Fındıkta küllenme hastalığına dikkat
Fındık tarımı için külleme hastalığı, hem kısa vadede verim kaybına hem de uzun vadede üretim sürdürülebilirliğine ciddi zararlar verebilir. Bu nedenle üreticilerin bu tehdide karşı bilinçlenmesi, düzenli gözlem yapması ve entegre mücadele yöntemlerine yönelmesi kritik önemdedir.
17.08.2025 17:28:00
Bayram ÇOŞGUN
Bayram ÇOŞGUN
Fındık, Türkiye başta olmak üzere dünya genelinde birçok ülkede önemli bir tarım ürünü olarak öne çıkar. Ancak bu değerli ürün, çeşitli doğal tehditlerle karşı karşıyadır. İklim değişikliği, kuraklık, zararlılar ve hastalıklar fındık verimini olumsuz etkileyebilir. Son yıllarda özellikle külleme hastalığı, fındık üreticilerinin en büyük doğal tehditlerinden biri haline gelmiştir.
Külleme Hastalığı Nedir?
Külleme hastalığı, Erysiphe corylacearum adlı mantar türünün neden olduğu bir yaprak hastalığıdır. Hastalık, ilk olarak 2013 yılında Türkiye'nin Doğu Karadeniz bölgesinde görülmüş, kısa sürede batıya doğru yayılmıştır. Mantar sporları, rüzgarla taşınarak kolayca yayılır ve uygun iklim koşullarında (yüksek nem ve sıcaklık) hızla gelişir.
Belirtileri ve Zararları
Külleme, adını yapraklar üzerinde oluşan beyaz ve pudramsı mantar tabakasından alır. En çok genç sürgünlerde ve yapraklarda görülür. Enfekte olmuş yapraklar:
Zamansız dökülür,
Fotosentez kapasitesini kaybeder,
Sürgün gelişimini durdurur.
Bu durum doğrudan verimi düşürür, meyve bağlamayı engeller ve uzun vadede bitkinin zayıflamasına neden olur. Ayrıca, hastalığın tekrar eden yıllarda kontrol altına alınamaması, ocakların kurumasına kadar giden ciddi ekonomik kayıplara yol açabilir.
Mücadele Yöntemleri
Külleme ile mücadelede üç temel yaklaşım vardır:
Kültürel Önlemler
Ocakların havalanmasını sağlayacak budama teknikleri uygulanmalı, dip sürgünler düzenli temizlenmelidir. Sık dikimden kaçınılmalı ve güneşlenmeye elverişli düzenlemeler yapılmalıdır.
Kimyasal Mücadele
Etkili fungusitler, özellikle ilkbaharda yeni sürgünler çıktığında ve yaz aylarında nemli dönemlerde uygulanmalıdır. Ancak kimyasal ilaçların bilinçsiz kullanımı çevreye zarar verebilir, bu nedenle ziraat mühendislerinin önerileri dikkate alınmalıdır.
Biyolojik ve Organik Yöntemler
Bazı biyolojik preparatlar, hastalığı baskılamak için alternatif çözümler sunar. Bu yöntemler organik tarım yapan üreticiler için daha sürdürülebilirdir.
İklim Değişikliği ve Tehditlerin Artışı
İklim değişikliği, külleme gibi mantar hastalıklarının yayılmasını kolaylaştıran en önemli faktörlerden biridir. Artan sıcaklık ve nem dengesi, bu tür patojenlerin çoğalmasını destekler. Ayrıca, ani mevsimsel geçişler bitkilerin direnç seviyesini düşürerek hastalıklara açık hale getirir.
Külleme Hastalığı Nedir?
Külleme hastalığı, Erysiphe corylacearum adlı mantar türünün neden olduğu bir yaprak hastalığıdır. Hastalık, ilk olarak 2013 yılında Türkiye'nin Doğu Karadeniz bölgesinde görülmüş, kısa sürede batıya doğru yayılmıştır. Mantar sporları, rüzgarla taşınarak kolayca yayılır ve uygun iklim koşullarında (yüksek nem ve sıcaklık) hızla gelişir.
Belirtileri ve Zararları
Külleme, adını yapraklar üzerinde oluşan beyaz ve pudramsı mantar tabakasından alır. En çok genç sürgünlerde ve yapraklarda görülür. Enfekte olmuş yapraklar:
Zamansız dökülür,
Fotosentez kapasitesini kaybeder,
Sürgün gelişimini durdurur.
Bu durum doğrudan verimi düşürür, meyve bağlamayı engeller ve uzun vadede bitkinin zayıflamasına neden olur. Ayrıca, hastalığın tekrar eden yıllarda kontrol altına alınamaması, ocakların kurumasına kadar giden ciddi ekonomik kayıplara yol açabilir.
Mücadele Yöntemleri
Külleme ile mücadelede üç temel yaklaşım vardır:
Kültürel Önlemler
Ocakların havalanmasını sağlayacak budama teknikleri uygulanmalı, dip sürgünler düzenli temizlenmelidir. Sık dikimden kaçınılmalı ve güneşlenmeye elverişli düzenlemeler yapılmalıdır.
Kimyasal Mücadele
Etkili fungusitler, özellikle ilkbaharda yeni sürgünler çıktığında ve yaz aylarında nemli dönemlerde uygulanmalıdır. Ancak kimyasal ilaçların bilinçsiz kullanımı çevreye zarar verebilir, bu nedenle ziraat mühendislerinin önerileri dikkate alınmalıdır.
Biyolojik ve Organik Yöntemler
Bazı biyolojik preparatlar, hastalığı baskılamak için alternatif çözümler sunar. Bu yöntemler organik tarım yapan üreticiler için daha sürdürülebilirdir.
İklim Değişikliği ve Tehditlerin Artışı
İklim değişikliği, külleme gibi mantar hastalıklarının yayılmasını kolaylaştıran en önemli faktörlerden biridir. Artan sıcaklık ve nem dengesi, bu tür patojenlerin çoğalmasını destekler. Ayrıca, ani mevsimsel geçişler bitkilerin direnç seviyesini düşürerek hastalıklara açık hale getirir.
