HOŞGELDİNİZ! BUGÜN 04 ARALIK 2021, CUMARTESİ

Hukuk (3); Devlet Hukuku

23.11.2001 00:00:00
Türkiye 1985'le girdiği ve iç hukukunda yaptığı düzenlemeler sonucu oluşturduğu DGM'lerle önlemeye çalıştığı bölünme tehlikesini Cumhuriyet'in ilk kuruluş yıllarında da yaşamıştı.

Ama o zaman Atatürk vardı ve genç Cumhuriyet'in, önündeki 60 yıl sıkıntıya düşmeden rahat etmesi için gerekli önlemler de elbette Atatürk'e yakışan şekilde alınmıştı.

Devlet; bizzat kurucuları tarafından; hangi güçlüklerle, hangi ateş çemberinden geçilerek kurulduğunu iyi bilen, bizzat savaşan, dünyaya meydan okuyan ehil eller, kadrolar tarafından korunuyordu.

Cumhuriyet'e daha numara takılmamıştı ve devlete gözlerinin bebeği gibi bakıyordu o kadrolar.

Musul, mübadele ve borçların tasfiyesi konularının en sıkışık olduğu bir dönemde, 13 Şubat 1925'te Şeyh Sait İsyanı başlar.

4 Mart'ta isyana fazla önem vermediği düşünülen hükümet değişerek yenisi kuruldu.

İsyan Bölgesine Orgeneral rütbesinde bir bölge müfettişi atandı, sivil mülkî âmirler bu asker müfettişe bağlandı.

Yeni hükümet aynı gün Takrir-i Sükûn kanununu Meclise sevk ederek onaylanmasını sağladı.

İki maddelik teklif metni aynen şöyleydi:

"1. Sıkı yönetim ilân olunan bölgelerdeki suçlar için bir İstiklâl Mahkemesi kurulacaktır. Sıkıyönetim bölgesi dışında kalan memleket parçalarında işlenen siyasi ve asayiş suçlarına bakmak üzere de Ankara'da ayrıca ikinci bir İstiklâl Mahkemesi kurulacaktır. Ayaklanma Bölgesindeki İstiklâl Mahkemesinin idam kararları derhal, Ankara İstiklâl Mahkemesi'nin idam kararları da Meclisin onayından sonra yerine getirilecektir. 2. İç politika durumu ile ilgili bütün teşkilât, tesisat ve yayın, Hükümetin isteği ve Cumhurbaşkanının onayı ile men edilecektir. Bu gibi yayınlarda bulunan gazeteler kapatılabilecek ve bunların sahip ve yazarları Ankara İstiklâl Mahkemesinde yargılanacaktır."

Ayaklanmanın askerî safhası 13 Şubat-15 Nisan arasında 62 gün sürer.

31 Mayıs'ta seferberlik kaldırılır, silâh altına çağrılan yedek kuralar terhis edilir ve birlikler garnizonlarına döner.

Yakalanan Şeyh Sait ve arkadaşlarının yargılanması 26 Mayıs 1925'te başlayıp, 27 Haziran'da sona erer.

Ertesi gün de Diyarbakır Şark İstiklâl Mahkemesi'nce idama mahkûm edilen 29 kişi asılır.

İpe un sermeyen, kimsenin gözünün yaşına bakmayan ve tam 60 yıl rahat etmemizi sağlayan, devlete 60 yıl zaman kazandırıp başının ağrımamasını temin eden, oy kaygısı ve yabancılar ne der düşüncesi taşımadan sadece devleti korumayı amaçlayan bu kesin ve zecrî tedbirlerin günümüzde benzer olaylar karşısında gösterilen reaksiyonla farkını bir daha belirtelim;

Hemen hükümet değişmiş, işi yapacak olan gelmiştir. Bölge sivil olağanüstü valiye değil, asker olağan üstü müfettişe bağlanmıştır. İki maddelik kanun çıkarılmış, özel mahkemeler kurulmuştur. Mahkemelere derhal idam yetkisi verilmiştir. Mütareke basınının bozguncu yayınları kontrol altına alınmıştır. İki ayda isyan bastırılmış, bir ayda mahkeme bitmiş ve ertesi gün infaz edilmiştir.

