Çaykara: Dik yamaçların ve bilgeliğin kesişme noktası
Eski adı "Kadahor" (Aşağı Köy anlamında) olan Çaykara'nın tarihi, Trabzon’un genel tarihiyle paralellik gösterir. Bölge; Etiler, Peçenekler ve Bizanslılar gibi pek çok medeniyete ev sahipliği yapmıştır
20.03.2026 00:10:00
Abdülkadir Gündoğdu
Abdülkadir Gündoğdu
Eski adı "Kadahor" (Aşağı Köy anlamında) olan Çaykara'nın tarihi, Trabzon'un genel tarihiyle paralellik gösterir. Bölge; Etiler, Peçenekler ve Bizanslılar gibi pek çok medeniyete ev sahipliği yapmıştır.
Osmanlı Dönemi: 1461'de Fatih Sultan Mehmet'in Trabzon'u fethiyle Osmanlı topraklarına katılmıştır. 1681 tarihli kayıtlarda Müslüman bir yerleşim olarak adı geçer.
Milli Mücadele: I. Dünya Savaşı'nda Rus işgaline uğrayan ilçe, 27 Şubat 1918'de düşman işgalinden kurtulmuştur.
İlçe Oluşu: Uzun yıllar Of ilçesine bağlı bir nahiye olan Çaykara, 1 Ocak 1948 tarihinde müstakil bir ilçe statüsü kazanmıştır. İsmini, Solaklı ve Yeşilalan derelerinin birleştiği noktada taşların arasından fışkıran "Çaykara Suyu"ndan almıştır.
Tarihi Yapılar ve Kültürel Miras
Çaykara, dik arazi yapısına uygun olarak geliştirilmiş özgün bir sivil mimariye sahiptir.
Medreseler: Bölge, Osmanlı'dan bu yana süregelen güçlü eğitim geleneğiyle bilinir. Tarihi medreseler, ilçenin "Ulema Şehri" olarak anılmasını sağlamıştır.
Hapsiyaş (Kiremitli) Köprüsü: 1935 yılında inşa edilen bu tarihi kemer köprü, kiremit kaplı çatısıyla Türkiye'nin en estetik köprülerinden biri kabul edilir.
Sultan Murat Şehitliği: IV. Murat'ın İran seferi dönüşü ordusuyla namaz kıldığı Sultanmurat Yaylası'nda, I. Dünya Savaşı'nda şehit düşen Türk askerleri anısına yapılmış anıtsal bir alandır.
Önemli Kişiler
Çaykara, Türkiye'nin en yüksek eğitim oranına sahip ilçelerinden biri olarak çok sayıda devlet adamı ve akademisyen yetiştirmiştir.
Prof. Dr. Osman Turan: Dünyaca ünlü tarihçi ve eski milletvekili. Türk cihan hakimiyeti mefküresi üzerine çalışmalarıyla tanınır.
Bürokrasideki Ağırlık: İlçe; Anayasa Mahkemesi üyeleri, çok sayıda vali, hakim ve profesörün doğum yeridir. Bu nedenle "Türkiye'nin beyni" yakıştırması sıklıkla yapılır.
Doğal Güzellikler: Bulutların Üzerindeki Cennet
Uzungöl: Bir heyelan set gölü olan Uzungöl, Çaykara'nın dünyaca ünlü vitrinidir. Etrafını saran dik yamaçlar ve sık ormanlar, yılın her mevsimi farklı bir tablo sunar.
Haldizen (Demirkapı) Yaylası: 3.000 metreyi aşan Soğanlı Dağları'nın eteklerinde yer alır. Burada bulunan buzul gölleri (Aygır Gölü, Balıklı Göl) doğa fotoğrafçıları için vazgeçilmezdir.
Yaylalar Zinciri: Sultanmurat, Şekersu, Mavura ve Karester yaylaları, geleneksel yayla göçü kültürünün hala canlı olduğu noktalardır.
Çaykara Mutfağı: Süt ve Mısırın Uyumu
Hayvancılığın temel geçim kaynağı olduğu ilçede mutfak, süt ürünleri üzerine kuruludur.
Kuymak (Mıhlama): Çaykara'nın yüksek rakımlı yaylalarında üretilen sarı tereyağı ve özel peyniriyle yapılan kuymak, bölgenin en temel lezzetidir.
