İhracat korumacılık kıskacında

RECEP BAHAR / HABER ANALİZ

 

Ticaret Bakanlığı ve Türkiye İhracatçılar Meclisi'in (TİM) Denizli'de açıkladığı dış ticaret verileri birçok açıdan önem arzediyor. Genel olarak bakıldığında Ekim 2019'da ihracat gerilerken, ithalat arttı. Bundan sonraki süreçte ertelenen yenileme yatırımları nedeniyle ithalatın artması bekleniyor. Nitekim rakamlar da bu durumu net olarak yansıtıyor. 

Genel Ticaret Sistemi (GTS) kapsamında Ekim 2018'de 16 milyar 590 milyon dolar gerçekleşen ihracat, Avrupa'da yaşanan durgunluk ve çok sayıda ülkenin korumacılık yoluna sapıp gümrük duvarlarını yükseltmesi nedeniyle bu yıl Ekim'de yüzde 1.53 gerileyerek, 16 milyar 336 milyar 336 milyon dolara indi. Buna karşılık Ekim 2019'da ithalat Ekim 2018'e göre yüzde 10.79 artarak 16 milyar 408 milyon dolardan 18 milyar 179 milyar dolara çıktı. Geride kalan 10 ayda ihracat, 2018'in aynı dönemine göre yüzde 2.09 artarak, 145 milyar 789 milyon dolardan 148 milyar 842 milyon dolara yükselirken, ithalat ise bu yılın 10 ayında geçen yılın 10 ayına göre yüzde 13.16 azalarak, 198 milyar 136 milyon dolardan 172 milyar 70 milyon dolara indi. Bu yılın geride kalan 10 aylık diliminde ihracatın ithalatı karşılama oranı yüzde 86.5 oldu. Dünyada 117 ülkede uygulanan ve serbest bölgelerden yapılan ihracatı ve bu bölgelere yapılan ithalatı esas alan Genel Ticaret Sistemi kapsamında son 12 aylık dönemde ihracat bir önceki döneme göre yüzde 2.59 oranında artış ile 179 milyar 914 milyon dolar, ithalat ise yüzde 15.41 oranında azalış ile 205 milyar 118 milyon dolar olarak gerçekleşti.  

 

Küresel büyüme tepetaklak

 

İhracat rakamlarının açıklandığı etkinlikte konuşan Ticaret Bakanı Ruhsar Pekcan, Denizli'nin ihracatta 3 milyar doları geçerek, ilk 10 il arasına girdiğine işaret etti. Pekcan, "Ancak Denizli'nin potansiyel çok daha yüksek… Zira Denizli tarım, turizm, sanayi ve ticaret şehri" dedi. ABD'de başlayan korumacılık önlemlerinin tüm ülkeleri etkilediğini dile getiren Pekcan, "Küresel büyüme beklentisi geçen ay IMF tarafından yüzde 3 olarak revize edildi. Çin ve Hindistan hariç tutulduğunda bu oran yüzde 1.4'e iniyor. AB ortalaması 1.5; en iyi pazarımız Almanya'da bu yıl sonunda beklenen büyüme oranı yüzde 0.5" şeklinde konuştu. Pekcan, yeni dönemde markaya, tasarıma ve teknolojiye desteklerini artıracaklarını sözlerine ilave etti. Bakan Pekcan, Ekim ayında ithalatın yüksek çıkmasını, 'yatırımların yeniden başlamasına, üretim ve ihracat için hammadde ve ara malı ithalatının artmasına' bağladı.

 

Ticaret savaşları yaşanıyor

 

TİM Başkanı İsmail Gülle de etkinlikte yaptığı sunumda küresel piyasalarda korumacılık rüzgarlarının etkilerini sürdürmeye devam ettiğine işaret ederek, şunları söyledi: "Küresel yatırımların karşı karşıya kaldığı durağanlık sonucu, hali hazırda zaten negatif seviyelere inen faiz oranlarının daha da inebileceği beklentisi piyasalara hakim olmuş durumda. Bilhassa Avrupa'da, küresel gelişmelerin yarattığı belirsizlik, piyasada kredi muslukları sonuna kadar açık olmasına rağmen, toplumun talebinde ve yatırımlarda bir canlanma ibaresi yaratamıyor. Bu durum dünya ticaretini ve küresel büyümeyi, haliyle doğrudan etkiliyor. Uluslararası Para Fonu'nun (IMF) 2019 yıl sonu büyüme beklentisi, dünya için yüzde 3'e çekilirken, Türkiye içinse Ekim ayında revize edilerek yüzde 0.2'ye yükseltilmiş durumda"

Yılbaşından beri küresel ticaret savaşlarının ve ekonomi-politik çalışmaların negatif etkisine rağmen ihracatın öngörüldüğü gibi aylık performansındaki iyi seyrini devam ettirdiğini kaydeden İsmail Gülle, "2019 yılında küresel ticaretin içerisinden geçtiği zorlu sürece rağmen, Türkiye olarak ihracatta olumlu bir grafiğe imza atıyoruz. 2019 yılı ilk 8 aylık ihracat verisini açıklayan ülkelerden Güney Kore'nin ihracatı yüzde 9.6 düştü. Düşüş Almanya'da yüzde 5.6, İspanya'da da yüzde 4.7 olurken, dünya devi Çin ihracatını yüzde 0.3 artırdı. Ülkemiz ise ilk 8 ayda yüzde 2.9 artış oranına imza attı" şeklinde konuştu. 