Dosyalar savsaklanmamış, çıkarılan yasa uyarınca Meclisin onayına bile götürülmemiş, devletin kendini koruma hakkı muhal bir insan hakkı kavramından önde tutulmuştur.

Yabancıların görüşü dikkate bile alınmamış, acaba ne derler diye saniye düşünülmemiştir.

İşte bu 1925 yılı da; olağan üstü mahkemeler aracılığı ile olağanüstü hukukun yürürlükte olduğu olağanüstü bir dönem örneğidir.

Aynı Amerika'nın özel askerî mahkemeler, Türkiye Cumhuriyeti'nin de 60 yıl sonra DGM'ler kurmaya mecbur kaldığı özel dönemler gibi.

Uygulamadaki farklılıklar açıktır ve onun için her birini incelediğimiz yazılara ayrı başlıklar verilmiştir.

Amerika, sadece devleti korumak değil fakat fırsattan istifade bilek gücü ve zorbalıkla dünyaya nizam verme amacı taşıdığı için o bölüme "Orman Hukuku" adı uygun görülmüştür.

İkinci bölümü teşkil eden DGM dönemi, özel şartların gerektirdiği özel hukukun iç politik ve yabancı çıkarlar aracılığı ile nasıl törpülendiğini anlatır.

Ve nihayet devletin hiçbir art niyet taşımadan sadece kendini koruma iç güdüsüyle hareket gösterip uygun tepki verdiği "İstiklâl Mahkemeleri"ni inceleyen ve amaca ulaşmak için dakika tehirin caiz addedilmediği bu son bölüme de doğal olarak "Devlet Hukuku" adı uygun görülmüştür.

Yalnız hâlâ anlayamadığım bir şey var.

Türkiye ziyareti esnasında TBMM'deki konuşmasında Clinton ve son 29 Ekim kutlama mesajında Bush bile örnek alıp örnek gösterdikleri Atatürk'ten ders aldıklarını, çıkardıkları "özel askerî mahkemeler yasası" ile ispatladıkları halde bizzat bu ülkede yaşayanların neden Atatürk'ü yok saydığı ve onun bastırdığı 1925 isyanını hakkıyla değerlendirmek istemediklerini bir türlü anlayamıyorum.

Anlayan beri gelsin...
 
