Mustafa Kemal Paşa görevinden ayrılıyor - V

General Falkenhayn'ın Mayıs 1917'den beri memleketimizde irae-i vücut etmesi müdafa-i memleketi esaslı surette izrar (azaltma) etmiş VE Arabistan müdafaası için istifade edebileceğimiz 5 mühim yaz ayını imha ve iptal ettirmiştir. Bu zarar-ı sevkücceyşinin telafi olunabilmesi lutf-u Haktan istida olunur. Askeri zararı bu olan müşarünileyhin siyasi zararını hatta tahdit(sınırlama, kısıtlama) etmeğe imkan olmamıştır. Karargâh-i Umuminin evamirine(emirlerine) ve acizlerinin müdahalatıma asla aldırmamakta ve yürüyüp gitmektedir. Biz bir Kress'i, iktisab-ı hukuk (hukuki kazanımının) etmiştir diye, yerinden kıpırdatamıyoruz. Mesela Nablus civarında düşman taarruzunu durdurabilecek olan General Falkenhayn'a mutlak tabi olacağımız bence bedihiyattandır(Kanıt ve tanıt gerektirmeyecek derecede açık ve meydanda olan şeyler).Binaenaleyh ne askeri, ne siyasi Falkenhayn'a asla itimadım yoktur. Onun taht-ı emrinde ve mukarrerat-ı hazıra altında ifay-ı vazife etmek vatanım için asla bir hizmet-i nafia(yaralı hizmet) vad etmez. Fakat vatanımın menafi ile beraber bizar nefsimin şeref ve kabiliyetinin madum(yok olan-mevcut olmayan) olacağı ve beni artık memlekete hizmet edemeyecek bir vaziyete düşüreceği muhakkaktır. Binaenaleyh, harbiye nazırı ve başkomutan vekili sıfatı ile zat-ı devletlerine yazdığım bu mütalaat ile bab-ı hükümetten şahsıma ait atideki iki karardan birisinin müstacelen itasını istirham ederim. 1- Falkenhayn asla Sina cephesinde vazife alamaz, Arabistan Başkomutanlığı taht-ı emrinde olarak Sina'nın müdafaası 7. Ordu komutanına ait olur.2- Yahut acizleri 7. Ordu Komutanlığından af olunurum. İstirhamatıma müstacelen cevap verilmesini ve çünkü cevap verilmediği halde yakın olan zamanda kendi taht-ı emrinde ifay-ı vazife etmeyeceğimi General Falkenhayn'a tebliğ edeceğimi arz ederim." (Yedinci Ordu Kumandanı/Mir i Liva Mustafa Kemal). 20 Eylül 1917 tarihli bu rapora ne Enver Paşa ve ne de Talat Paşa ile Cemal Paşa hemen cevap vermezler. Bunun üzerine 24 Eylül 1917 tarihli Falkenhayn ve Sina cephesi ile ilgili ikinci bir rapor göndererek görevinden ayrılır ve yerine de 7. orduya bağlı kolordu Komutanlarında Alirza Paşa'yı 7. Ordu komutanı olarak görevlendirerek görevinden ayrılır. O, bu ayrılışı hatıratında şöyle anlatmaktadır:"Bu ordunun dahi olduğu (7. ordu dâhil) gurup komutanı Falkenhayn'ın askerlik ve siyasi dâhiliyemiz nokta-i nazarından takip ettiği usul ve tarz-ı harekât, aramızda mühim bir münakaşaya sebep oldu. Bu münakaşa nihayet daha büyük makamata aksetti. Ben çok ehemniyet verdiğim mütalaatıma iltifat edilmediğini görünce sükût edemedim. Her türlü akıbetleri evvelden kabul ederek, usul ve teamül harici, denilebilir ki biraz isyankâr şekilde, ordu komutanlığımdan af ve hatta vekilimde bizzat kendim tayin ederek vazifeme hitam verdim ve bu emri  vakii büyük makamata bildirdim.Beni bu hareketimden vazgeçirmek için Falkenhayn, hususi bir mektupla, başkumandanlık vekâleti ve bu vaziyetle alakadar 4. ordu kumandanı Cemal Paşa hayırhah ve dostane tavassutlarda bulundular. Bu hal, hakikatin hala bu zevat tarafından ne kadar anlaşılmamış olduğuna, yahut anlaşılmış ise hakikati gizlemek için ne hazin şerait ve mecburiyetler içinde kalmış olduklarına delalet ettiğinden, beni ancak teessürlerimi daha şedit ifadeye sevk etti.. Nihayet emr-i vaki-i kabul ettiler, Fakat bu istifamın Ali makamata ve belki bütün millete anlatmak istediğim hakiki manasını gözden geçirmek için beni Diyarbakır'daki 2. ordu komutanlığına tayin ettiler. Zahiren bazı mazeretler göstererek onu da ret ettim Kuvvetle ihsas etmek istediğim feci (vaziyet) basit işlerdenmiş gibi telakki ettiklerini gösterir surette bir ay kadar mezun olduğumu söylediler." Enver Paşa 2 Haziran 1917'de, Mustafa Kemal Paşa'nın 20 ve 24 Eylül 1917 tarihli raporlarına cevap verir: Yüz kilometreden fazla imtidadı olan Sina cephesinin iki mıntıkaya taksimini pek tabii bulurum Binaenaleyh 7. ci ordu karargâhının bu cepheye sığmayacağı hakkındaki muhakeme-i âlinize iştirak edemem. Bundan başka Sina cephesinde bulunacak kıtaatın harekâtını sevk ve idare etmeğe memur edilmiş bulunan Falkenhayn Paşanın mezkûr harekâtın muvaffakiyetle neticelenmesi için en doğru karar ve tedabiri ittihaz edeceğime eminim. Bu husustaki itimadıma zat-ı Âlinizin de iştirak etmenizi bilhassa rica ederim. Bu belgeden de Enver Paşanın, vatanın, milletin ve devletin kaderini Falkenhayn'a teslim ettiğinin ifadesidir. Bu düşünceyi Mustafa Kemal Paşanın da benimsemesini emretmektedir. Fakat vatan sevgisini ve tarihimizden gelen bağımsızlık ilkesine bağımlı olan Mustafa Kemal Paşa bu emre hayır der. Alman Emperyalizmine karşılığını kararlı bir şekilde devam ettirerek sonuçta haklılığını tarih önünde ispatlar.