YENAL ARMAN / ANALİZ HABER

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), Nisan ayı Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) verilerini açıkladı. Verilere göre aylık tüketici enflasyonu yüzde 2.39 artış gösterdi. Yıllık enflasyon ise yüzde 43.68 oldu. Verilere göre yıllık enflasyon son 16 aydır düşüş kaydediyor. Buna karşın yüzde 2.39 artan aylık enflasyon ise 52 aydır kesintisiz artmaya devam ediyor. Mart ayında yüzde 47.36 olarak gerçekleşen çekirdek enflasyon ise Nisan döneminde yüzde 45.48 oldu. Yıllık enflasyondaki düşüşle ilgili bir açıklama yapan Hazine ve Maliye Bakanı Nurettin Nebati, "Geçtiğimiz yıl Ekim ayında yüzde 85.5 ile tepe noktasına ulaşan TÜFE enflasyonunda yaklaşık 42 puanlık düşüş sağlamış olduk" dedi. Bakan Nebati, aylık enflasyonun 52 aydır atıyor olması konusuna ise değinmedi. Ötye yandan TÜİK'ten bağımsız olarak enflasyon verilerini hesaplayan bu konuda uzman akademisyenlerin oluşturduğu Enflasyon Araştırma Grubu (ENAGrup) ise Tüketici Fiyat Endeksi'nin (E-TÜFE) nisan ayında yüzde 4.86 arttığını açıkladı. ENAGrup'a göre son 12 aylık enflasyon artışı yüzde 105.19 olarak gerçekleşti. Buna göre ENAG verileri TÜİK verilerinden aylık enflasyonda 2.47 puan, yıllık enflasyonda ise 61.51 puan daha yüksek.

Kuzu eti zamda birinci

TÜİK'e göre bir önceki yılın aynı ayına göre en az artış gösteren ana ürün grubu yüzde 13.82 ile giyim ve ayakkabı oldu. Buna karşılık, bir önceki yılın aynı ayına göre artışın en yüksek olduğu ürün grubu ise yüzde 66.62 ile sağlık oldu. Onu yüzde 66.4 ile otel ve lokantalar izledi. Gıda enflasyonu ise baz etkisiyle bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 53 olarak gerçekleşti. Aylık fiyatı en çok artan gıdalar arasında yüzde 21.47 artışla kuzu eti ilk sırada yer aldı. Kuzu etini yüzde 13.34 artışla dana eti takip etti. Diğer gıda ürünlerinde yaşanan artışlar şöyle; 'patates ve bazı yumru bitkiler' yüzde 11.73, 'kümes hayvanları eti' yüzde 9.97, 'şarküteri ürünleri ve diğer et çeşitleri' yüzde 9.48, 'taze meyveler' yüzde 6.47, 'kahve' yüzde 4.57. 'Gıda' kaleminde son olarak Eylül 2020'de düşüş görüldü. Artış serisi böylece 32 aya çıkmış oldu.

Üretici enflasyonu yüzde 52'i aştı

TÜİK verilerine göre, Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksi (Yİ-ÜFE) ise nisanda bir önceki aya göre yüzde 0.81, geçen yılın aralık ayına göre yüzde 7.11, geçen yılın aynı ayına göre yüzde 52.11 ve on iki aylık ortalamalara göre yüzde 105.5 yükseldi. Yİ-ÜFE, nisanda yıllık bazda madencilik ve taş ocakçılığında yüzde 63.87, imalatta yüzde 48.24, elektrik, gaz üretimi ve dağıtımında yüzde 50.27 ve su temininde yüzde 72.84 artış gösterdi. Sanayinin 4 sektörünün nisanda yıllık bazda değişimleri, madencilik ve taş ocakçılığında yüzde 63.87, imalatta yüzde 48.24, elektrik, gaz üretimi ve dağıtımında yüzde 50.27 ve su temininde yüzde 72.84 artış olarak gerçekleşti. Ana sanayi gruplarının yıllık değişimleri incelendiğinde, ara malında yüzde 41.11, dayanıklı tüketim malında yüzde 50.57, dayanıksız tüketim malında yüzde 72.13, enerjide yüzde 49.93 ve sermaye malında yüzde 51.46 artış yaşandı.

Yargı kararı yok sayıldı

Nisan ayına ilişkin enflasyon verilerini dün açıklayan TÜİK'e en sert eleştiri konusu ise yargı kararına rağmen Tüketici Fiyat Endeksi sepetine giren tüm ürünlerin fiyat listesini kamuoyuyla yine paylaşılmaması oldu. TÜİK çeşitli ürünlerin fiyatlarının dönemsel ve karşılaştırmalı olarak görülebildiği madde sepeti ve ortalama madde fiyatları listesini yargı kararına rağmen yayımlamadı. DİSK-AR, TÜİK'in Haziran 2022'de enflasyona esas madde fiyat listesini açıklamaktan vazgeçmesi üzerine 3 Haziran 2022'de TÜİK'ten bilgi talebinde bulunmuş ancak bu talep reddedilmişti. Bunun üzerinde DİSK, konuyu idare mahkemesine taşımıştı. Ankara 6. İdare Mahkemesi 26 Nisan 2023 tarihinde oybirliği ile DİSK tarafından istenen bilgilerin açıklanmasının kurumun görevi gereği olduğunu belirterek bilgi talebinin reddedilmesinin hukuka aykırı olduğuna karar vermişti. Yargı kararını uygulamayarak TÜİK'in anayasal suç işlediğine vurgu yapan hukukçular, TÜİK yetkilileri hakkında Cumhuriyet savcılarına şikayette bulunulabileceğine dikkat çekti. TÜİK'i madde fiyat listesini açıklamaya ve gelir gruplarına göre enflasyon hesaplaması yapmaya çağıran DİSK Genel Başkanı Arzu Çerkezoğlu, yaptığı açıklamada, TÜİK'in madde sepeti listesini açıklamamasını protesto etti.