Hüseyin Mümtaz / diğer yazıları
- Ekonomi, İslam ve Rusya / 01.04.2006
- Küresel aktörler, bölgesel piyonlar / 20.12.2005
- 'Namkör' kedi / 16.07.2002
- Cılkı çıkan siyaset / 15.07.2002
- İsmail Cem'in sakladıkları / 14.07.2002
- Cem fotoğrafları / 13.07.2002
- Vitesten atan siyaset / 12.07.2002
- Freni patlayan siyaset / 11.07.2002
- "Nankör kedi" / 10.07.2002
- "Bindir bir alamete" politikası / 09.07.2002
- Düdük, zart zurt ve esas durus / 08.07.2002
- Sofi'nin buğday ambarı / 05.07.2002
- Dört "K"-4: Karasu (Mesta) / 04.07.2002
- Dört "K"-3: Kıbrıs / 03.07.2002
- İktidarın yaman çelişkileri / 01.07.2002
- Dört "K"-1: Kerkük / 28.06.2002
- Dış politikada öncelikler / 27.06.2002
- Biz "deli"kanlıyız / 26.06.2002
- Camiler ve Kiliseler / 25.06.2002
- "Bayrak mayrak bilmem ne" / 24.06.2002
- Ay-Yıldız balon mu, top mu? / 21.06.2002
- Le Pen Lazca biliyor mu? / 20.06.2002
- Ve... Askerin koordinatları / 14.06.2002
- İdamın koordinatları / 13.06.2002
- AB yolunda MHP'nin koordinatları-2 / 12.06.2002
- Tarafların koordinatları / 11.06.2002
- AB yolunda MHP'nin koordinatları / 10.06.2002
- Dışaridaki Avrupalıların koordinatları / 07.06.2002
- İçerdeki Avrupalıların koordinatları / 06.06.2002
- Yedi Haziran'ın koordinatları / 04.06.2002
- Karadeniz'in yiğit evlatları - elit evlatları / 03.06.2002
- "Asker başörtüsüne karşı değil" / 31.05.2002
- Mayıs ayı MGK toplantısı / 30.05.2002
- Rau "Baba"nın fotoğrafı / 29.05.2002
- "Meclisin yok edici eli" / 28.05.2002
- Askerin yanlışları / 27.05.2002
- Çanakkale içinde... / 24.05.2002
- Fersude parşomenler / 23.05.2002
- Mandacı küsurat takımı / 21.05.2002
- Durdurun dünyayı / 20.05.2002
- Gurka medeniyeti / 17.05.2002
- Terör düze indi / 16.05.2002
- Eskimeyen fotoğraflar / 15.05.2002
- "Ulusal" Bayram / 13.05.2002
- Teslimiyet / 10.05.2002
- Kıbrıs'a yazık oluyor-3 / 09.05.2002
- Kıbrıs'a yazık oluyor-1 / 07.05.2002
- Ehliyet, vesayet ve sefalet / 03.05.2002
- Dansın Sultanları / 02.05.2002
- Affın suyu / 01.05.2002
- Dış politikanın kopma noktası / 30.04.2002
- İç politikanın kopma noktası / 29.04.2002
- Egemenliğin kopma noktası / 26.04.2002
- Komisyonlar-2 / 25.04.2002
- Komisyonlar-1 / 24.04.2002
- Kayıtsız şartsız teslimiyet / 23.04.2002
- Güneşi gördü mü, görmedi mi? / 22.04.2002
- Ayasofya'da avcı taburu / 19.04.2002
- Ayasofya mantığı / 18.04.2002
- Pontus TV / 17.04.2002
- Müjdeler olsun! / 16.04.2002
- Nükleer Türkiye / 15.04.2002
- Tarihe ve stratejiye şaşı bakmak / 12.04.2002
- Kudüs'te "Hoca" yokluğu / 11.04.2002
- Kudüs'te Kilise "Muhabbeti" / 10.04.2002
- Ortadoğu için strateji dersleri / 09.04.2002
- Tarihi gönül gözüyle okumak / 08.04.2002
- Mazi kalbimde bir yaradır / 05.04.2002
- "Avrupa Birliği Elemanları"-2 / 04.04.2002
- "Avrupa Birliği Elemanları"-1 / 03.04.2002
- Kürtçe masalının devamı / 02.04.2002
- MGK'da idam / 29.03.2002
- MGK'da Kürtçe / 28.03.2002
- MGK'nın Mart ayı gündemi / 27.03.2002
- Ve.. Afganistan tokmağı / 26.03.2002
- Afganistan davulu / 25.03.2002
- Ziyan zamanlar / 22.03.2002
- Tersine dünya / 21.03.2002
- AB ve referandum / 20.03.2002
- Roma ve aşağılık kompleksi / 19.03.2002
- Taşlar bağlanınca / 15.03.2002
- "Derin" geri zekâlılık / 14.03.2002
- "Derin" Sessizlik / 13.03.2002
- Albay Kalkanlı ve Seçkinler Kulubü'ne üyelik / 12.03.2002
- Hizaya gel! / 11.03.2002
- Üçler sofrası / 08.03.2002
- Taşları bağlıyorlar / 06.03.2002
- Kültür zenginliği / 05.03.2002
- "KUVVA"CILAR / 04.03.2002
- Asker söyleyeceğini söyledi / 01.03.2002
- Komutan Kıvrıkoğlu ve idam-3 / 28.02.2002
- Komutan Kıvrıkoğlu ve idam-2 / 27.02.2002
- Komutan Kıvrıkoğlu ve idam / 26.02.2002
