HAKAN AKKUŞ / DETAY HABER

Yıllar önce 70 cente muhtaç hale gelen Türkiye, emin adımlarla o eski günlere geri dönüyor. Türkiye'de dövize duyulan talep ekonomi yönetimini iyice zora soktu.

Döviz talebinin kur korumalı mevduatlara yönelmesiyle bu cephede yeni rekorlar kırılırken, mevduat faizlerinde de tarihi rekorlar kırılıyor. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın (TCMB) verilerine göre mevduatta ağırlıklı bölümü oluşturan 1-3 ay arası mevduatlarda faiz 12 Mayıs haftası itibariyle yüzde 30'un üzerine çıktı. Böylelikle Ekim 2003'ten bu yana 1-3 ay vadeli mevduatlarda ilk kez yüzde 30 seviyesinin üzeri görülmüş oldu.

Faiz yüzde 40'a dayandı

3 aya kadar vadeli TL mevduatlarda azami faiz oranı yüzde 39,5'e yükselirken, 1 aya kadar vadeli mevduatlarda faiz ise yüzde 38 seviyesinde.

3 aya kadar vadeli TL mevduatta ortalama faiz oranı ise 12 Mayıs haftasında yüzde 30,47'e kadar çıktı. 5 Mayıs haftasında faiz yüzde 29,05 olarak gerçekleşmişti. 12 Mayıs haftası verilerine göre ihtiyaç kredisinde uygulanan faiz oranı son iki ayda hızla yükselerek yüzde 34'ü aştı. Tüketici kredisinde faiz ise yüzde 30 sınırında bulunuyor. Politika faizi ise yüzde 8,5 seviyesinde.

Bankalar döviz satışını durdurdu

Diğer yandan dövize erişimin giderek zorlaşması reel sektör üzerinde maliyet baskısını artırdı. Bankalar kurumsal firmalara günlük 1.000 ila 5.000 dolar arası limit verirken, saat 11.00'e kadar gelen döviz taleplerinin bankalarca değerlendirildiği, sonraki saatlerde ise döviz satışı yapılmadığı öğrenildi. Döviz ihtiyacını bankalardan karşılayamayan şirketler ise serbest piyasanın yüksek maliyetli kuruna razı oluyor. Sektör temsilcileri bu durum karşısında iflasların artabileceğine dikkat çekiyor.

Merkez Bankası'nın rezervleri eridi

Altınbaş Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Hayri Kozanoğlu, 14 Mayıs öncesinde kurları tutmak için rezervlerden yoğun satışlar yapıldığına dikkat çekerek, Nisan başından beri 18 milyar dolar civarı döviz satıldığını hatırlattı.

Sadece 12 Mayıs haftasında rezervlerde 9 milyar dolar erime olduğunu, brüt döviz rezervlerinin 105.1 milyar dolara kadar düştüğünü ifade etti. Aynı hafta yurt içi yerleşiklerin döviz mevduatlarının ise 3 milyar dolar gerilediğini vurgulayarak,

BDDK'nin talimatlarıyla ve bankaların KKM'ye yüksek faiz önermeleriyle bazı tasarruf sahiplerinin döviz hesaplarını çözdüğünü belirtti. Kozanoğlu, büyük döviz talebinin Tahtakale'de, yani tezgah üstü piyasada gerçekleştiğini söyledi.

Maliyetler artacak, enflasyon yükselecek

Dünya gazetesinden Naki Bakır ise ekonomi çevrelerinde genel beklentinin, seçim sonrası hem döviz hem de faizin yükseleceği yönünde olduğunu belirtti.

Bakır şunları söyledi: "Seçime kadar olan dönemde sürekli satışlar şeklinde müdahale ile baskılanan kurlarda seçimlerin birinci turundan sonra yukarı yönlü hareketin arttığı gözleniyor. 2'nci turun ardından baskı kalkacağı beklentisiyle kurların hızla yükseleceği, doların 25-30 TL'ye çıkacağı yönünde tahmin yapanlar bulunuyor.

Bu öngörüler Borsa'nın düşeceği, enflasyonun yükseleceği öngörüleri ile paralel gidiyor. Bir süredir baz etkisiyle düşerek yüzde 43,7'ye inen TÜFE bazında yıllık enflasyonun, kur kaynaklı maliyet enflasyonuna bağlı olarak aylık oranların önceki yıla göre daha yüksek gerçekleşmesi sonucu yeniden tırmanışa geçeği öngörülüyor."

KKM kara deliğe dönüştü

Hazine ve Maliye Bakanı Nureddin Nebati önceki gün yaptığı açıklamada Kur Korumalı Mevduat (KKM) uygulamasının bugün, toplam 2.3 trilyon liraya ulaştığını, bütçeye maliyetinin de toplamda 95.3 milyar lira olarak gerçekleştiğini belirtti.

Merkez Bankası (TCMB) eski baş ekonomisti ve Bilkent Üniversitesi öğretim üyesi Prof. Dr. Ali Hakan Kara da, KKM'nin "saadet zinciri"ne dönüştüğünü öne sürerek, "KKM, patlamaması için her seferinde daha büyük tavizler verilmesi gereken bir bombaya dönüştü" ifadesini kullandı. Kara, Temmuz sonrası her hafta 8-10 milyar dolar geri dönüş olacağına da dikkat çekti.

Dolar tüm zamanların rekorunu kırdı

19 Mayıs tatili ve haftasonunun ardından dolar/TL kritik Cumhurbaşkanlığı seçimi öncesi haftanın ilk işlem gününde yükselişini sürdürerek tüm zamanların rekorunu kırdı. Dolar/TL, sabah saatlerinde 20.0743 seviyesini gördü. Ardından sert bir gerileme yaşandı ve 19.82'ye geriledi. Bu verilere göre, TL dolar karşısında seçim öncesine göre yüzde 1.24 değer kaybederken, depremden bugüne yüzde 5, yılbaşından bugüne ise yüzde 5.6 kayıp yaşadı.