Erbil'de Peşmerge ve İsrail bayraklı miting

YENİ MESAJ/DETAY-HABER

Krizden krize koşan Ortadoğu şimdi de Peşmerge lideri Barzani'nin referandumuna kilitlendi. Peşmerge yönetimi, 25 Eylül'de yapılması planlanan referandumun ertelenmesine ilişkin önerileri reddetti.

Başbakan Neçirvan Barzani, Pazartesi günü yaptığı açıklamada, referandumun ertelenmesine dair alınmış bir kararın olmadığını söyledi. Irak'ın kuzeyindeki Mesut Barzani yönetiminin aldığı tek taraflı referandum kararının Irak'ta uzun vadede iç savaşa sebep olmasından endişe ediliyor.

Referandum nedeniyle Salahaddin'in Tuzhurmatu ve Diyala'nın Mendeli ile Karatepe kasabalarında Peşmerge güçleri ile Şii Haşdi Şabi arasında çatışma riski bulunuyor. Kürtlerin dayatmasını reddeden Haşdi Şabi, referandum günü sandıkların kendilerinin varlık gösterdiği bölgelerde kurulmasına izin vermeyeceklerini açıkladı.

Haşdi Şabi çatısı altında yer alan Bedir Tugayları Komutanı Hadi Amıri, Necef'te yaptığı açıklamada referandumun yapılması halinde iç çatışma sinyali vererek, savaşın 'kaçınılmaz' olacağı uyarısında bulunmuştu. Bunun farkında olan Barzani ise özellikle Tuzhurmatu ve Mendeli'ye Peşmerge sevkiyatı yapıyor.

Kerkük'ü de kapsıyor

Barzani, 7 Haziran'da siyasi parti temsilcileriyle gerçekleştirdiği toplantı sonrasında, 25 Eylül'de Irak'ın kuzeyinde ve statüsü tartışmalı olan Kerkük başta olmak üzere diğer bölgeleri kapsayacak şekilde 'bağımsızlık referandumu' yapılacağını duyurdu.

Referandum Musul'un batısındaki Sincar ilçesiyle doğusundaki Başika kasabası, Salahaddin'ın Tuzhurmatu ilçesi, Diyala vilayetinin Hanekin ilçesiyle Mendeli, Celavla ve Karatepe kasabalarında gerçekleşecek.

Anayasa'ya aykırı

Irak Başbakanı Haydar el-İbadi'ye göre, Erbil tarafından alınan 25 Eylül referandum kararı anayasaya aykırı. İbadi, referandum sonucunu tanımayacaklarını vurguluyor. Özellikle Kerkük ve diğer tartışmalı bölgeler için referandumdan önce geçilmesi gereken bazı aşamalar var.

Irak anayasasının 140'ıncı maddesi, Kerkük ve diğer tartışmalı bölgelerde referanduma gidilebilmesi için öncelikle buralarda durumun normalleşmesini, evlerini terk edenlerin dönmesini, nüfus sayımı yapılmasını ve ardından referanduma gidilmesini öngörüyor.

Bu aşamalara bakıldığı zaman, bölgede durum normalleşmeden ve nüfus sayımı yapılmadan doğrudan referanduma gidilmesi anayasaya aykırı.

ABD'nin DEAŞ'la Mücadele Özel Temsilcisi Brett McGurk ise geçen Perşembe günü Erbil'de yaptığı açıklamada, referandumun uluslararası yasal dayanağının da olmadığını vurgulamıştı.

Mahkemeden durdurma kararı

Öte yandan Irak Federal Mahkemesi, 18 Eylül Pazartesi günü aldığı kararla Barzani'nin düzenlemeyi planladığı referandumu durdurma kararı aldı. Mahkeme sözcüsü İyas Samuk, "Mahkeme, üyelerin katılımıyla toplanarak, Kürdistan bölgesi ve diğer bölgelerde (tartışmalı bölgeler) referandumun durdurulması için gelen talepleri inceledi. Yapılan inceleme sonrası mahkeme, Kürdistan bölgesinde çıkarılan '8 Haziran 2017 tarihli ve 106 sayılı Başkanlık emrine göre 25 Eylül'de yapılması planlanan referandumu' durdurma kararı aldı" dedi.

Referanduma kaç kişi katılacak?

IKBY Yüksek Seçim ve Referandum Komisyonu, tartışmalı bölgeler dahil olmak üzere referanduma katılması beklenen seçmen sayısının yaklaşık 5 milyon 500 bin olduğunu açıkladı. Referandum hazırlıklarının büyük ölçüde tamamlandığını belirten komisyon, 7 bini IKBY içindeki bölgelerde, 5 bini tartışmalı bölgelerde olmak üzere yaklaşık 12 bin noktada oylama yapılabileceğini duyurdu.

İran'dan net tavır

Barzani'nin referandum kararına Irak Başbakanı Haydar El İbadi, 'askeri müdahaleye hazırız' karşılığını verirken, İran'dan sert tepki geldi.

İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi Genel Sekreteri Ali Şemhani, Peşmerge yönetiminin Irak'tan ayrılması durumunda Erbil'le olan bütün anlaşmaları iptal edeceğini belirtti.

Şemhani, "Kürt Bölgesi Irak'tan ayrılırsa bütün sınır kapıları ve yollar kapatılacaktır" dedi.