Çaykara Peyniri (Aho Peyniri): Özellikle Aho Yaylası ile özdeşleşen, kendine has dokusu ve aroması olan bir peynir türüdür.
Yaylada Doğal Lezzetler: Buz gibi derelerde yetişen alabalık, mısır ekmeği, yayla balı ve karalahana sarması sofraların vazgeçilmezleridir.
Osmanlı Dönemi: 1461'de Fatih Sultan Mehmet'in Trabzon'u fethiyle Osmanlı topraklarına katılmıştır. 1681 tarihli kayıtlarda Müslüman bir yerleşim olarak adı geçer.
Milli Mücadele: I. Dünya Savaşı'nda Rus işgaline uğrayan ilçe, 27 Şubat 1918'de düşman işgalinden kurtulmuştur.
İlçe Oluşu: Uzun yıllar Of ilçesine bağlı bir nahiye olan Çaykara, 1 Ocak 1948 tarihinde müstakil bir ilçe statüsü kazanmıştır. İsmini, Solaklı ve Yeşilalan derelerinin birleştiği noktada taşların arasından fışkıran "Çaykara Suyu"ndan almıştır.
Tarihi Yapılar ve Kültürel Miras
Çaykara, dik arazi yapısına uygun olarak geliştirilmiş özgün bir sivil mimariye sahiptir.
Medreseler: Bölge, Osmanlı'dan bu yana süregelen güçlü eğitim geleneğiyle bilinir. Tarihi medreseler, ilçenin "Ulema Şehri" olarak anılmasını sağlamıştır.
Hapsiyaş (Kiremitli) Köprüsü: 1935 yılında inşa edilen bu tarihi kemer köprü, kiremit kaplı çatısıyla Türkiye'nin en estetik köprülerinden biri kabul edilir.
Sultan Murat Şehitliği: IV. Murat'ın İran seferi dönüşü ordusuyla namaz kıldığı Sultanmurat Yaylası'nda, I. Dünya Savaşı'nda şehit düşen Türk askerleri anısına yapılmış anıtsal bir alandır.
Önemli Kişiler
Çaykara, Türkiye'nin en yüksek eğitim oranına sahip ilçelerinden biri olarak çok sayıda devlet adamı ve akademisyen yetiştirmiştir.
Prof. Dr. Osman Turan: Dünyaca ünlü tarihçi ve eski milletvekili. Türk cihan hakimiyeti mefküresi üzerine çalışmalarıyla tanınır.
Bürokrasideki Ağırlık: İlçe; Anayasa Mahkemesi üyeleri, çok sayıda vali, hakim ve profesörün doğum yeridir. Bu nedenle "Türkiye'nin beyni" yakıştırması sıklıkla yapılır.
Doğal Güzellikler: Bulutların Üzerindeki Cennet
Uzungöl: Bir heyelan set gölü olan Uzungöl, Çaykara'nın dünyaca ünlü vitrinidir. Etrafını saran dik yamaçlar ve sık ormanlar, yılın her mevsimi farklı bir tablo sunar.
Haldizen (Demirkapı) Yaylası: 3.000 metreyi aşan Soğanlı Dağları'nın eteklerinde yer alır. Burada bulunan buzul gölleri (Aygır Gölü, Balıklı Göl) doğa fotoğrafçıları için vazgeçilmezdir.
Yaylalar Zinciri: Sultanmurat, Şekersu, Mavura ve Karester yaylaları, geleneksel yayla göçü kültürünün hala canlı olduğu noktalardır.
Çaykara Mutfağı: Süt ve Mısırın Uyumu
Hayvancılığın temel geçim kaynağı olduğu ilçede mutfak, süt ürünleri üzerine kuruludur.
Kuymak (Mıhlama): Çaykara'nın yüksek rakımlı yaylalarında üretilen sarı tereyağı ve özel peyniriyle yapılan kuymak, bölgenin en temel lezzetidir.
Çaykara Peyniri (Aho Peyniri): Özellikle Aho Yaylası ile özdeşleşen, kendine has dokusu ve aroması olan bir peynir türüdür.
Yaylada Doğal Lezzetler: Buz gibi derelerde yetişen alabalık, mısır ekmeği, yayla balı ve karalahana sarması sofraların vazgeçilmezleridir.
