İmam Ali'den devlet-asker ve savaş-barış dersleri

"? Halk ancak asker ve ordu ile ayakta durabilir? Allah ve Resulüne inanan, ulü'l emre sadık kalan, asilerin ve düşmanların üzerine cesaretle giden, fukara ve zayıflara şefkat elini uzatan, askerliği çok iyi bilen ve savaşta kendini ispat eden kişileri ordunun başına getirmelisin? Bundan böyle malum ola ki, anne ve babaların çocuklarına kol kanat germesi gibi sende, askerin tutum ve davranışını aynı duygularla takip etmelisin. Askeri güçlendirmek için elinden gelen her şeyi yapmalı, taahhüt ettiğin yardımı zamanında mahaline ulaştırmalısın. Zira yaptığın anlaşmaya ve verdiğin söze vefa gösterirsen askerin sempati ve desteğini kazanırsın. ? Komutanların, sence en makbulü, askere iyi davrananlar, hem kendilerini, hem ailelerini sıkıntıdan kurtaracak kadar servetinden fedakarlık yapanlar olmalıdır. Bu sayede asker sadece zafer kazanma fikri etrafında birleşebilir. Zira zafer, tedbir ile aklı kullanmakla, aklı kullanmakta sırrını saklamakla olur. Zira K. Kerim'de vatan savunmasının büyük sevaplar arasında yer aldığını, savaştan kaçanların ağır cezalara çarptırılacağını belirten birçok hükümler yer almaktadır. Mesela Tövbe Suresinde şöyle buyrulmaktadır; "Gerek hafif, gerek ağır olarak (silahlı, silahsız, binekli, bineksiz, kolay, zor hangi olursa olsun topluca) savaşa çıkın. Mallarınızla, canlarınızla Allah yolunda cihad edin. Eğer bilirseniz bu sizin için daha hayırlıdır." (Tövbe 41)Askere karşı şefkatli olmak, sefer görevleri bitince ordudan ayrılmalarına izin vermek, istek ve arzularına ılımlı yaklaşmak, yüzlerine karşı güzel öğüt vermek, savaşta gösterdiği kahramanlıkları anlatmak gerekir. "Ve galipler gelenler bizim ordumuz olacaktır" (Saffat 73) diyerek, savaşta gösterilen çaba ve gayretin övülmesi, askerin cesaret bulmasına ve savaştan korkanların gayrete gelmesine vesile olur. Ayrıca askerin ruh hali iyice tahlil edilmeli, komutanların endişeleri ciddiye alınmalı, rütbesiz askerin sıkıntıları göz ardı edilmemelidir? "Eğer düşman sizinle savaşmaz ve sizinle barış içinde yaşamak isterse ve bu teklif Allah rızasına uygun ise geri çevirmemek gerekir. Allah buyurur ki; "Onlar, sizinle savaşmazlar ve sizinle barış içinde yaşamak isterlerse, Allah size, onlara saldırmak için bir yol vermemiştir." (Nisa 90) Çünkü barış, askerin korunmasına, beldelerin emniyet alına alınmasına, valilerin rahat nefes almasına yardımcı olur. Barıştan sonra düşmanına güvenip, tedbiri elden bırakmamak ve daima uyanık olmak gerekir. Zira fırsat kollayan düşman, hasmını gafil avlamak ister ve yakınınıza kadar sokulmaya çalışır. Düşmana karşı teyakkuz halinde olur ve anlaşmanın yönünde kararlılık gösterirsen düşmanın, sana iyi niyetle bakmasını sağlayabilirsin?    Yaptığın anlaşma hükümlerine uymalı ve bu konuda gerekli titizliği göstermelisin. Allah (c.c) şöyle buyurur; "Antlaşma yaptıkları zaman antlaşmalarını yerine getirenler, işte doğru olanlar onlardır. (Allah azabından) korunanlarda onlardır." (Bakara 117) ? Bu durum karşısında yaptığın antlaşmaya ve yüklendiğin sorumluluğa vefasızlık göstermemelisin. Hiçbir zaman ahdinden dönmemeli, antlaşma anında düşmanı oyuna getirip aldatmamalısın.? İmza koyduğun o anlaşma, içinde oturulup feyz alınacak bir evdir. Herkes ona sığınır ve herkes onun etrafında toplanır. Bu yüzden yapılan anlaşmalara hile ve fesat karıştırılmamalı, her türlü ihtimali göz önünde bulundurarak yoruma açık akitler yapmamalısın. Allah buyurur ki; "Ey İman edenler! Bağlandığınız ahitleri (gerek sizinle Cenab-ı Hak ve gerekse sizinle, insanlar arasındaki taahhütlerinizi) yerine getirin." (Nahl 91)Öyleyse son şeklini verdiğin anlaşmayı bozmak için de sözün gizli manalarından yararlanmaya kalkmamalısın. Allah'ın ahdi icabı, girmiş olduğun bir işin darlığını, haksız yere genişletme yoluna sapmamalısın. Zira genişleyeceğini, sonunun iyi olacağını düşündüğün bir darlığa sabretmek, günahından çekindiğin, dünya ve ahirette Allah'ın azabından kurtuluş imkanı olmadığını bildiğin bir hıyanetten daha hafiftir?HAKSIZ YERE KAN DÖKMEK? Haksız yere adam öldürmekten ve kan dökmekten sakınmalısın. Çünkü haksız yere kan dökmek felaketlerin doğmasına, nimetin yok olmasına, Allah'ın azabına ve devletin batmasına yol açar. Allah şöyle buyurur; "Allah'ın haram kıldığı canı haksız yere öldürmeyin. Kim, haksızlıkla öldürülürse, onun velisi (olan mirasçısına) yetki vermişizdir (öldürülenin hakkını arar)" (İsra 33)Allah'ın kıyamet günü kulları arasında vereceği en önemli hüküm, adam öldürme konusundaki hükümdür. Haram olan kanı dökerek saltanatını güçlendirme sevdasına düşmemelisin. Zira bu hareket saltanatını zayıf ve güçsüz kılar. Belki de saltanatını yıkar ve ortadan kaldırır?"Not; (Geniş bilgi için Prof. Dr. Haydar Baş'ın, İmam Ali eserinin "Şerhi Ahd Name-i Ali" bölümünden ulaşabilirsiniz)