahada bir araya getirerek montaj aşamasında kritik bir eşiği geçti.

Çin'in EAST adlı deneysel reaktörü ise, süper sıcak plazmayı kararlı ve yüksek hapsetme modunda 1066 saniye boyunca kesintisiz tutmayı başararak kendi dünya rekorunu iki kattan fazla geliştirdi.

Dünyanın en güçlü lazerlerini kullanan ABD'nin Ulusal Ateşleme Tesisi (NIF), yakıt kapsülüne verilen lazer enerjisinden daha fazla füzyon enerjisi üretmeyi (net enerji kazancı) 11 kez tekrarlayarak tepkimenin fiziğinin kusursuz işlediğini kanıtladı.



Milyar dolarlık yatırım ve teknoloji devlerinin ilgisi

Füzyon artık sadece devletlerin yürüttüğü devasa bilimsel projelerle sınırlı değil. Füzyon Endüstrisi Birliği (FIA) verilerine göre küresel ölçekte 56 özel şirket ticari füzyon reaktörü geliştirmek için yarışıyor ve sektöre akan toplam özel fonlama 14,24 milyar dolara ulaştı.

Yapay zeka veri merkezlerinin hızla artan devasa elektrik ihtiyacını karşılamak isteyen Microsoft ve Google gibi teknoloji devleri ise şimdiden füzyon girişimleriyle erken dönem enerji satın alma anlaşmaları imzalayarak ticari dönüşümün önünü açıyor.



Şebekeye elektrik vermek için son engel ne?

Bilim insanları tepkimeden net enerji elde etmeyi başarsa da bu enerjinin doğrudan prizlerimizdeki elektriğe dönüşmesi için çözülmesi gereken iki temel mühendislik sınavı bulunuyor.

Birincisi reaktörleri çalıştıran dev lazerlerin veya mıknatısların harcadığı toplam şebeke elektriğinin, üretilen enerjiden daha düşük seviyeye indirilmesi gerekiyor.

İkincisi ise reaktör içindeki aşırı yüksek nötron bombardımanına yıllarca dayanabilecek özel alaşımların üretilmesi ve yakıt olarak kullanılan trityumun reaktör içinde lityum battaniyeler yardımıyla kendi kendini üretebilir hale getirilmesi hedefleniyor.

Uzmanlar, Commonwealth Fusion Systems gibi özel girişimlerin 2030'ların başında ilk ticari santralleri şebekeye bağlama hedefleriyle birlikte, önümüzdeki 10 yılın enerji tarihinde yeni bir çağ başlatacağını vurguluyor.

12.11.2026 17:49:00
Ahmet Turan Yiğit

Köpek sahiplerinin en sık karşılaştığı davranışlardan biri havlama. Ancak uzmanlara göre her havlama aynı anlama gelmiyor. Kimi zaman kapı ziline verilen bir tepki, kimi zaman oyun isteği, kimi zaman da kaygı ve korkunun dışa vurumu olabiliyor. Bu nedenle köpeğin neden havladığını anlamadan davranışı durdurmaya çalışmak çoğu zaman kalıcı çözüm sağlamıyor.

Uzmanlar, havlamanın köpeklerin doğal iletişim yöntemlerinden biri olduğunu belirtiyor. İnsanların konuşarak duygu ve düşüncelerini ifade etmesi gibi, köpekler de havlayarak çevrelerine çeşitli mesajlar verebiliyor.

Her havlama aynı nedenle ortaya çıkmıyor

Birçok kişi köpeklerin yalnızca tehlike hissettiklerinde havladığını düşünüyor. Oysa uzmanlara göre durum bundan çok daha karmaşık.

Köpekler heyecanlandıklarında, oyun oynamak istediklerinde, yalnız kaldıklarında, korktuklarında ya da dikkat çekmek istediklerinde de havlayabiliyor. Bazen eve gelen bir misafir, bazen dışarıdan duyulan bir ses, bazen de pencerenin önünden geçen bir kedi bu davranışı tetikleyebiliyor.

Bu nedenle havlamanın nedenini anlamak için sadece sesi değil, köpeğin genel davranışlarını da gözlemlemek gerekiyor.

