AK Parti, 9. Yargı Paketi'nde yer alan 'kadının soyadı' düzenlemesini yeniden değerlendirme kararı aldı. Bu çerçevede, "kadının bekarlık soyadını ancak kocasının soyadıyla birlikte kullanabilmesini" öngören maddenin, 9. Yargı Paketi'nden çıkarılarak yeni yasama yılına bırakılması gündemde. Üç farklı seçeneğin tartışıldığı AK Parti'de, öne çıkan formül ise kadına, istemesi halinde yalnızca bekarlık soyadını kullanma hakkını tanıyacak şekilde değişiklik yapılması yönünde. Anayasa Mahkemesi (AYM), evlenen kadının bekarlık soyadını ancak eşinin soyadıyla birlikte kullanabilmesine olanak tanıyan Medeni Kanun hükmünü geçen yıl 'eşitlik' ilkesine aykırı bularak iptal etmişti. Kadının evlendikten sonra da bekarlık soyadını kullanmaya devam etmesinin yolunu açan iptal hükmü doğrultusunda da TBMM'ye yeni düzenleme için 9 aylık süre verdi. Bu süre 28 Ocak 2024'te doldu ve o günden sonra evlenen kadınların kendi soyadlarını kullanmaları konusunda bir 'yasal boşluk' söz konusu.

Tartışılan düzenleme

AK Parti, yasal boşluğun giderecek yeni düzenlemeyi, Vergi Paketi'nin ardından TBMM Genel Kurulu'nun gündemine gelecek olan 9. Yargı Paketi'ne koydu. Hazırlanan yasa teklifinde, AYM'nin iptal gerekçesi dikkate alınmadı ve kadının soyadını yine ancak eşinin soyadıyla birlikte kullanabileceği öngörüldü. Ancak kadın örgütleri ve muhalefet partileri Anayasa Mahkemesi'nin iptal gerekçesinin dikkate alınmadığını belirterek, düzenlemenin ya paketten çıkarılmasını ya da kadının bekarlık soyadını tek başına kullanmasını sağlayacak düzenleme yapılması gerektiğini savunarak, bu maddeye itiraz etti.
AK Parti içinde bu düzenlemeden rahatsızlık olduğu kulislere yansıdı. CHP, bu düzenlemeden vazgeçilmemesi halinde, 9. Yargı Paketi'nin görüşmelerinde engelleme kararı aldı. Paketin TBMM Adalet Komisyonu'ndaki görüşmelerinde de 'soyadı' düzenlemesinin paketten çıkarılması konusunda iktidar ve muhalefet arasında uzlaşma arayışı başladı ve bu konudaki karar Genel Kurul sürecine bırakıldı.
AK Parti kurmaylarına göre soyadı düzenlemesi büyük bir olasılıkla paketten çıkarılacak.

Nasıl bir düzenleme gelecek?

AK Parti kurmayları da 9. Yargı Paketi'nden çıkarılsa da yeni yasama yılında mutlaka yeni bir düzenleme yapılacağına işaret ediyorlar. AK Parti kulislerinde yeni düzenlemenin nasıl olacağı konusunda ise üç seçenek konuşuluyor. Bazı parti kurmayları, soyadı düzenlemesinin yeni yasama yılına bırakılabileceğini, ancak, mevcut düzenlemeden vazgeçilmemesi gerektiğini savunuyor. Gerekçe olarak da, kadının sadece bekarlık soyadını kullanmasının aile birliği ve çocuk açısından sorun yaratacak olması gösteriliyor.
Anne ve babanın ayrı soyadı kullanmalarının çocuk üzerinde olumsuz etki yaratacağı ve çocuğun hangi soyadını kullanacağının tartışma konusu olabileceği ifade ediliyor. Adalet Bakanlığı'nın da görüşünün bu yönde olduğu belirtiliyor. Tartışılan bir başka seçenek ise yeni yasal düzenleme için acele edilmemesi. Anayasa Mahkemesi'nin Meclis'e yeni yasal düzenleme yapmak için verdiği sürenin geçen Ocak ayında dolduğuna dikkat çekilerek, bu durumun şimdiye kadar olumsuz sonuç doğurmadığı ifade ediliyor.
Bu konuda, " Zaten yönetmelikler hala yürürlükte, yani kadın iki soyadını da, eşinin soyadını da kullanabiliyor. Yönetmeliğe itiraz ederek, kadın şu anda kendi soyadını da kullanabilir" görüşü dile getiriyorlar. AK Parti içinde ağırlık kazanan seçeneğin ise Anayasa Mahkemesi'nin iptal gerekçesi dikkate alınarak, kadının bekarlık soyadını tek başına kullanmasına olanak sağlanması olduğu belirtiliyor.
Bu konuda mevcut teklif metnindeki, "Kadın evlenmekle kocasının soyadını alır" hükmünün korunarak, "Kadın istemesi halinde, kocasının soyadıyla birlikte evlenmeden önceki soyadını veya sadece önceki soyadını kullanabilir" ifadesinin eklenebileceği ifade ediliyor.

Sadece 825 kadın kendi soyadını kullanıyor

Kadına bekarlık soyadını kullanma izni verilmesini savunanlar, bunu yapılan etki analizlerine dayandırıyor. Türkiye'de çok az sayıda kadının sadece bekarlık soyadını kullandığı, o nedenle yasal düzenleme yapılmasının uygulamada bir sıkıntı yaratmayacağı ifade ediliyor. Etki analizlerine göre, Türkiye'de yaklaşık 42 milyon evli kişi bulunuyor. Evli kadınların sadece 825'i, aldırdığı mahkeme kararı doğrultusunda, bekarlık soyadını kullanıyor. Yaklaşık 21 milyon kadından, hem bekarlık hem de eşinin soyadını kullanan kadınların sayısı ise 975 bin dolayında. Kadınlar, sosyal hayatlarında yaşayabilecekleri sorunlar, statü, çocuğuyla aynı soyadı taşımak istemesi gibi nedenlerle eşinin soyadını kullanmayı tercih ediyor.