Iraklı elektriğe bile hasret

 

Irak, petrol zengini bir ülke olmasına rağmen önce ambargo ardından yolsuzluk, kötü yönetim ve istikrarsızlıklar nedeniyle kronikleşen elektrik sorununu yaklaşık 30 yıldır bir türlü çözemiyor. Aslında elektrik krizi Irak'ın hizmet konusunda karşıya karşıya kaldığı durumu tüm boyutlarıyla gözler önüne seren önemli bir örnek. Elektrik sektörü, 2003 öncesi büyük ihmalkârlık, yetersiz bakım, yağmaya maruz kalırken, ikinci ABD işgalinden sonra da büyük vaatlere rağmen yıllarca yolsuzluklar nedeniyle ihmal edildi.

 

İran'dan ithal ediliyor

 

Yaz aylarındaki yüksek sıcaklıklar sırasında yaşanan elektrik kesintileri başbakanları istifaya kadar götürecek ve siyasi dengeleri değiştirecek bir faktöre bile dönüştü. Elektrik, İran gibi komşu ülkeler tarafından bir baskı aracı olarak da kullanıldı. Son olarak özellikle ülkenin güneyindeki 4 vilayette neredeyse gün boyu süren elektrik kesintilerinin ardından protestolar sonucu Elektrik Bakanı Macid Mehdi Hantuş, 2 Temmuz'da istifa etti.

 

Neden elektrikler kesiliyor?

 

Irak'ta elektrik sıkıntısının birçok nedeni var. Yetersiz üretim, artan nüfusa paralel olarak talebin karşılanamaması, İran'dan alınan elektrik ve doğal gazın borçlarının ödenmemesi nedeniyle Tahran yönetiminin zaman zaman kesintiye gitmesi, Irak'ın elektrik şebekesinin sadece İran'la bağlantılı olması sonucu Körfez ülkelerinden ithal edilememesi ve terör örgütü DEAŞ'ın elektrik şebekelerine düzenlediği saldırılar bunlar arasında yer alıyor.

 

Yolsuzluk tepe boyu!

 

Ayrıca ülkede Savunma Bakanlığından sonra en çok yolsuzluğa maruz kalan sektörün elektrik-enerji olduğu ifade ediliyor. Bunun neticesinde, 2003'ten sonra kurulan tüm hükümetlerin seçim programlarında elektrik dahil enerji altyapısının güçlendirileceği vaadi yer alsa da bu konuda ilerleme sağlanamıyor. Halihazırda birçok vilayette günde birkaç saat, Irak Kürt Bölgesel Yönetimi'ndeki 3 vilayet Duhok, Süleymaniye ve Erbil'de ise ortalama 12 saat devlet elektriği verilebiliyor. Günün geri kalan bölümünde ise klimaları bile çalıştıramayan mahalle jeneratörleri devreye giriyor. Iraklılar sıcakların çok yüksek olduğu saatlerde az elektrik tüketen pervaneler ile serinlemeye çalışıyor, soğuk içecekler için de fabrikalarda üretilen buz kalıplarından faydalanıyor. Her yaz olduğu gibi bu yıl da hükümetin ve ülkenin ana gündem maddeleri arasında yine elektrik yer alıyor.

 

Toplumsal sorun

 

Bağdat sakinlerinden Ebu Emir, ülkedeki elektrik sıkıntısının toplumsal bir sorun haline geldiğini söyledi. Hükümete çağrı yaparak elektrik kesintilerine çözüm isteyen 63 yaşındaki Iraklı, "17 yıldır tüm halk elektrik sorunundan yakınıyor. Buna köklü çözüm de bulunamadı. Halkta da bıkkınlık oluştu çünkü sorunlarına kulak asan yok" dedi.

 

En büyük neden savaşlar ve işgaller

 

Irak ile İran arasında 1980'den itibaren 8 yıl süren savaş her iki ülkenin de enerji ve temel altyapısında ciddi hasara yol açtı. Ardından 1990'da Kuveyt'i işgal eden Irak, bir yıl sonra geri çekilmek zorunda kaldı. Bu işgalin bedeli hem dönemin Baas Rejimi hem de Irak halkı için çok ağır oldu. ABD'nin Irak'ı işgal ettiği 2003'e kadar Irak, ağır bir ambargoya maruz kaldı. O dönem ürettiği petrolü küresel piyasada satamayan ülke, büyük bir ekonomik buhran içine girdi. Barajlarda elektrik üretiminin yetersiz olmasına rağmen güneş ve rüzgar gibi güçlü yenilenebilir enerji potansiyelinden ise hemen hemen hiç istifade edilemiyor. Ülkenin dağlık bölgelerinde rüzgar panelleri, sıcak çöl bölgelerinde ise güneş panelleri bulunmuyor. Bağdat ise barajların yetersiz olması nedeniyle doğal gaz ile elektrik üretmeye çalışıyor. Ancak Uluslararası Enerji Ajansına göre Irak bu gazın sadece yarısını üretebiliyor ve geri kalanını da İran'dan almak zorunda kalıyor. AA