 

İhracat artışında rekor fındıkta

 

Ekim ayının lideri, Ekim 2018'e göre yüzde 3.5 gerilemeyle 2 milyar 816 milyon dolarlık ihracatıyla Otomotiv sektörü oldu. Otomotivi, 1 milyar 934 milyon dolar ihracat ile Kimyevi Maddeler ve 1 milyar 554 milyon dolar ihracat ile Hazırgiyim ve Konfeksiyon sektörleri takip etti. Kimya ihracatı Ekim 2018'e göre yüzde 22 artarken, Hazırgiyim binde 4 düştü. İhracatını en çok artıran sektörler ise geçen ay yüzde 95.2 artışla 347 milyon dolara ulaşan Fındık ve Mamulleri, yüzde 35.8 artışla 281 milyon dolara ulaşan Savunma ve Havacılık ile yüzde 22.2 artışla 1.93 milyon dolara ulaşan Çimento Cam Seramik ve Toprak Ürünleri oldu. En keskin düşüş ise yüzde 67.6 ile Gemi ve Yat'ta oldu. Gemi ve Yat,  son bir yıllık dilimde de yüzde 28.4 ile ihracatta en çok kan kaybeden sektör oldu. Fındıkta son bir yıllık ihracat 1 milyar 925 milyon dolara ulaştı. Ekim ayında ihracatçılar, ülkemizin bayrağını 207 ülke ve bölgede dalgalandırmayı başardı. En çok ihracat gerçekleştirilen ilk 3 ülke ise 1.49 milyar dolar ile Almanya, 982 milyon dolar ile Birleşik Krallık ve 978 milyon dolar ile Irak oldu. Ekim ayında 47 il ihracatını artırdı. En dikkat çekici artış ise fındık sayesinde ihracatını 3 kata çıkararak 39 milyon dolara ulaşan Giresun oldu. Düzce de fındık sayesinde yüzde 83'lik artış yakaladı. Miktar bazında yılın ilk 10 ayında yüzde 19.1 artışla 122.8 milyon tona ulaşıldı. Kilogram başına ihracat 1 dolar 21 sent oldu. Bu yılın ilk 10 ayında Euro'nunn ABD Doları karşısında değer kaybetmesi nedeniyle ihracat 4.2 milyar dolar daha az gerçekleşti. Zira Türkiye, ihracatının yarısından fazlasını Avrupa'ya satıyor ve ödemeyi Euro alıyor.

 

Denizli potansiyelini bir üst lige taşıyabilir

 

TİM'in "Dış Ticaret Fazlası Veren Türkiye" hedefi doğrultusunda ihracatçının taleplerini dinlediği ve bölgesel sorunlarını masaya yatırdığı TİM Denizli Meclisi toplantısına Ticaret Bakanı Ruhsar Pekcan, Denizli Valisi Hasan Karahan, Denizli Büyükşehir Belediye Başkanı Osman Zolan, Denizli İhracatçı Birlikleri temsilcileri ve bölgenin önde gelen iş insanları katıldı. Denizli ilinin ihracat potansiyeline vurgu yapan TİM Başkanı İsmail Gülle, şunları aktardı: "Ege Bölgesinde İzmir ve Manisa'nın ekonomik yığılma avantajına rağmen Denizli'miz başarılı bir ivme ile bir sanayi merkezi olarak ön plana çıkmayı başarmıştır. Bugün ülkemizin dışa açılan kapılarından olan Denizli; tekstil, hazırgiyim ve mermer başta olmak üzere, tüm ekonomik faaliyet alanlarında, Dünya ile rekabet edebilir hale gelen bir ilimiz haline gelmiştir. İhracatta istisnasız ilk 10 il içerisinde olurken, TİM'in gelenekselleşmiş araştırmalarından olan İlk1000 İhracatçı Araştırması'nın 2019 Raporuna göre, Türkiye'nin en büyük 1000 ihracatçısının arasında 28 Denizlili firmamız bulunmaktadır. Havlu ve bornoz üretiminde önemli bir merkez olan Denizli, bu alanda ülkenin yıllık ihracatının yaklaşık üçte birini karşılamakta olup, pamuklu tekstil alanında da dünya başkenti olarak kabul görmektedir. 2002'de Denizli ilimizin yıllık ihracatı 680 milyon dolar iken, 2004'de 1 milyar doları aşarak 1.2 milyar dolara, 2018 itibari ile de 3,1 milyar dolara yükseldi. İlimizin 2018 yılında eriştiği bu rakam,aynı zamanda da tüm zamanların en yüksek yıllık ihracat rakamı. Denizli'nin potansiyelini de bir üst lige taşıyabilir."