- Dansözler ve kıvırtanlar / 22.02.2002
- Hangi Laiklik? / 21.02.2002
- Sanal Bağımsızlık / 20.02.2002
- Sanal egemenlik, sanal iktidar / 19.02.2002
- Korkut Eken Heybeli'ye / 18.02.2002
- "Rum ve Ermeni Patriklerinin kaldırılması" / 15.02.2002
- ABD'nin Türkiye'ye "uyumu" / 14.02.2002
- Medeniyetler'in uyumu / 13.02.2002
- Hangisi doğru? / 12.02.2002
- Hangi susurluk? / 11.02.2002
- Trabzon küçük şehir / 08.02.2002
- Azınlıkların vakıf oyunu / 07.02.2002
- Kapris, Kaos ve boşluk / 06.02.2002
- 'Pontia dansı'nda üçüncü perde / 05.02.2002
- Kıbrıs'ın zencileri kim' (4) / 04.02.2002
- Kıbrıs'ın zencileri kim' (3) / 01.02.2002
- Kıbrıs'ın zencileri kim' (1) / 30.01.2002
- "Pontıa dansı"nda ikinci perde / 29.01.2002
- "İrticai" sermaya / 28.01.2002
- "Açık indirme" ile pazarlık / 18.01.2002
- Türkiye'nin kafası karışık / 17.01.2002
- Türk askeri tarafsız olmaz / 16.01.2002
- Stratejik düşünmek / 15.01.2002
- Teb'aa-Tabii-Tabiiyet / 14.01.2002
- Kıbrıs'ta kayıp zamanlar / 11.01.2002
- Devletin açmazı-2 / 10.01.2002
- Devlet açmazı-1 / 09.01.2002
- Yargı'nın açmazı / 08.01.2002
- TSK'nın açmazı / 07.01.2002
- 2002 başında Türkiye-3 / 04.01.2002
- 2002 başında Türkiye-2 / 03.01.2002
- 2002 başında Türkiye-1 / 02.01.2002
- Türkü savaşları-2 / 01.01.2002
- Türkü savaşları-1 / 31.12.2001
- Irak cephesinde milli-askeri duruş / 28.12.2001
- "Başbuğ" Demirel / 27.12.2001
- Orgeneral Kıvrıkoğlu'nun irtica tarifi / 26.12.2001
- İrtica var!!! / 25.12.2001
- Türkçe savaşı / 24.12.2001
- Rakamları doğru okumak / 21.12.2001
- Bayrağın üzerindeki kanın hesabını soruyorum / 20.12.2001
- 21. yüzyıldan bir sömürge masalı-2 / 19.12.2001
- 21. yüzyıldan bir sömürge masalı-1 / 18.12.2001
- Genç diplomatlara Kıbrıs mezuniyet sorusu / 14.12.2001
- Yalan söylüyorlar / 13.12.2001
- Oktay Ekşi astsubayı hostes zannediyor / 12.12.2001
- Genç diplomatlar için Kıbrıs dersleri-3 / 11.12.2001
- Genç diplomatlar için Kıbrıs dersleri- 2 / 10.12.2001
- AGSP Faciası- 3 / 07.12.2001
- AGSP Faciası-2 / 06.12.2001
- AGSP faciası-1 / 05.12.2001
- Salkım Hanımın yalanları / 04.12.2001
- Salkım Hanımın paşaları / 03.12.2001
- Genç politikacılara misyonerlik dersleri-2 / 30.11.2001
- Genç politikacılara misyonerlik dersleri-1 / 29.11.2001
- Genç diplomatlar için Kıbrıs dersleri-1 / 28.11.2001
- "Ülke silindirle ezilmiş gibi" / 27.11.2001
- 30 milyona Ayasofya / 26.11.2001
- Hukuk (3); Devlet Hukuku / 23.11.2001
- Hukuk (2); DGM Hukuku / 22.11.2001
- Hukuk (1); Orman hukuku / 21.11.2001
- Selam olsun kundakçı paşaya / 20.11.2001
- Top yuvarlaktır / 19.11.2001
- Şehitler tepesi boş değil / 16.11.2001
- Bu On Kasım'ıda mı görecektik? / 15.11.2001
- Yüz Ellilikler / 14.11.2001
- Türkiye'nin Orta Asya ufku / 13.11.2001
- Salkım salkım terane / 12.11.2001
- Türkülerimi istiyorum / 09.11.2001
- Aklın ve insafın iflası (3) / 08.11.2001
- Aklın ve insafın iflası(2) / 07.11.2001
- Aklın ve insafın iflası(1) / 06.11.2001
- Yine bordo bereliler / 05.11.2001
- ABD asker istedi / 02.11.2001
- Vur ama önce dinle / 01.11.2001
- Salkım hanımın bahaneleri / 31.10.2001
- AB'nin yeni kriterleri / 30.10.2001
- Salkım hanımın son taneleri / 29.10.2001
- Salkım hanımın ikinci tanesi / 26.10.2001
- Salkım hanımın bir tanesi / 25.10.2001
- Şanghay düzeni / 24.10.2001
- Nasıl ve hangi demokrasi'(3) / 23.10.2001
- Nasıl ve hangi demokrasi'(2) / 22.10.2001
- Yeni coğrafyalar / 17.10.2001
- Endülüs-Kabil / 16.10.2001
- Orta Asya'nın Yugoslavyası / 15.10.2001
- İtibarın iadesi / 12.10.2001
- Asker neden ve nereye? / 11.10.2001
- Amerika top oynuyor / 10.10.2001
- Savaş! / 09.10.2001