Beden dili önemli ipuçları veriyor

Uzmanlara göre havlamanın anlamını çözmenin en etkili yollarından biri köpeğin beden dilini incelemek.

Kulakların duruşu, kuyruğun hareketi, göz teması ve vücut pozisyonu, köpeğin hangi duyguyla havladığını anlamaya yardımcı olabiliyor.

Örneğin oyun sırasında yapılan havlamalarla korku nedeniyle ortaya çıkan havlamalar arasında önemli farklar bulunabiliyor. Aynı ses benzer görünse de altında yatan duygu tamamen farklı olabiliyor.

Cezalandırmak sorunu büyütebilir

Havlama problemi yaşayan birçok hayvan sahibi ilk olarak bağırmayı, sert tepki göstermeyi veya cezalandırmayı tercih edebiliyor.

Ancak uzmanlara göre bu yöntemler çoğu zaman sorunu çözmek yerine daha da artırabiliyor. Çünkü köpek davranışının nedenini anlamadan verilen cezalar, hayvanda kaygı ve güvensizlik oluşturabiliyor.

Bu nedenle davranış eğitiminde olumlu yöntemlerin tercih edilmesi öneriliyor.

Ödüllendirme daha etkili sonuç veriyor

Uzmanlar, köpek eğitiminde pozitif pekiştirme yöntemlerinin daha başarılı sonuçlar verdiğini belirtiyor.

Örneğin kapı zili çaldığında sürekli havlayan bir köpeğe farklı bir davranış öğretilebiliyor. Kendi yatağına gitmesi ya da sakin kalması sağlanabiliyor ve bu davranış ödüllendirildiğinde öğrenme süreci desteklenebiliyor.

Bu yaklaşım hem köpeğin stresini azaltıyor hem de sahibiyle kurduğu iletişimi güçlendirebiliyor.

Her köpeğin hikâyesi farklı

Uzmanlara göre köpek davranışlarını değerlendirirken her hayvanın karakterinin farklı olduğu unutulmamalı.

Geçmiş yaşantılar, sosyalleşme düzeyi, yaş, sağlık durumu ve yaşadığı ortam davranışları doğrudan etkileyebiliyor. Bu nedenle bir köpekte işe yarayan yöntem başka bir köpek için aynı sonucu vermeyebiliyor.

Bu yüzden eğitim süreçlerinin bireysel ihtiyaçlara göre planlanması gerektiği ifade ediliyor.

Ani davranış değişiklikleri dikkate alınmalı

Uzmanlar, sürekli havlayan bir köpek kadar aniden havlamaya başlayan bir köpeğin de dikkatle değerlendirilmesi gerektiğini söylüyor.

Eğer daha önce sakin olan bir hayvan kısa süre içinde yoğun şekilde havlamaya başladıysa bunun altında sağlık sorunları da bulunabiliyor. Ağrı, rahatsızlık hissi veya farklı fiziksel problemler davranış değişikliklerine yol açabiliyor.

Bu nedenle alışılmadık davranış değişikliklerinde veteriner kontrolünün ihmal edilmemesi öneriliyor.

Sağlıklı iletişim anlamaktan geçiyor

Köpek sahiplerinin yaptığı en büyük hatalardan biri, davranışı durdurmaya çalışırken nedenini gözden kaçırmak olabiliyor.

Uzmanlara göre havlamayı tamamen ortadan kaldırmak yerine, bu davranışın neden ortaya çıktığını anlamaya çalışmak çok daha doğru bir yaklaşım. Çünkü havlama çoğu zaman bir sorunun değil, bir mesajın dışa vurumu olarak ortaya çıkıyor.

Köpeklerin havlaması her zaman davranış bozukluğu anlamına gelmiyor. Uzmanlar, bu davranışın çoğu zaman bir iletişim şekli olduğunu ve arkasında heyecan, korku, merak ya da ilgi ihtiyacı gibi farklı duygular bulunabileceğini belirtiyor. Sağlıklı bir ilişki kurmanın yolu ise köpeğin verdiği sinyalleri doğru okuyabilmekten, sabırlı davranmaktan ve olumlu eğitim yöntemlerinden geçiyor.