Hürmüz Boğazı’nda gerilim tırmanıyor
ABD Donanması, İran bandıralı Touska gemisini Hürmüz Boğazı’nda ele geçirdi. Petrol fiyatları yükseldi, Tahran “korsanlık” diyerek misilleme tehdidinde bulundu
Eyüp Kabil





Uyarı ateşi ve baskın
ABD Merkez Komutanlığı (CENTCOM), dün gece yayınladığı görüntülerde olayın detaylarını paylaştı. Guided-missile destroyer USS Spruance, Touska gemisine defalarca uyarıda bulundu. Gemi, abluka hattını aşmaya çalışınca destroyer motor dairesine uyarı ateşi açtı ve gemiyi hareketsiz hale getirdi. Ardından helikopterden inen ABD Deniz Piyadeleri (Marines) gemiye baskın düzenleyerek kontrolü ele aldı.
Trump, olayı Truth Social hesabından duyurdu: "Touska gemisi ablukanın ilk ihlali girişimiydi. Artık bizim kontrolümüzde. İran'a mesajımız net: Oyun bitti." Olayın ardından petrol vadeli kontratları yüzde 4'ten fazla yükseldi; Brent ham petrol varili 92 doları aştı.
ABD'nin gerekçesi
Beyaz Saray ve Pentagon, geminin "yaptırımlı bir İran şirketiyle bağlantılı" olduğunu iddia ediyor. Yetkililer, Touska'nın "ablukayı delme girişimi" olarak nitelendirdi. Bu, Trump yönetiminin İran limanlarını denizden kuşatma politikasının ilk gerçek testi. ABD, bölgedeki deniz kuvvetlerini güçlendirmiş ve Hürmüz Boğazı'ndan geçen her İran bandıralı gemiyi yakından izlediğini açıklamıştı.
İran'dan sert tepki
Tahran ise olayı "açık korsanlık" olarak kınadı. İran Dışişleri Bakanlığı, "ABD'nin bu provokasyonu ateşkes anlaşmasını ihlal etmiştir. Gerekli karşılığı vereceğiz" açıklamasını yaptı. İran Devrim Muhafızları Komutanı, "Hürmüz Boğazı bizim kırmızı çizgimizdir" diyerek misilleme sinyali verdi. İran medyası, geminin sivil kargo taşıdığını ve hiçbir yasa dışı faaliyet içinde olmadığını savundu.
Petrol ve ekonomi alarmda
Hürmüz Boğazı, dünya petrol ticaretinin yüzde 20'sinden fazlasını taşıyor. Olayın hemen ardından enerji piyasaları dalgalandı. Analistler, gerilimin tırmanması halinde petrol fiyatlarının 100 doları kolayca aşabileceğini belirtiyor. Avrupa ve Asya borsaları da negatif açılış yaptı. Türkiye gibi enerji ithalatçısı ülkeler için de risk artıyor; benzin ve doğalgaz fiyatlarında olası zam baskısı konuşulmaya başlandı.
Barış görüşmeleri gölgede mi kalıyor?
Olay, ABD ile İran arasında Pakistan'ın başkenti İslamabad'da planlanan barış görüşmelerinden sadece bir gün önce gerçekleşti. Başkan Yardımcısı JD Vance'in liderliğindeki ABD heyeti bugün Pakistan'a hareket edecekti. Ancak Tahran, "abluka devam ettiği sürece masaya oturmayız" tutumunu koruyor. Diplomatik kaynaklar, ateşkesin Çarşamba günü resmen sona erebileceğini belirtiyor.
Uluslararası ilişkiler uzmanları, olayı "Trump'ın maksimum baskı stratejisinin yeni versiyonu" olarak değerlendiriyor. Bazı analistler, İran'ın boğazı kapatma tehdidinin artık daha gerçekçi hale geldiğini söylüyor. Diğerleri ise "her iki taraf da tam savaşa hazır değil; bu bir müzakere kozu" görüşünde. Suudi Arabistan ve BAE sessizliğini korurken, Çin ve Rusya "gerilimin azaltılması" çağrısı yaptı.
























































