- Asker konuşuyor-3 / 08.10.2001
- Asker konuşuyor-2 / 05.10.2001
- Asker konuşuyor-1 / 04.10.2001
- "Türklük gurur ve şuuru" / 03.10.2001
- Çelişki / 02.10.2001
- Milli Menfaatler / 01.10.2001
- Meleklerin cinsiyeti / 28.09.2001
- Amerika "Nihayet" Orta Asya'da / 27.09.2001
- Amerika'nın savaşı / 26.09.2001
- Yeni tür savaş mı' (2) / 25.09.2001
- Yeni tür savaş mı ? / 24.09.2001
- Asil Kartal-Minik Serçe / 21.09.2001
- Asil Kartal / 20.09.2001
- Haçlı Seferi-Cihad / 19.09.2001
- / 18.09.2001
- Amerika Bayrağına sarılıyor / 17.09.2001
- Amerikan rüyası / 13.09.2001
- Korkma; elbette sönmeyecek / 11.09.2001
- Rivayet muhtelif / 07.09.2001
- Hayali cihan değer / 06.09.2001
- Kelle, Boza ve Vefa / 05.09.2001
- GAP'tan yol bağladık Artvin'e-2 / 04.09.2001
- GAP'tan yol bağladık Artvin'e-1 / 03.09.2001
- Dolar-Mark milliyetçiliği / 31.08.2001
- Bir ada hikayesi / 30.08.2001
- "Yabancı" gazeteler / 29.08.2001
- Bayram değil, seyran değil / 28.08.2001
- Eyvah! / 27.08.2001
- Türk ocakları tramvay bekliyor / 24.08.2001
- Sporun siyasallaşması / 23.08.2001
- İpin ucu / 21.08.2001
- "Uyan Türk evladı uyuma uyan, otuz kupona alınmadı bu vatan" / 20.08.2001
- Ulusal güvenlik-5 "Ya ayyıldız, ya oniki yıldız" / 17.08.2001
- Ulusal güvenlik-4 MHP parantezi / 16.08.2001
- Ulusal güvenlik-3 Genelkurmay ne dedi? / 15.08.2001
- Ulusal güvenlik-2 Genelkurmay'ın açıklaması / 14.08.2001
- Ulusal güvenlik-1 Yılmaz ne söyledi? / 13.08.2001
- Ağrı Dağı Efsanesi-2 / 10.08.2001
- Ağrı Dağı Efsanesi-1 / 09.08.2001
- Öküzün altında buzağı aramak / 08.08.2001
- Tunceli'de balans ayarı-2 / 07.08.2001
- Tunceli'de balans ayarı-1 / 06.08.2001
- "Yaş" düşünceleri - 4 ....ve huzurlarınızda Tayip Erdoğan / 03.08.2001
- "Yaş" düşünceleri- 3 / 02.08.2001
- "Yaş" düşünceleri- 2 Yeşil kuşak / 01.08.2001
- "Yaş" düşünceleri- 1 28 Şubat kime karşı yapıldı? / 31.07.2001
- "Aydın"ın görevi / 30.07.2001
- Su savaşları / 27.07.2001
- Şaibeli toplum örgütleri / 26.07.2001
- Bulanık su / 25.07.2001
- Tayyip'e Tayyibe gerek / 24.07.2001
- Oyuncular, Cambazlar / 23.07.2001
- Milli Güvenlik Kurulu / 20.07.2001
- Surda gedik / 19.07.2001
- Yüksek Askeri Şura / 18.07.2001
- Deli gömleği / 17.07.2001
- Fotoğraf galerisi / 16.07.2001
- Egemenlik kayıtsız şartsız IMF'nindir (mi') / 13.07.2001
- Türkiye'nin sırtındaki yük / 12.07.2001
- Asker ve İcazet / 11.07.2001
- Asker ve Rehavet / 10.07.2001
- Asker ve vesayet / 09.07.2001
- İsmail Cem'in saklayamadıkları / 29.06.2001
- İsmail Cem'in sakladıkları / 28.06.2001
- İsmail Cem'in yapamadıkları / 27.06.2001
- İsmail Cem'in yaptıkları / 26.06.2001
- Eylül senaryoları / 22.06.2001
- Çerkez Ethem-Topal Osman / 21.06.2001
- Atatürk hiç yaşadı mı? / 20.06.2001
- Türkçem, ses bayrağım / 19.06.2001
- Dil yaresi / 18.06.2001
- Siyaset ve vesayet-2 / 15.06.2001
- Siyaset ve vesayet-1 / 14.06.2001
- Tantan kahraman mı? / 13.06.2001
- Bulutların üzerinde yalın kılıç / 12.06.2001
- Avrupa Güvenlik Savunma Kimliği-2 / 11.06.2001
- Avrupa Güvenlik Savunma Kimliği-1 / 08.06.2001
- Hangi Avrupa Birliği / 07.06.2001
- Bu kızı bize vermezler / 06.06.2001
- O şimdi Asker (Değil) / 05.06.2001
- İç politikanın coğrafyası / 01.06.2001
- Kıbrıs'ta dış dinamik(T)ler / 30.05.2001
- Yabanlar kıskanır diye/destan da yazmayalım mı? / 29.05.2001
- Kıbrıs'ta neler oluyor? / 28.05.2001
- Kıbrıs'ta durum? / 25.05.2001
- Milli irade, milli egemenlik vs.vs. / 24.05.2001
- Bayraklar, bayraklaşanlar, bayraksızlar / 23.05.2001
- Milliyetçiliğin Yeni(den) tarifi-3 / 22.05.2001
- "Günaydın beyler" / 17.05.2001
- "Kahkaha" / 16.05.2001
- "Milletimin İstiklal" / 15.05.2001

Yeni Mesaj arşivinde 'tarihte bugün'

Yeni Mesaj Gazetesi arşivi 2001 yılına kadar eksiksiz içerikle erişime açık olup ayrıca tüm arşivde anahtar kelimelerle arama yapmak da mümkündür.

23.11.2000, 23.11.1999, 23.11.1998, 23.11.1997, 23.11.1996, 23.11.1995, 23.11.1994, 23.11.1993, 23.11.1992, 23.11.1991, 23.11.1990, 23.11.1989, 23.11.1988, 23.11.1987, 23.11.1986, 23.11.1985, 23.11.1984, 23.11.1983, 23.11.1982


logo

Beşyol Mah. 502. Sok. No: 6/1
Küçükçekmece / İstanbul

Telefon: (212) 425 10 66
Faks: (212) 424 69 77
E-posta: [email protected] [email protected]


WhatsApp haber: (0542) 289 52 85


Tüm hakları Yeni Mesaj adına saklıdır: ©1996-2021

Yazılı izin alınmaksızın site içeriğinin fiziki veya elektronik ortamda kopyalanması, çoğaltılması, dağıtılması veya yeniden yayınlanması aksi belirtilmediği sürece yasal yükümlülük altına sokabilir. Daha fazla bilgi almak için telefon veya eposta ile irtibata geçilebilir. Yeni Mesaj Gazetesi'nde yer alan köşe yazıları sebebi ile ortaya çıkabilecek herhangi bir hukuksal, ekonomik, etik sorumluluk ilgili köşe yazarına ait olup Yeni Mesaj Gazetesi herhangi bir yükümlülük kabul etmez.